Τι δουλειά έχει η αλεπού στο παζάρι; Η ιστορία των "ελληνικών" Patriot στη Σαουδική Αραβία

 Εκεί που παρακολουθούσαμε, ως παρατηρητές, όσα άρχισαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ στο Ιράν και καθημερινά κλιμακώνονται, εμφανίστηκε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας να ενημερώσει ότι ελληνικά Patriot κατέρριψαν ιρανικούς πυραύλους, στη Σαουδική Αραβία.

Tην ίδια στιγμή άρχισε ένας δημόσιος διάλογος για το αν πρόκειται περί εμπλοκής της Ελλάδας στον πόλεμο, με τους κυβερνητικούς αξιωματούχους να διαρρηγνύουν τα ιμάτια τους πως… δεν είναι αυτό που φαίνεται. 

Τότε, ο Πρωθυπουργός τοποθετήθηκε, ισχυριζόμενος -εν πολλοίς- πως αν δεν μπαίναμε στη μέση, η τιμή του πετρελαίου θα ήταν σήμερα υψηλότερη. Το πόσο αστεία είναι αυτή η τοποθέτηση (που νομίζουμε ότι δεν μπορεί να δεχτεί ούτε παιδάκι του Δημοτικού) θα το ξεπεράσουμε τονίζοντας το αυτονόητο: είναι εντελώς διαφορετικό το να βρίσκονται F16 και φρεγάτες στην Κύπρο (μιας και προφανώς όταν εκτοξεύονται εναντίον της πύραυλοι - ακόμα και αν κατευθύνονται προς τις βρετανικές βάσεις - μπορούν να υπάρχουν αθώα θύματα, πράγμα που μας αφορά), και άλλο να προστατεύουμε πετρελαιοπηγές στην Σαουδική Αραβία, λες και βρισκόμαστε στα χρόνια του Μεγάλου Αλεξάνδρου και η περιοχή αποτελεί "ελληνικό" έδαφος.

Υπάρχει όμως και μια ακόμα πλευρά των πραγμάτων: Πολλοί υποστηρίζουν ότι εφόσον ενεργοποιήθηκε το σύστημα και κατέρριψε εχθρικό στόχο, η χώρα μας έπαψε να είναι απλός παρατηρητής.Tο θέμα προφανώς και μπορεί να μπει υπό συζήτηση ώστε ο καθένας να καταλήξει μόνος του στο αν έχουμε εμπλακεί στον πόλεμο ή όχι. 

Για να βοηθήσουμε τη συζήτηση, καλό είναι να γνωρίζουμε τι είναι τα Patriot: Τα Patriot ανήκουν στα πιο προηγμένα συστήματα αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής άμυνας, στον κόσμο. Αναφέρονται ως συστοιχίες, αφού δεν πρόκειται για ένα όχημα, αλλά για ομάδα μονάδων. Οι πύραυλοι, τύπου PAC-3 (Patriot Advanced Capability-3), που σύμφωνα με τους ανθρώπους που τους φτιάχνουν διαθέτουν την τεχνολογία hit to kill. Οι τύπου PAC-2 είναι τεχνολογίας blast fragmentation και χρησιμοποιείται, κυρίως, κατά των αεροσκαφών.  Πέφτουν δηλαδή, πάνω στον στόχο με τεράστια ταχύτητα, ώστε να τον διαλύσουν. Δεν εκρήγνυνται απλά, κοντά του.

Τα κατασκευάζει η αμερικανική εταιρεία Raytheon. Όπως συμβαίνει με όλα τα οπλικά συστήματα που αγοράζουμε τα κράτη-μέλη της ΕΕ από τις ΗΠΑ, για να κάνουμε χρήση τους, χρειάζεται η άδεια των ΗΠΑ. Αυτό έγινε και στην εμπλοκή μας ή τη μη εμπλοκή μας (ανάλογα με το ποιον αξιωματούχο της κυβέρνησης ρωτάμε) στον πόλεμο στο Ιράν.

Στην ιστοσελίδα της Πολεμικής Αεροπορίας αναφέρεται πως το Patriot είναι «κινητό αντιαεροπορικό σύστημα μεγάλου βεληνεκούς, με εμβέλεια ραντάρ έρευνας 170 χιλιόμετρα και μέγιστο βεληνεκές εμπλοκής 150 χιλιόμετρα». Παρ’ όλα αυτά, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης είπε την Πέμπτη πως η χρήση των Patriot δεν ήταν εμπλοκή, αλλά «αμυντική ενέργεια αποτροπής». Αυτό προφανώς συζητείται.

Τα Patriot είναι από τα πιο ακριβά οπλικά συστήματα, στην παγκόσμια λίστα των οπλοστασίων. Η πυροβολαρχία (βλ. ραντάρ, σταθμός ελέγχου, γεννήτριες και 6 έως 8 εκτοξευτές) κοστίζουν από 1 έως 1.1 δισεκατομμύρια δολάρια. Το κόστος του πυραύλου εξαρτάται από τον τύπο του: το PAC-2 κάνει από 2 έως 3 εκατομμύρια δολάρια (ο πύραυλος) και το PAC-3 που είναι και η πιο σύγχρονη έκδοση, στοιχίζει από 4 έως 5 εκατομμύρια δολάρια.

Προφανώς και το κόστος δεν σταματάει στην αγορά. Χρειάζεται εκπαίδευση προσωπικού και συνεχής τεχνική υποστήριξη. Αυτά, από μόνα τους, στοιχίζουν εκατομμύρια δολάρια κάθε χρόνο. Οι αναβαθμίσεις λογισμικού και τα ανταλλακτικά έρχονται σε τιμές που προηγουμένως συμφωνούν μεταξύ τους τα κράτη. Λόγω του υψηλού κόστους (4-5 εκατ. ανά πύραυλο), οι στρατοί αποφεύγουν να χρησιμοποιούν Patriot και προτιμούν φθηνά drones που κοστίζουν μόλις μερικές χιλιάδες δολάρια. Τα Patriot επιστρατεύονται μόνο αν η απειλή είναι κρίσιμη -και τώρα καταλαβαίνετε γιατί επισημάνθηκε ότι στόχος των ιρανικών πυραύλων ήταν το διυλιστήριο της Saudi Aramco. 

Η αλήθεια είναι πως η Ελλάδα δεν έστειλε τώρα, τα δικά της Patriot στη Σαουδική Αραβία. Το σύστημα βρίσκεται στο Yanbu -μαζί με ελληνικό προσωπικό- από το 2021, στο πλαίσιο της αποστολής Philia Forum, μιας διμερούς αμυντικής συνεργασίας. Πριν τη μεταφορά, όπως και πριν τη χρήση, απαιτήθηκε η σύμφωνη γνώμη των ΗΠΑ, λόγω των αυστηρών περιορισμών που υπάρχουν σε ό,τι αφορά την εκμετάλλευση της αμερικανικής τεχνολογίας, από τους τελικούς χρήστες. Τότε άρχισαν να ενοικιάζουν το σύστημα οι Σαουδάραβες, οι οποίοι επί χρόνια αγοράζουν τα τελειότερα οπλικά συστήματα και μετά μισθώνουν προσωπικό από άλλες χώρες για να τα λειτουργήσουν -αφού δεν έχουν δικούς τους ανθρώπους με σχετική εκπαίδευση και τακτικό στρατό.

Σύμφωνα με πληροφορίες, δεν υπάρχει μηνιαίο ποσό ενοικίασης στην Σαουδική Αραβία, αλλά οι μισθωτές καλύπτουν τα λειτουργικά έξοδα (μεταφορά και εγκατάσταση, διαμονή και διατροφή περίπου 120 στελεχών της Πολεμικής Αεροπορίας που επανδρώνουν την πυροβολαρχία και την συντήρηση με τα ανταλλακτικά), συν την αναβάθμιση. Σε αυτό το πλαίσιο, απέκτησαν τα ελληνικά Patriot τους πιο εξελιγμένους πυραύλους -περαιτέρω πληροφορίες θα δοθούν σε ένα λεπτό. Υπάρχουν έγγραφα που δείχνουν πως η ετήσια αποζημίωση του προσωπικού είναι μεταξύ 3.5 και 5 εκατομμύρια ευρώ. Η τρέχουσα συνεργασία ολοκληρώνεται το Νοέμβριο του 2026, όταν η Ελλάδα θα παραλάβει πιο εξελιγμένο σύστημα, από αυτό που έστειλε. Το κόστος θα το καλύψουν οι Σαουδάραβες. Οι αξιωματικοί θα μπορούν να μεταφέρουν την τεχνογνωσία στις άλλες 5 πυροβολαρχίες, στην Ελλάδα -που αρκούνται σε ασκήσεις και προσομοιώσεις.

Το κατά πόσο αυτό θα συμβεί το Νοέμβριο παραμένει βέβαια ένα μεγάλο ερωτηματικό. Είναι σχεδόν σίγουρο ότι οι Σαουδάραβες θα θελήσουν ν' ανανεώσουν το "συμβόλαιο". Επίσης είναι πολύ πιθανόν πολλοί "εμπειροπόλεμοι" αξιωματικοί που βρίσκονται τώρα στην Σαουδική Αραβία να θελήσουν ν' "αποστρατευτούν" και να μείνουν εκεί ως "εκπαιδευτές" ή "κοντράκτορες" προσφέροντας την τεχνογνωσία που απέκτησαν έναντι αμοιβής. Προφανώς και τα χρήματα που παίρνουν τώρα (μαζί με τα εκτός έδρας, τα δωρεάν εισιτήρια προς την Ελλάδα και οι διάφορες "έξτρα" παροχές που λαμβάνουν από τους Σαουδάραβες) είναι ένα ισχυρό κίνητρο για να παραμείνουν εκεί. Επομένως θα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον να δούμε αν τελικά πληρώσαμε ένα σύστημα το οποίο δε θα μας "προστατέψει" ποτέ και αν χάσουμε από πάνω ικανά στελέχη τα οποία εκπαιδεύσαμε για να προσφέρουν τελικά τις υπηρεσίες τους αλλού.

Ο χρόνος θα δείξει...

Ο πόλεμος μεταξύ Ισραήλ, ΗΠΑ και Ιράν και η Ελλάδα

 Οι συνεδριάσεις του Υπουργικού Συμβουλίου και του ΚΥΣΕΑ της Ελλάδας όταν κάτι στραβό συμβαίνει στον πλανήτη (όπως η επίθεση των ΗΠΑ και Ισραήλ στο Ιράν), θυμίζει καφενείο ελληνικού χωριού την δεκαετία του 1960, όπου προβληματισμένοι οι χωριανοί μαζεύονταν ν' ακούσουν τα νέα κάθε βράδυ και μετά τα σχολίαζαν δεικτικά (και ανάλογα με την πολιτική τους τοποθέτηση). Έτσι και οι συνεδριάζοντες, αφού καταδικάσουν (μεταξύ τους πάντα) τον πόλεμο, σκεφτούν τους Έλληνες υπηκόους που βρίσκονται στις πληγόμενες περιοχές (διαβεβαιώνοντας ότι αν χρειαστεί υπάρχει σχέδιο διαφυγής) και ζητήσουν "αυτοσυγκράτηση" συνεχίζουν αμέριμνα τη ζωή τους. 

Εν προκειμένου βέβαια τα πράγματα είναι πιο μπερδεμένα αφού στην περιοχή υπάρχουν ελληνόκτητα πλοία, κάτι φρεγάτες που έχουν ξεμείνει σε ασκήσεις καθώς και μια συστοιχία Πάτριοτ, την οποία έχουμε πληρώσει εμείς αλλά προς το παρόν υποστηρίζουν τον εναέριο χώρο της Σαουδικής Αραβίας (με Έλληνες χειριστές παρακαλώ). 

Τα ερωτήματα που εμφανίζονται είναι προφανώς συγκεκριμένα: α) αν οι Έλληνες εφοπλιστές αποφασίζουν για φορολογικούς λόγους να έχουν πλοία υπό άλλες σημαίες γιατί θα πρέπει η Ελλάδα να προστατέψει αυτά (πως άραγε; ) και όχι κατά προτεραιότητα εκείνα που είναι υπό ελληνική σημαία;

β) τι στο καλό θέλουν οι φρεγάτες μας στην περιοχή μια περίοδο που ήταν γνωστό σε όλους ότι υπήρχε τεράστια πιθανότητα πολεμικών συγκρούσεων;

και γ) Οι Πάτριοτ τι θέλουν στην Σαουδική Αραβία και αν μας περισσεύουν γιατί δεν τους πουλάμε να γλυτώσουμε και τα έξοδα συντήρησής τους;

Το άλλο μπέρδεμα που υπάρχει, έχει σχέση με τους "πιθανούς στόχους" που υπάρχουν στην χώρα μας, για πυραυλικές επιθέσεις...Η ανακοίνωση του ΚΥΣΕΑ αναφέρεται σε "αυξημένα μέτρα προστασίας" αλλά η αλήθεια είναι πικρή: Η χώρα μας ούτε "αντιπυραυλικές ομπρέλες" έχει (εδώ καλά-καλά δεν έχει κανονικές), ούτε ενισχυμένα συστήματα αεράμυνας, και προφανώς αν αποφασίσει το Ιραν ότι η Σούδα είναι στόχος (και έχει και τη σχετική δυνατότητα να στείλει κάτι προς εμάς), η κατάληξη δε θα είναι καλή: όχι για την αμερικάνικη/νατοϊκή βάση (μην ανησυχείται για εκείνη: οι εγκαταστάσεις της είναι καλά προστατευμένες), αλλά για τους κατοίκους της ευρύτερης περιοχής του Ακρωτηρίου των Χανίων, οι οποίοι θα πρέπει να κάνουν επίκληση όλου του χριστιανικού αγιολογίου για να γλυτώσουν. 

Όσο αφορά την πολεμική σύγκρουση καθεαυτή, είναι δεδομένο ότι η υπεροπλία των ΗΠΑ και του Ισραήλ έναντι του Ιράν είναι δεδομένη. Όμως το πιο πιθανό είναι ότι αυτό δεν αρκεί για να γκρεμίσει το ιρανικό, θεοκρατικό καθεστώς. Και αν ο Τραμπ φαντασιώνεται ότι ο ιρανικός λαός θα εξεγερθεί, ότι τα πετρέλαια του Ιράν θα ξαναγίνουν αμερικανικά μετά από κοντά 50 χρόνια και ότι η Μέση Ανατολή θα ξαναχτιστεί προς όφελος των Αμερικανών, αυτό δε σημαίνει ότι θα γίνει κιόλας. 

Τα πράγματα δε, ενδέχεται να πάρουν και μια τροπή που θα μπορούσε να οδηγήσει σε στρατηγική ήττα για τις ΗΠΑ: Αν το Ιράν αντέξει και συνεχίζει να στέλνει πυραύλους και drones στην περιοχή, η επιχείρηση μπορεί γρήγορα να μετατραπεί σε πόλεμο φθοράς — ακριβώς το είδος σύγκρουσης που η Ουάσιγκτον δεν επιθυμεί. Αν το Ιράν εξαπολύσει μεγάλα κύματα βαλλιστικών πυραύλων, μπορεί να εξαντλήσει γρήγορα τα αμυντικά αποθέματα στα αμερικανικά πλοία και στις αμερικανικές βάσεις. Τότε προκύπτει το αμήχανο ερώτημα: πώς συνεχίζουν να πολεμούν οι ΗΠΑ; Και πώς σταματούν χωρίς να φανεί ότι υποχώρησε ο ικανότερος στρατός στον κόσμο; 

Οι Αμερικανοί διαβεβαιώνουν ότι δεν είναι στόχος τους η μακρά παραμονή και οι συνεχιζόμενες εχθροπραξίες. Αλλά μέχρι οι βόμβες να κοπάσουν, πόσοι ακόμα αθώοι θα χαθούν;

Από τον Μουσολίνι στον Τραμπ δύο τσιγάρα (και ένας πόλεμος) δρόμος...

 Κάποια στιγμή θα πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ως άνθρωποι και ως λαός ότι δεν υπάρχει κανείς στον κόσμο που είναι εκ των πραγμάτων σωστός, μόνο και μόνο επειδή έχει μια ιδιότητα με την οποία εμείς μπορούμε να ταυτιστούμε ως άτομα ή/και ως έθνος. Η ελληνική ιστορία έχει εκατοντάδες σχετικά παραδείγματα, που αποδεικνύουν του λόγου το αληθές, από τα αρχαία χρόνια εώς σήμερα. Γενιές επί γενεών μεγάλωσαν π.χ. με το φόβο του "κομμουνιστικού κινδύνου" από την μια και με τον "καταστροφικό" καπιταλισμό από την άλλη, ή με το παραμύθι του "ανήκωμεν εις την Δύσιν" (ό,τι και αν κάνει η Δύση). 

Η αλήθεια είναι ότι μέχρι σχετικά πρόσφατα, υπήρχε και μια σχετική στήριξη του αφηγήματος, με πράξεις "αβροφροσύνης", που όμως δε μπορούσαν να καλύψουν την ουσία των πραγμάτων. Στην περίπτωση των ΗΠΑ, ως χαρακτηριστικότερο παράδειγμα έχουμε τις δεκάδες εισβολές (τόσο εντός, όσο και εκτός εισαγωγικών ανά τον κόσμο). Η διαφορά του τότε με το σήμερα όμως είναι ότι για χρόνια οι ΗΠΑ προσπαθούσαν να βρουν μια αληθοφανή νομιμότητα, μέσω συμμαχιών και διεθνών οργανισμών, ή το έκαναν (όπως και η απέναντι πλευρά) μέσω αντιπροσώπων. Τα πράγματα όμως έχουν πλέον αλλάξει: Το πέπλο έχει πέσει, η όποια ανάγκη των ΗΠΑ για "αποδοχή" των πράξεών τους έχει εξαλειφθεί και αυτές πλέον δε διστάζουν όχι μόνο ν' αντικαταστήσουν και να υποκαταστήσουν διεθνείς οργανισμούς και συμμαχίες, αλλά και να επιτεθούν (λεκτικά προς το παρόν) και στους συμμάχους τους. 

Δυστυχώς όμως υπάρχουν αρκετοί που δε μπορούν ν' αποδεχτούν την καινούργια πραγματικότητα, και παραμένουν σταθεροί στο δόγμα του "υποστηρίζουμε τον οποιαδήποτε αρκεί να φαίνεται ότι η βασική του ιδεολογία είναι παρόμοια με τη δική μας". Το παράδειγμα του Ντόναλντ Τραμπ και των εγχώριων υποστηρικτών του είναι χαρακτηριστικό, όπως και ο ιστορικός παραλληλισμός του Προέδρου των ΗΠΑ, με τον Μπενίτο Μουσολίνι και την υποστήριξη που είχε εκείνος λίγο πριν τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο, από αρκετούς εγχώριους ομοϊδεάτες του. Γράφει σχετικά ο Κώστα Γιαννακίδης:

" Όταν τα κομάντο τύλιξαν με μία κορδέλα τον Μαδούρο και τον πήγαν στον Τραμπ, δεν ήταν λίγοι αυτοί που έσπευσαν να εκφράσουν τον θαυμασμό τους προς τον πρόεδρο των ΗΠΑ. Να, ο Μάκης Βορίδης, για παράδειγμα. Δήλωσε ότι επιτέλους η Δύση έχει έναν ισχυρό ηγέτη.

Δεν ξέρω τι θα έλεγε ο Βορίδης για τη Γροιλανδία και τις απειλές προς τους Ευρωπαίους. Πιθανότατα θα έκανε την πάπια. Και τον Βελόπουλο δεν τον βλέπω και τόσο ζωηρό τελευταία. Ωστόσο πέρα από το τμήμα του πολιτικού προσωπικού που δηλώνει πίστη προς τον πρόεδρο και ελπίζει σε καταγραφή από την πρεσβεία, υπάρχει και ένα κομμάτι της κοινής γνώμης εγγεγραμμένο στο fan club του προέδρου. Και τους βρίσκεις παντού στις πλατφόρμες της κοινωνικής δικτύωσης. Υπάρχουν μέχρι και σελίδες στο Facebook δια της οποίας εκδηλώνεται ο καθολικός ενθουσιασμός για τις πρωτοβουλίες Τραμπ. Τον καλούν, ας πούμε, να βάλει το πόδι του στη Γροιλανδία. Εντάξει, δεν θα πιάσουμε μεζούρα για να μετρήσουμε το IQ των τραμπικών οπαδών. Αλλωστε είναι λογικό να υπάρχουν υποστηρικτές με άδολες προθέσεις που, απλώς, εκτονώνουν ψυχικές ενορμήσεις και εκφράζουν διάφορα περίεργα συμπλέγματα. Και, το πιο σημαντικό: δεν είναι κάτι που το βλέπουμε πρώτη φορά.

Αν γυρίσουμε έναν αιώνα πίσω θα βρούμε πολλούς θαυμαστές του Μπενίτο Μουσολίνι. Όχι μόνο στην πατρίδα μας, αλλά σε όλη την Ευρώπη. Τους γοήτευε η θεατρικότητα του Ντούτσε. Η αμεσότητα του με τα πλήθη. Και ο τρόπος με τον οποίο «έκανε τα τρένα να φεύγουν στην ώρα τους». Λίγο αργότερα ήρθε ο Χίτλερ. Πριν μετατραπεί σε ενσάρκωση του απόλυτου κακού, παρουσιαζόταν από πολλούς ως ο ηγέτης που αποκαθιστά την εθνική αξιοπρέπεια της Γερμανίας και την επαναφέρει στη διεθνή κανονικότητα. Οι διώξεις ήταν γνωστές. Η βία ήταν ορατή. Αλλά θεωρούνταν «εσωτερικές υποθέσεις». Και οι εφημερίδες έγραφαν άρθρα για την «αποφασιστική πολιτική του κυρίου Χίτλερ που απαντά και στον κομμουνιστικό κίνδυνο».

Αυτό το ιστορικό υπόβαθρο έχει σημασία σήμερα, όχι για να γίνουν εύκολες ταυτίσεις, αλλά για να κατανοήσουμε έναν μηχανισμό: πώς οι κοινωνίες κανονικοποιούν και, εν τέλει, αποδέχονται ή συμβιβάζονται με τον αυταρχισμό. Η υποστήριξη που απολαμβάνει σήμερα ο Ντόναλντ Τραμπ δεν είναι ίδια με εκείνη που είχαν ο Χίτλερ ή ο Μουσολίνι. Οι θεσμοί είναι ισχυρότεροι, το ιστορικό πλαίσιο διαφορετικό, οι δημοκρατικές αντοχές μεγαλύτερες. Ομως η λογική της ανοχής παρουσιάζει ανησυχητικές ομοιότητες. Αυτό που χθες ήταν αδιανόητο, σήμερα είναι απλώς «προκλητικό». Αυτό που σόκαρε τώρα είναι στοιχείο της ιδιορρυθμίας του ηγέτη. Δεν πρόκειται για κατάλυση της δημοκρατίας με ένα πραξικόπημα, αλλά για φθορά μέσω εξοικείωσης. Ο ορισμός του μιθριδατισμού -πίνεις το δηλητήριο λίγο-λίγο μέχρι να το συνηθίσεις.

Η Ιστορία δεν επαναλαμβάνεται μηχανικά. Όμως παράγει μοτίβα, πρότυπα κοινωνικής συμπεριφοράς. Και το πιο επικίνδυνο μοτίβο δεν είναι ο ίδιος ο αυταρχικός ηγέτης, αλλά η κοινωνική διάθεση που τον θεωρεί χρήσιμο ή έστω αναπόφευκτο. Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν ο Τραμπ μοιάζει με τον Χίτλερ ή τον Μουσολίνι, έστω και αν η ICE μας θυμίζει τη Γκεστάπο. Το ερώτημα είναι αν οι κοινωνίες μας μοιάζουν περισσότερο απ’ όσο θα θέλαμε με εκείνες που κάποτε πίστεψαν ότι μπορούν να συμβιώσουν με τον αυταρχισμό χωρίς να πληρώσουν το τίμημα. Και εντάξει, οι Ευρωπαίοι τα έχουμε και σχετικά φρέσκα στη μνήμη μας αν, κάπως θα τη γλιτώσουμε στο τέλος. Οι Αμερικανοί, όμως, μόλις ήρθαν στο κλαμπ."

Περί διαμαρτυριών ενάντια στα κρουαζιερόπλοια με Ισραηλινούς τουρίστες που επισκέπτονται την χώρα μας...

 Όσο και αν δε συμφωνούμε με αποκλεισμούς λιμανιών, ιδιότυπες "απαγορεύσεις" αποβιβασμού επιβατών συγκεκριμένων εθνικοτήτων στα λιμάνια κ.ο.κ. πρέπει να δούμε τα πράγματα από την αρχή πριν κρίνουμε τις οποιαδήποτε αντιδράσεις κατά των Ισραηλινών τουριστών, που έρχονται στην χώρα μας.

Και αυτό χρειάζεται, όχι για κάποιο άλλο λόγο αλλά γιατί οι αντιδράσεις δεν προέκυψαν εν κενώ. Δεν είναι μία συνήθης πρακτική σε αυτό τον τόπο ή όπου αλλού εκφράζονται διαμαρτυρίες κατά Ισραηλινών. Δεν έχουν δηλαδή τι να κάνουν οι άνθρωποι και οργανώνουν μία συγκέντρωση για να πικάρουν Ισραηλινούς τουρίστες. Ούτε στην Ελλάδα, ούτε σχεδόν σε όλο τον δυτικό κόσμο που γίνονται διαδηλώσεις και διαμαρτυρίες.

Τα ερωτήματα λοιπόν που τίθενται εξ αρχής, ώστε να φτάσουμε στο επίδικο είναι τα εξής:

1) Συντελείται ή όχι, εδώ και καιρό στη Γάζα μία γενοκτονία; Εξελίσσεται ή όχι μία εθνοκάθαρση; Ένας εκτοπισμός μέσω βάρβαρων μεθόδων, όπως ο λιμός; Συντελούνται εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, εγκλήματα πολέμου ή όπως αλλιώς μπορούν να χαρακτηριστούν όλες αυτές οι δολοφονίες αμάχων;

2)  Έχουν πάρει το πάνω χέρι στο Ισραήλ οι πιο ακραίες δυνάμεις, που βλέπουν εχθρό ακόμα και στα… μωρά που γεννιούνται, επειδή, λέει, θα γίνουν αυριανοί «τρομοκράτες», μαχητές ή κάτι επικίνδυνο τέλος πάντων; Πρόκειται για φρικαλεότητες ή όχι;

3) Έχει σημασία που κορυφαίοι οργανισμοί παγκοσμίως, όπως ο ΟΗΕ, το Διεθνές Δικαστήριο και άλλοι έχουν καταδικάσει ή όχι αυτές τις απάνθρωπες ενέργειες; Έχει σημασία που υπάρχει ένταλμα – για παραβίαση όλου σχεδόν του ποινικού κώδικα – κατά του παρανοϊκού αυτού τύπου, του Νετανιάχου; 

4) Έχει σημασία που ο Νετανιάχου συνεχίζει μία στρατιωτική δολοφονική τρέλα, παρά τις αντιδράσεις ακόμα και στο εσωτερικό του ισραηλινού στρατού;

5)  Έχει σημασία που ευρωπαϊκές και άλλες κυβερνήσεις, αντιδρούν όλο και περισσότερο – έστω αργά, έστω λιγότερο δυναμικά απ’ όσο απαιτούν οι συνθήκες, αλλά αντιδρούν – στα εγκλήματα του Νετανιάχου;

6)  Έχει σημασία που ένα αξιοπρόσεκτο κομμάτι Ισραηλινών και Εβραίων, μεταξύ αυτών πολλοί επώνυμοι, όπως πρώην πρωθυπουργοί, επιστήμονες, καλλιτέχνες, ακόμα και ραβίνοι, καταδικάζουν τον Νετανιάχου και το εξελισσόμενο έγκλημα στη Γάζα;

Αν συμφωνήσουμε λοιπόν σε όλα αυτά τα προφανή και ότι η ανθρωπότητα έχει χρέος να σταματήσει αυτό που γίνεται στη Γάζα, θα βρούμε τις απαντήσεις και στα υπόλοιπα. Αλλά να συμφωνήσουμε. Χωρίς ναι μεν αλλά. Διότι βλέπουμε πως άνθρωποι που ενώ έτρεξαν, για παράδειγμα, να υποστηρίξουν την επιβολή κυρώσεων στη Ρωσία, λόγω της εισβολής στην Ουκρανία, στο θέμα της γενοκτονίας στη Γάζα έχουν άλλα μέτρα και σταθμά.

Φαίνεται δε ότι για κάποιους δικούς τους λόγους, ιδεοληψίας ή συμφέροντος, επιλέγουν να ταυτιστούν με τον Νετανιάχου αγνοώντας το έγκλημα στη Γάζα, επιλέγουν να είναι σε άλλο αξιακό κόσμο από αυτόν που κατακτήσαμε και διαμορφώσαμε τους τελευταίους αιώνες ή έστω μετά τους δύο μεγάλους πολέμους. Αν συμφωνήσουμε λοιπόν στα βασικά, θα συνεννοηθούμε και στα άλλα.

Θα συμφωνήσουμε για παράδειγμα ότι δεν υπάρχει κανένας αντισημιτισμός – και θα αφήσουμε στην άκρη τις ξεπερασμένες θεωρίες περί αριστερού αντισημιτισμού. Ειδικά στην Ελλάδα, της εκτεταμένης συνεργασίας και παρουσίας μεμονωμένων πολιτών, αλλά και επιχειρηματικών σχημάτων από το Ισραήλ, κανένας αντισημιτισμός δεν υπάρχει. Τα πιο σοβαρά φαινόμενα αυτού του είδους τα είχαμε όταν ο Άδωνις Γεωργιάδης, ο Μάκης Βορίδης και άλλα μπουμπούκια της ακροδεξιάς και του… «αντισιωνισμού» δεν είχαν δει το φως το αληθινό της εξουσίας και πετροβολούσαν.

Ας είμαστε σοβαροί λοιπόν. Δεν είναι αντισημιτισμός οι διαμαρτυρίες κατά Ισραηλινών τουριστών, σε κάποιες συγκεκριμένες περιπτώσεις.

Με μία κυβέρνηση να μην έχει την παραμικρή διάθεση να διαχωρίσει τη θέση της και να καταδικάσει τις βαρβαρότητες Νετανιάχου, η ελληνική κοινωνία στο μεγάλο της μέρος νιώθει να πνίγεται. Με μία κυβέρνηση που αντιμετωπίζει ως έγκλημα το να φέρει κάποιος απλά και μόνο τη σημαία της Παλαιστίνης μαζί του, για να εκφράσει τις απόψεις του, το αποτέλεσμα είναι να τροφοδοτείται η ανάγκη να σταλούν έντονα μηνύματα κατά της γενοκτονίας. Στην περίπτωση του Ισραήλ και του Νετανιάχου υπάρχει περίπου μία σιωπηρή εάν όχι και ανοιχτή αποδοχή των όσων εγκληματικών κάνει το Τελ Αβίβ στη Γάζα. Κι αυτό είναι εξοργιστικό. Λογικά προκαλεί την αντίδραση των κοινωνιών. Και στην Ελλάδα και αλλού, όπου σημειώνονται τεράστιες διαδηλώσεις.

Στην Ελλάδα, για κάποιους λόγους που ίσως αφορούν στο «ελεύθερο» και στην «αίσθηση ασυδοσίας» που έχει εκπέμψει η κυβέρνηση προς τους Ισραηλινούς – από τον πρέσβη που νομίζει ότι θα κάνει μαθήματα δημοκρατίας, έως και κάποιους αλαζόνες και προσβλητικούς τουρίστες, που κυκλοφορούν με τη σημαία της χώρας τους εν είδει προπαγάνδας – έχουμε φαινόμενα που τρέφουν την οργή. Και κυρίως την ανάγκη να σταλεί ένα μήνυμα: «Σταματήστε τη γε
νοκτονία, σταματήστε τις δολοφονίες παιδιών, τον λιμό και τον βίαιο εκτοπισμό». Αυτό ούτε αντισημιτισμός είναι, ούτε… καταστροφή του τουρισμού είναι. Στο μεταξύ χιλιάδες Ισραηλινοί και διακοπεύουν στην Ελλάδα και ακίνητα αγοράζουν σωρηδόν και μπίζνες κάνουν (π.χ. χτίζοντας ξενοδοχεία-εκτρώματα με κρατικές επιδοτήσεις 40% και εγχώριο τραπεζικό δανεισμό, αγοράζοντας ολόκληρες πολυκατοικίες τις οποίες μετατρέπουν σε AirBnB κ.ο.κ.). Και θα συνεχίσουν να κάνουν, διότι δεν είναι όλοι οι Ισραηλινοί ίδιοι και κυρίως κανένα «κυνήγι Εβραίων» δεν είναι σε εξέλιξη.

Παραπέμπουμε δε σε εκείνους τους Ισραηλινούς διανοούμενος και παράγοντες που επισημαίνουν ότι η πολιτική Νετανιάχου θα ευθύνεται εάν προκύψει νέο κύμα αντισημιτισμού. Φοβόμαστε ότι η σιωπή για τα εγκλήματα Νετανιάχου θα αποδειχθεί καταστροφική για τους ίδιους τους Ισραηλινούς στο τέλος. Και μπορεί πολλοί σωστά να σημειώνουν ότι η Χαμάς με τη δράση της, βάζει "βούτυρο στο ψωμί" του Νετανιάχου (πράγμα που δημιουργεί σκέψεις για τους πραγματικούς σκοπούς της οργάνωσης), αλλά αυτό δεν αναιρεί την ανάγκη γι' άμεση αλλαγή στροφής.

Καιρός υπάρχει ακόμα γι' αλλαγή πορείας, αν και αυτό δυστυχώς παραμένει αβέβαιο...

(Με στοιχεία από την εφημερίδα "Ποντίκι").

Να το πως η Τουρκία μας ετοιμάζει "εκπλήξεις" εν μέσω Πασχαλινής περιόδου...

 Και μέσα σε όλα, οι εξελίξεις στο ελληνο-τουρκικό μέτωπο, δεν είναι καθόλου θετικές, ούτε ευοίωνες.

Πληρώνοντας τις συνέπειες μιας ανεπαρκούς και ασυντόνιστης πολιτικής, η οποία είχε ως μοναδικό γνώμονα την επικοινωνιακή προβολή του «επιτεύγματος» των ήρεμων νερών στο Αιγαίο, η κυβέρνηση σήμερα είναι αντιμέτωπη με την επώδυνη κατάσταση που η ίδια διαμόρφωσε στα ελληνοτουρκικά. Έχοντας δώσει σαφή δείγματα υποχωρητικότητας ήδη από την κρίση του «Oruc Reis», κατά την οποία ανέχθηκε οι έρευνες του τουρκικού ερευνητικού να φτάσουν στα 6,2 ν.μ. από το Καστελλόριζο, και τον τότε κορυφαίο παράγοντα του Μαξίμου, Γιώργο Γεραπετρίτη, να δηλώνει ότι η «κόκκινη γραμμή είναι τα 6 ν.μ.», η κυβέρνηση συνυπέγραψε τη Διακήρυξη των Αθηνών, η οποία οδήγησε σε αυτοπεριορισμό της άσκησης κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας. Τον περασμένο Ιούλιο, υποχώρησε μπροστά στις απειλές της Τουρκίας, διακόπτοντας τις έρευνες του «Ievoli Relume» ανατολικά της Κάσου, εντός της ελληνικής ΑΟΖ! Αρχικά, η Αθήνα επιχείρησε να «συνεννοηθεί» με την Τουρκία, κάτι που συνιστούσε μια απαράδεκτη κίνηση, καθώς έδινε την εντύπωση διαπραγμάτευσης με την Τουρκία σχετικά με την άσκηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας. Παρά τις προσδοκίες που δημιούργησε το ΥΠΕΞ, το οποίο είχε αναλάβει και τις επαφές με τον Χακάν Φιντάν, οι οποίες δημιούργησαν κλίμα αισιοδοξίας ότι θα διεξαχθούν χωρίς προβλήματα οι έρευνες, η πραγματικότητα ήρθε να τις διαψεύσει. 

Έτσι, ενώ η Αθήνα διέρρεε ότι είχε δρομολογηθεί η έκδοση των σχετικών Navtexs και ότι εντός των τότε προσεχών ημερών θα ξεκινούσαν οι έρευνες, η Άγκυρα φρόντισε να απαντήσει με δικές της διαρροές, προειδοποιώντας ότι «δεν θα αποδεχθεί τετελεσμένα» και ότι οι κινήσεις της Ελλάδας είναι εκτός διεθνούς δικαίου, και σε περιοχές όπου «δεν υπάρχει οριοθέτηση», και, τέλος, απειλώντας ότι η εμπλοκή και στρατιωτικών μονάδων στις έρευνες θα οδηγήσει σε κλιμάκωση της έντασης. Η Αθήνα, μέσα από μια αλληλουχία λανθασμένων χειρισμών, τώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με τις απειλές της Τουρκίας, η οποία έχει δείξει ότι δεν έχει κανέναν ενδοιασμό να επιβάλει τις θέσεις της, ακόμη και με την απειλή χρήσης βίας.

Η Αθήνα υποτίμησε την αντίδραση της Τουρκίας, κάνοντας λανθασμένους υπολογισμούς. Στο ΥΠΕΞ θεώρησαν ότι το νέο, ρευστό διεθνές περιβάλλον και η προσπάθεια της Τουρκίας να προσεγγίσει την Ευρώπη θα λειτουργούσαν αποτρεπτικά για κάθε κίνησή της στην Ανατολική Μεσόγειο. Προφανώς, δεν έχουν αντιληφθεί ότι είναι η Ευρώπη που εκλιπαρεί αυτήν τη στιγμή την Τουρκία να συμμετάσχει στην Ευρωπαϊκή Άμυνα και η Τουρκία απλώς παζαρεύει τα ανταλλάγματα που θα ζητήσει. Άλλωστε, είναι ενδεικτικό το πόσο ενδιαφέρονται οι Ευρωπαίοι για τη συμπεριφορά της Τουρκίας: Εκτός από δύο – τρεις χλιαρές ανακοινώσεις για τη σύλληψη Ιμάμογλου και τη σοβαρότατη παραβίαση του κράτους δικαίου, καμία άλλη αντίδραση δεν έχει υπάρξει και όλοι είναι πρόθυμοι να κάνουν τα στραβά μάτια προκειμένου να γίνει η «δουλειά» με την Τουρκία. Επίσης, η κυβέρνηση θέλησε να προβάλει ότι έχει την πλάτη του Ισραήλ και της Γαλλίας για να προχωρήσει στις έρευνες και την πόντιση του καλωδίου, θεωρώντας ότι αυτό θα λειτουργήσει αποτρεπτικά. Ακούσαμε, μάλιστα, ότι η παρουσία του γαλλικού αεροπλανοφόρου «Ντε Γκολ» στην Ελλάδα είναι… μήνυμα προς την Τουρκία και ότι ο κ. Μητσοτάκης πήγε στο Ισραήλ για να συζητήσει το θέμα με τον Μπέντζαμιν Νετανιάχου.

Ακόμη περισσότερο, είδαμε δημοσιεύματα, προερχόμενα από την κυβέρνηση, σύμφωνα με τα οποία ο Νετανιάχου θα συζητούσε και το θέμα του καλωδίου στη συνάντησή του με τον Ντόναλντ Τραμπ, ώστε να… συμμορφωθεί η Άγκυρα. Όλα αυτά, βεβαίως, κινούνται στη σφαίρα της φαντασίας και του βολονταρισμού της ηγεσίας του ΥΠΕΞ και του Μαξίμου. Όλοι γνωρίζουν ότι, πέραν της πολιτικής στήριξης στο έργο του καλωδίου, ουδεμία χώρα πρόκειται να εμπλακεί σε μια αντιπαράθεση, πόσω μάλλον εάν μετατραπεί σε θερμή, για να μπορέσει η Ελλάδα να ασκήσει τα στοιχειώδη δικαιώματά της και να προασπίσει την ΑΟΖ της, την οποία έχει οριοθετήσει με συμφωνία με την Αίγυπτο. Μάλιστα, ο κίνδυνος είναι ακόμη μεγαλύτερος, καθώς το πιθανότερο είναι ο διεθνής παράγοντας να συστήσει στην Ελλάδα και στην Τουρκία «να τα βρουν» και να ακολουθήσουν μια φόρμουλα ώστε να γίνουν οι έρευνες, κάτι που σημαίνει ότι η Τουρκία θα έχει πλέον λόγο στην πραγματοποίηση του έργου, γεγονός που αποτελεί αρχική της επιδίωξη, αφού με αυτόν τον τρόπο θα μπορέσει εμμέσως να κατοχυρώσει το τουρκολιβυκό μνημόνιο.

 Ο μεγαλύτερος, όμως, κίνδυνος, εφόσον η Τουρκία επιδιώξει ένταση, είναι να ασχοληθεί με την υπόθεση ο αμερικανός Πρόεδρος, σε μια περίοδο κατά την οποία οι εκρηκτικές και ανορθόδοξες αντιδράσεις του σε μια σειρά διεθνών θεμάτων δεν προμηνύουν τίποτε θετικό για τη χώρα μας. Και κάθε έκκληση του κ. Τραμπ να «τα βρουν» οι δύο σύμμαχοι μεταξύ τους είναι αντιληπτό ότι θα συνιστά επιτυχία της Τουρκίας, καθώς η διαφορά αφορά την ανεμπόδιστη άσκηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας, που παρανόμως εμποδίζει η Τουρκία. Οι ύμνοι του Ντόναλντ Τραμπ για τον Ταγίπ Ερντογάν στη διάρκεια της συνάντησής του με τον Μπέντζαμιν Νετανιάχου είναι ενδεικτικοί των αντιλήψεων που επικρατούν στον Λευκό Οίκο… 

Στο γενικότερο κλίμα, όπως κι αν προσπαθούν να το εξωραΐσουν διάφοροι κυβερνητικοί παράγοντες, είναι προφανές ότι δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί και η συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν στην Άγκυρα, η οποία, κατόπιν συνεχών αναβολών από τον Ιανουάριο, έχει μετατεθεί για τα τέλη Απριλίου, αν και πλέον είναι ορατό το ενδεχόμενο να μετατεθεί ακόμη περισσότερο, με την ελπίδα ότι το περιβάλλον θα είναι «καλύτερο». Διότι ο κ. Μητσοτάκης δεν θέλει, προφανώς, να είναι εκείνος ο ευρωπαίος ηγέτης που θα σπεύσει πρώτος να «ξεπλύνει» τον Ερντογάν και να δώσει, μάλιστα, την εικόνα του business as usual, την ώρα που η Τουρκία αμφισβητεί ευθέως όχι μόνο τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα αλλά και την ίδια την ελληνική κυριαρχία, μέσω της διευρυμένης, πλέον, θεωρίας των «γκρίζων ζωνών».

Τα ίδια και χειρότερα συμβαίνουν και στο μέτωπο του Κυπριακού. Από την μία οι Τούρκοι εξοπλίζονται με οπλικά συστήματα που μπορούν να μπλοκάρουν πλήρως τα ελληνο-κυπριακά ραντάρ, χρησιμοποιούν τη δεδομένη λειψυδρία στη Μεγαλόνησο για να επιβάλλουν την υδατική εξάρτηση της Κύπρου από την Τουρκία (χτίζοντας φαραωνικά έργα σε κατεχόμενη γη, δεδομένης ελληνοκυπριακής ιδιοκτησίας) και ενισχύουν τη αδιαλλαξία τους στις "καινούργιες" διαπραγματεύσεις και από την άλλη η ελληνοκυπριακή πλευρά συμμετέχει (χωρίς να το θέλει) σε συζητήσεις, μόνο και μόνο για να μην κατηγορηθεί εκείνη ως αδιάλλακτη.

Και όλα αυτά σε μια περίοδο που τίποτα στην εξωτερική πολιτική δεν πάει καλά για την Ελλάδα, την Κύπρο και την Ε.Ε. γενικότερα...

(Με στοιχεία από το "Παρόν").

Ένα σχόλιο για τo θάνατο της βασίλισσας Ελισάβετ

  Ο νεκρός δικαιώνεται...Έτσι έλεγαν οι αρχαίοι και είναι κάτι που (ως επί το πλείστον) ακολουθείται, κάθε φορά που ένα "σημαίνον" (εντός και εκτός εισαγωγικών) πρόσωπο φεύγει για το "τελευταίο ταξίδι". Τότε διαβάζουμε για τις καλές στιγμές τους, ακούμε για τις επιτυχίες τους και μαθαίνουμε αστεία ή "ηρωϊκά" περιστατικά από τη ζωή τους, από ανθρώπους που τους "ήξεραν καλά". Βέβαια για να πούμε και την αλήθεια, αυτοί που συνήθως εμφανίζονται σε τέτοιες περιπτώσεις και μοιράζονται δημόσια τέτοια "ανέκδοτα", γνωρίζουν στην πραγματικότητα λίγο ή καθόλου τους "αποδημήσαντες εις Κύριον", και έχουν ελάχιστα να προσθέσουν στα όσα μοιράζονται μαζί μας. Αλλά αυτό είναι μια λεπτομέρεια για όλους εμάς που διαβάζουμε την είδηση... Αυτοί κάνουν τη δουλειά τους (δηλ. αναζητούν τα λεπτά δημοσιότητας που τόσο ποθούν) και εμείς τη δική μας (ενημερωνόμαστε, αναλογιζόμαστε ότι κανείς δε γλυτώνει από το θάνατο).

Για τη βασίλισσα Ελισάβετ της Αγγλίας δεν έχουμε να πούμε πολλά. Σε προσωπικό επίπεδο ήταν πολύ τυχερή γιατί όταν γεννήθηκε ήταν πολύ μακρυά από το θρόνο, στον οποίο κατέληξε γιατί ο θείος της Εδουάρδος, που ήταν βασιλιάς, αποφάσισε να παραιτηθεί "λόγω έρωτα". Έτσι ο πατέρας της (Γεώργιος ο ΣΤ') έγινε βασιλιάς, και μιας και δεν έκανε άλλο παιδί (και συγκεκριμένα γιο που θα έπαιρνε δικαιωματικά το θρόνο), η Ελισάβετ τον διαδέχτηκε όταν εκείνος απεβίωσε σε ηλικία μόλις 57 ετών. Σα βασίλισσα έγινε αγαπητή, γιατί έκανε αυτά που της είχαν μάθει καλά - και γιατί προσπάθησε να κρατήσει σε κάποιο επίπεδο τον τελευταίο θεσμό που έχει μείνει όρθιος σε μια χώρα που οι θεσμοί της "υποφέρουν" (όσοι δεν έχουν καταρρεύσει). 

Όσο αφορά την χώρα μας (και παρά το γεγονός οτι ο σύζυγός της ήταν Έλληνας που αποποιήθηκε εθνικότητα, τίτλους και δόγμα για να την παντρευτεί), ήταν πολύ σκληρή σε ό,τι αφορά τα εθνικά δίκαιά μας. Ειδικότερα, κράτησε σκληρή στάση απέναντι στους Κύπριους αδερφούς μας που είχαν ξεσηκωθεί για την Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα, καταπατώντας την υπόσχεση που το Αγγλικό πολιτικό σύστημα και ο πατέρας της, τους είχαν δώσει, ως αντάλλαγμα για την εθελοντική συμμετοχή τους στον αγγλικό στρατό κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και για το γεγονός ότι η Ελλάδα παρέμεινε πιστή σύμμαχος της Μ. Βρετανίας μέχρι το τέλος. Δεν είναι τυχαίο ότι δεν έδωσε χάρη σε κανένα Κύπριο αγωνιστή, και αρνήθηκε να κάνει αποδεκτή την αίτηση χάριτος ακόμα και για τον Ευαγόρα Παλληκαρίδη, που ήταν μαθητής Γυμνασίου. 
Και μπορεί να γραφεί από πολλούς ότι η βασιλεία στην Μ. Βρετανία έχει ρόλο "διακοσμητικό", αλλά αυτό ισχύει σήμερα: την δεκαετία του '50, ο θρόνος είχε λόγο και ρόλο στην πολιτική σκηνή, τόσο για το εσωτερικό, όσο και για το εξωτερικό. Άρα η βασίλισσα Ελισάβετ έχει ευθύνη για το πως η Τουρκία απέκτησε ρόλο ως αντίβαρο της Ελλάδας στο Κυπριακό, οδηγώντας τη γείτονα χώρα σε ολοκληρωτική μεταστροφή της όσο αφορά αυτό το νησί. 

Στο τέλος όμως όπως προείπαμε, ο νεκρός δικαιώνεται. Έτσι θα μας μείνει η εικόνα της συμπαθητικής "γιαγούλας" που χαιρετούσε τα πλήθη, που έκανε δηλώσεις με πομπώδη τρόπο και που ταξίδευε ανά την υφήλιο, επισκεπτόμενη νησιά και πρώην αποικίες που έχουν κρατήσει τον κάτοχο του Βρετανικού θρόνου ως "κεφαλή" του κράτους τους, γιατί ήταν στους όρους ανεξαρτησίας τους. Θα μας μείνει επίσης η εικόνα της ως ειλικρινώς βαρυπενθούσα όταν πέθανε ο σύζυγός της Φίλιππος στην αρχή του έτους καθώς επίσης και η συγκέντρωση της οικογένειάς της στο σκωτσέζικο κάστρο της, για το τελευταίο αντίο. Όπως θα μαζευόταν δηλαδή κάθε οικογένεια στο προσκεφάλι ενός αγαπημένου της προγόνου, αν γνώριζε ότι αυτός ήταν κοντά στο τέλος της επίγειας ζωής του. Σε αυτό τουλάχιστον η βασίλισσα Ελισσάβετ δε διέφερε από καμία γιαγιά ή κανένα παππού...

Για τους υπόλοιπους; Να φτάσουμε υγιείς στα χρόνια της, και ας μην είμαστε βασιλιάδες! 

Τι συμβαίνει με το «Αμπντούλ Χαμίτ Χαν»;

  Η επιλογή του Ερντογάν απλώς να επιδείξει τις δυνατότητες της Τουρκίας να κάνει θαλάσσιες γεωτρήσεις και όχι να δημιουργήσει άμεσα μια ελληνοτουρκική κρίση προκάλεσε αναστεναγμό ανακούφισης στην Αθήνα.

Η αποστολή του «Αμπντούλ Χαμίτ Χαν» στα 50 μίλια από τις νότιες ακτές της Τουρκίας και σαφώς εντός των ορίων αδιαμφισβήτητης κυριαρχίας της – και όχι εντός των ορίων της κυπριακής ΑΟΖ ή της ελληνικής δυνάμει ΑΟΖ στο «τρίγωνο» Καστελλόριζο, Ρόδος, Κρήτη – έδωσε στην ελληνική κυβέρνηση την ευκαιρία να «πουλήσει» τη διπλωματική της κινητοποίηση και να υπογραμμίσει το επιχείρημα ότι έχει καταφέρει να εξασφαλίσει την υποστήριξη των ελληνικών θέσεων από τους ισχυρούς εταίρους (Γερμανία, Γαλλία) και συμμάχους (ΗΠΑ).

Με απλούστερα λόγια, η επιχειρηματολογία της κυβέρνησης είναι ότι ο Ερντογάν δεν τόλμησε να προχωρήσει σε μείζονα πρόκληση γιατί συγκρατήθηκε από τους Αμερικανοευρωπαίους φίλους της Ελλάδας. Ωστόσο, έμπειροι διπλωμάτες του ελληνικού ΥΠΕΞ καθώς και στελέχη του υπουργείου Άμυνας γνωρίζουν ότι η συγκεκριμένη αποστολή του τουρκικού πλωτού γεωτρύπανου είναι η πρώτη του. Γνωρίζουν επίσης ότι εκεί που στάλθηκε να «τρυπήσει» υπάρχουν βάσιμες ενδείξεις ότι βρίσκονται αξιοποιήσιμοι ενεργειακοί πόροι. Κάτι που επίσης γνωρίζουν είναι ότι η Τουρκία διαθέτει τρία ακόμη πλωτά γεωτρύπανα, τα οποία ανά πάσα στιγμή που ο Ερντογάν επιλέξει μπορεί να αποσταλούν σε θαλάσσιες περιοχές και θα κάνουν μια «ανάφλεξη» των ελληνοτουρκικών σχέσεων αναπόφευκτη.

Απέναντι σε μια τέτοια πιθανότητα, η μόνη απάντηση που έχει η ελληνική κυβέρνηση είναι η υποτιθέμενη αλληλεγγύη των συμμάχων και εταίρων, οι οποίοι υποτίθεται ότι θα παρέμβουν για να ανακόψουν την τουρκική ορμή και να αποτρέψουν μια ελληνοτουρκική… ανάφλεξη.

Πέραν τούτων των ευσεβών πόθων, η ελληνική εξωτερική πολιτική δεν έχει διαμορφώσει μια κατασταλαγμένη θέση για την αντίδραση της χώρας στο απευκταίο σενάριο που το «Αμπντούλ Χαμίτ Χαν» κινηθεί εκεί που το 2020 ερευνούσε το «Ορούτς Ρέις» φτάνοντας μέχρι και 6,5 μίλια από τις ακτές της Ρόδου, του Καστελλόριζου και της Κρήτης.

Για να διαμορφωθεί μια τέτοια θέση απαραίτητη προϋπόθεση είναι η εξασφάλιση μιας ελάχιστης πολιτικής συναίνεσης, η οποία θα επιτρέψει στους στρατιωτικούς επιτελείς να ορίσουν τους κανόνες εμπλοκής και τον βαθμό της ελληνικής αντίδρασης σε κάθε πιθανή ακραία τουρκική κίνηση.

Το ζοφερό κλίμα στο ελληνικό πολιτικό σκηνικό, όπως αυτό διαιωνίζεται, καθιστά μια τέτοια συνεννόηση μεταξύ (τουλάχιστον) των κομμάτων εξουσίας αδύνατη. Και όσο τα αυτονόητα παραμένουν αδιανόητα για τα ελληνικά κόμματα τόσο η πιθανότητα μιας ακραίας τουρκικής κίνησης θα έρχεται ολοένα και πιο κοντά…

Η Ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και η ανικανότητα της Ε.Ε.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση αποδεικνύει για άλλη μια φορά ότι δεν είναι ικανή να υπερασπιστεί όχι μόνο τις αρχές της αλλά ούτε και τα συμφέροντά της. Και εξηγούμαστε: απέναντι στην εισβολή που πραγματοποίησε η Ρωσία στην Ουκρανία (μια χώρα που για να μην ξεχνιόμαστε είναι σημαντικότατος οικονομικός εταίρος της Ε.Ε.), δεν μπορούσε προφανώς παρά να υπάρχει εξαρχής ουσιαστική καταδίκη. Μια καταδίκη όμως που προφανώς δεν μπορούσε να είναι μόνο φραστική. Η Ε.Ε. αποδείχτηκε κατώτερη των περιστάσεων και σε μια σειρά συνεχόμενων πολιτικών λαθών, πρόσθεσε ένα ακόμα - δηλαδή το ν' αφήσει ατιμώρητη μια χώρα εισβολέα.

Αν ήθελε η Ε.Ε. θα μπορούσε άνετα να κάνει την Ρωσία να πονέσει. Με τον ίδιο τρόπο που η Μ. Βρετανία έδειξε ότι δεν υπολογίζει τις συνέπειες (και απέκλεισε μέχρι και την Αεροφλότ από τον εναέριο χώρο της), υπήρχε υποχρέωση της "δημοκρατικής και φιλελεύθερης Ευρώπης" ν' αντιδράσει με παρόμοιο σκληρό τρόπο. Το τι θα μπορούσε να κάνει ο δυτικός κόσμος συντονισμένα (από τον αποκλεισμό της Ρωσίας από το σύστημα Swift και το πάγωμα όλων των ρωσικών τραπεζικών λογαριασμών στην Ευρώπη και την Αμερική μέχρι τον αποκλεισμό της χώρας απ' όλες τις αθλητικές διοργανώσεις) έχει γραφτεί εκτεταμένα παντού. Η πραγματικότητα όμως είναι απλή: η Ε.Ε. απέτυχε για πολλοστή φορά.

Μια προσεκτική ματιά όμως καταδεικνύει την όλη αλήθεια. Δεν μπορούμε να έχουμε απαιτήσεις από μια ένωση χωρών που ανέχεται την κατοχή μέρους των εδαφών χώρας-μέλους της από άλλο κράτος ή που πουλάει όπλα σε χώρες που ανοιχτά αμφισβητούν την εδαφική κυριαρχία χωρών-μελών της. Ή που έχουν μάθει μόνο σε φραστικές καταδίκες. Οτιδήποτε ακουμπάει τις τσέπες τους κάνει "τζιζ", με  αποτέλεσμα να πηγαίνουν περίπατο οι αξίες της ελευθερίας, της δημοκρατίας και της ανεξαρτησίας. Η γελοιότητα είναι τέτοια που η Ρωσία και οι ρωσικές ομάδες όχι μόνο συμμετέχουν κανονικά στις ευρωπαϊκές διοργανώσεις (π.χ. η Ολλανδία πήγε κανονικά και αγωνίστηκε στην Ρωσία για τα προκριματικά του Ευρωμπάσκετ) αλλά δεν υπάρχουν καν σκέψεις γι' αποκλεισμό της από άλλες (όπως π.χ. της Eurovision). 

Την τραγικότητά της κατάστασης και το πόσο κοντόφθαλμη είναι η πολιτική της Ε.Ε. φαίνεται και από κάτι ακόμα. Αν και βρίσκεται σε πολιτική αντιπαράθεση με την Ρωσία εδώ και αρκετά χρόνια, δεν έκανε ούτε ένα βήμα ώστε να προχωρήσει σ' ενεργειακή απεξάρτησή απ' αυτήν. Δεν υποστήριξε τα σχέδια της Ελλάδας και της Κύπρου για να εκμεταλλευτούν τα ενεργειακά τους αποθέματα, δεν επιδότησε έργα μεγάλης πνοής από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ούτε την εγκατάσταση τους σε οικιακό επίπεδο. Πίεσε την άμεση απομάκρυνση και το κλείσιμο των λιγνιτικών μονάδων, μεγαλώνοντας την εξάρτησή της από "κακούς" και "ολιγάρχες". 

Συνέχισε δηλαδή την ίδια κοντόφθαλμη πολιτική που ακολούθησε στην Συρία, στο Ιράκ, στο Αφγανιστάν και την Λιβύη. Μόνο λόγια δηλαδή και πράξεις αντίθετες σε αυτά. Με αυτά και μ' αυτά δείχνουν (όπως και στο θέμα της διαχείρησης της πανδημίας) ότι μάλλον η Μεγάλη Βρετανία έκανε καλά και τους άφησε για να πορευτεί μόνη της - το μέγεθος των οικονομικών κυρώσεων στις οποίες υπέβαλε την Ρωσία και το ότι έδωσε όπλα στους Ουκρανούς χωρίς να κρυφτεί - δείχνουν ότι τουλάχιστον στέκεται καλύτερα απ' ότι οι υπόλοιποι...

Όλα αυτά όμως δεν πρέπει να μας αποσπούν την προσοχή από τον πραγματικό ένοχο. Και μπορεί το ΝΑΤΟ, η Ε.Ε. και οι ΗΠΑ να έφεραν την Ουκρανία σε δεινή θέση (αφού την ξεσήκωσαν και την έφεραν απέναντι στους Ρώσους σε όλα τα επίπεδα), αλλά την εισβολή δεν την έκαναν αυτοί. Η Ρωσία έκανε εισβολή και δεν υπάρχει καμία δικαιολογία. Και γι' αυτό πρέπει να πληρώσει ακριβά. 

Όπως δεν υπάρχει καμία δικαιολογία για τους υποστηρικτές της εισβολής και όλους εκείνους τους αφελείς που υποστηρίζουν την Ρωσία, προερχόμενη από αντιαμερικανισμό ή από την ψευδαίσθηση της αναγκαιότητας υποστήριξης των "ομόδοξων" Ρώσων (για την οποία έχουμε αναφερθεί εκτενώς εδώ). Όταν υποστηρίζεις κάτι τέτοιο, θα πρέπει να είσαι προετοιμασμένος να το υποστείς κιόλας. Ο πόλεμος είναι πόλεμος και όποιος τον ξεκινάει δεν μπορεί να δικαιολογηθεί. 

(Για τη θέση που πρέπει να έχει η Ελλάδα στο Ουκρανικό έχουμε αναφερθεί εκτενώς εδώ).

Ποια πρέπει να είναι η θέση της Ελλάδας στο Oυκρανικό ζήτημα;

 Τις τελευταίες μέρες, διαβάζουμε πολλές αναλύσεις για τη "δύσκολη" θέση της Ελλάδας στο Ουκρανικό. Υπάρχουν πολλοί που αναλύουν το πως η πρόσφατη (ομολογουμένως κακή) συμφωνία "συνεργασίας" με τις ΗΠΑ, μας φέρνει σε δύσκολη θέση απέναντι στη Ρωσία, που "αισθάνεται άβολα" με την χρήση του ελληνικού εδάφους για μεταφορά προσωπικού προς τις ανατολικές χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ. 

Τα πράγματα όμως είναι στην πραγματικότητα πολύ απλά: α) Καταρχήν, η χώρα μας έχει πολλούς λόγους να είναι δυσαρεστημένη με την Ρωσία. Η τελευταία ενισχύει ποικιλοτρόπως τον άμεσα ανταγωνιστή μας στην περιοχή - δηλαδή την Τουρκία - με τελευταίας τεχνολογίας οπλικά συστήματα και χρηματικές διευκολύνσεις, καθώς και με το να της δίνει πεδίο δράσης σε περιοχές που η Τουρκία δεν έχει λόγο να βρίσκεται (βλέπε Συρία και Λιβύη), ενώ παράλληλα "κάνει την πάπια" για τις προκλήσεις της γείτονος στην Κύπρο. Επίσης η Ρωσία διατηρεί μια επιθετική στάση απέναντι στις ελληνο-ορθόδοξες εκκλησίες, επιμένοντας στην ανιστόρητη διεκδίκηση της πρωτοκαθεδρίας στην Ορθοδοξία, ενώ επιτρέπει στους ρωσόφωνους αντάρτες της περιοχής του Ντόνεσκ να έχουν υπό καθεστώς τρομοκρατίας τα ελληνικά χωριά της Ουκρανίας που βρίσκονται υπό τη σφαίρα επιρροής τους (Σημείωση: τα πράγματα δεν είναι πολύ καλύτερα ούτε από την πλευρά της Ουκρανίας, όπως βλέπουμε τις τελευταίες μέρες). 

β) Η Ελλάδα - είτε το θέλουμε, είτε όχι - παραμένει πλήρες μέλος του ΝΑΤΟ και έχει κάποιες συμβατικές υποχρεώσεις, ιδίως όσο αφορά την ενίσχυση της άμυνας των υπολοίπων μελών της συμμαχίας. Άρα πρέπει να βοηθά, τουλάχιστον όσο αφορά την μεταφορά προσωπικού και οπλισμού, που θα συνεισφέρει στην "προστασία" τους. 

Επομένως, αν οι ανατολικές χώρες θεωρούν ότι "κινδυνεύουν", και οι ΗΠΑ θέλουν να στείλουν οπλισμό ώστε να γίνει "αποτροπή" του κινδύνου, τότε η χώρα μας πρέπει να βοηθήσει, επιτρέποντας τη διελευσή τους. Η δε σχέση μας με την Ρωσία - η οποία ζητάει συνεχώς αλλά δε προσφέρει και πολλά σε αντάλλαγμα - δεν είναι σε τέτοιο επίπεδο ώστε να δικαιολογείται μια "άρνηση συμμόρφωσης". Στην παρούσα φάση η σχέση μας με τις ΗΠΑ είναι σε πολύ καλύτερο σημείο και έχουμε δυστυχώς πολύ περισσότερα να χάσουμε απ' ότι να κερδίσουμε. Και όπως έχουμε αναλύσει στο παρελθόν, σε ανάρτησή μας που αφορούσε την αναζήτηση "σωτήρων" από το εξωτερικό, πρέπει να κοιτάμε το άμεσο συμφέρον μας, αντί να στηριζόμαστε σε "παραδοσιακές" φιλίες και "ομόδοξες" χώρες (που ποτέ μα ποτέ δεν μας υποστήριξαν όταν το χρειαστήκαμε).

Αυτά σε γεωπολιτικό επίπεδο. Γιατί υπάρχει και η ηθική πλευρά των πραγμάτων: Κακά τα ψέμματα, αυτό που έχει κάνει η Ρωσία στην Ουκρανία, δεν απέχει πολύ απ' αυτό που έχει κάνει η Τουρκία στην Κύπρο. Και αν η συμφωνία του Μινσκ είναι σαφέστατα καλύτερη από τις αδιέξοδες συζητήσεις για τη λύση του Κυπριακού, δεν υπάρχει καμία δικαιολογία για τα όσα έχουν συμβεί εκεί, ενώ η πραγματικότητα είναι - επίσης - απλή: Η Ρωσία θεωρώντας ότι η Ουκρανία είναι κομμάτι του ζωτικού της χώρου, αυτο-νομιμοποιεί την απόσπαση εδάφους και προετοιμάζεται για να πραγματοποιήσει κάτι ακόμα χειρότερο, δηλαδή μια εισβολή σε ξένο έδαφος. Και αυτό δεν μπορούμε να το δεχτούμε, ως έθνος που γέννησε τη δημοκρατία και που έκανε το "Ελευθερία ή Θάνατος" σημαία, σε όλη τη διάρκεια της ιστορίας του. 

Και για όσους φοβούνται για τις ενεργειακές επιπτώσεις που θα έχει η στάση μας, μπορούμε να τους καθησυχάσουμε. Αυτό δεν εξαρτάται από τη στάση μας απέναντι στην Ρωσία, αλλά από το αν η Ρωσία εισβάλει στην Ουκρανία. Αν αυτό συμβεί τότε η ρωσική παροχή αερίου προς ολόκληρη την Ευρώπη θα μηδενιστεί, οπότε θα επηρεαστούμε και εμείς - η στάση μας δεν θα παίξει ρόλο καθόλου. Το μόνο που μπορούμε να κάνουμε εμείς είναι να προχωρήσουμε τις αδειοδοτήσεις, ώστε κάποια στιγμή να καλύπτουμε τις ανάγκες μας από δικά μας κοιτάσματα - μέχρι τότε θα υποφέρουμε όπως και όλοι οι άλλοι Ευρωπαίοι, εξαρτημένοι από "δημοκρατικούς" δικτάτορες (βλ. Ρωσία) ή ολιγάρχες-δικτάτορες (βλ. Αζερμπαϊτζάν).

Να το γιατί απέτυχαν οι Αμερικανοί στο Αφγανιστάν

 

 Η επάνοδος των Ταλιμπάν στην εξουσία του Αφγανιστάν μετά από - υποτίθεται - 20 χρόνια ηττών στα πεδία των μαχών και περίπου 1 τρις δολλαρίων για τη δημιουργία και ενίσχυση ενός σύγχρονου "κράτους" στην χώρα καταδεικνύει το μέγεθος της αποτυχίας των ΗΠΑ και των συμμάχων τους, σ' ένα πόλεμο που εξαρχής δεν πήγε καλά. Το γιατί συνέβει αυτό, επιχειρεί ν' αναλύσει ο Λευτέρης Χαραλαμπόπουλος στο παρακάτω άρθρο:

Η αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων από το Αφγανιστάν, η κατάρρευση της κυβέρνησης της Καμπούλ και η επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία (αν και χωρίς ακόμη να έχουν αποσαφηνιστεί οι όροι της) ήρθε να ολοκληρώσει μια σειρά σημαντικών και σε ορισμένες περιπτώσεις τραγικών λαθών της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής.

Η υπενθύμισή τους δεν αποτελεί παρελθοντολογία, αλλά αναγκαίο βήμα για να καταλάβουμε τους κινδύνους που προκύπτουν όταν πολιτικές επιλογές γίνονται κοντόθωρα και χωρίς να συνυπολογίζονται όλες οι επιπτώσεις.

Όταν το μόνο που ένοιαζε ήταν να ηττηθεί η ΕΣΣΔ

Με μια έννοια τα προβλήματα ξεκινούν ήδη από την εποχή που οι ΗΠΑ στη δεκαετία του 1980 επέλεξαν να στηρίξουν τους μουτζαχεντίν που αντιστέκονταν στη σοβιετική εισβολή του 1979. Η στήριξη αυτή, που μάλιστα είχε συνοδευτεί από μια ολόκληρη «επικοινωνιακή» προβολή τους ως ηρώων της ελευθερίας, είχε μια στοχοθεσία αμιγώς γεωπολιτική.

Οι ΗΠΑ επιδίωκαν απλώς να αποκτήσει και η ΕΣΣΔ το δικό της Βιετνάμ και ως ένα βαθμό το κατάφεραν. Όμως, την ίδια στιγμή διαμόρφωσαν στο Αφγανιστάν το έδαφος ώστε πολιτικές εκδοχές τύπου Ταλιμπάν, που αναδείχτηκαν μέσα από την αντίσταση στους σοβιετικούς, να αποκτήσουν κύρος, οπλισμό και αργότερα να μπουν σε μια τροχιά να διεκδικήσουν την εξουσία, μετά το τέλος της σοβιετικής παρουσίας, την κατάρρευση της ΕΣΣΔ και την ανατροπή της κυβέρνησης της Καμπούλ.

Φάνηκε, δηλαδή, ότι οι ΗΠΑ στην πραγματικότητα δεν στάθμισαν τι επιπτώσεις θα είχε ο τρόπος που στήριξαν αυτές τις δυνάμεις και για τον λαό του Αφγανιστάν αλλά και για τη διεθνή σταθερότητα, εάν σκεφτούμε ότι από τα δίκτυα ξένων μαχητών που πολέμησαν στο Αφγανιστάν προέκυψαν και οργανώσεις όπως η Αλ Κάιντα. 

Μια επέμβαση που ξεπέρασε τον αρχικό σχεδιασμό 

Κάποιες φορές ξεχνάμε ότι η επέμβαση στο Αφγανιστάν δεν έγινε αρχικά για να καταληφθεί το Αφγανιστάν. Ο αρχικός στόχος των ΗΠΑ, τουλάχιστον σε επίπεδο διακηρύξεων, ήταν να τιμωρηθούν οι υπεύθυνοι για τις επιθέσεις της 11ης Σεπτέμβρη του 2001, δηλαδή η Αλ Κάιντα που είχε βάση το Αφγανιστάν. Επέλεξαν να κάνουν επέμβαση για την κατάληψη της χώρας, επειδή οι Ταλιμπάν αρνήθηκαν να παραδώσουν τον Οσάμα Μπιν Λάντεν.  Η γρήγορη κατάληψη των αστικών κέντρων από τους Αμερικανούς και τους συμμάχους σε συνεργασία με τη Βόρεια Συμμαχία που αντιμαχόταν τους Ταλιμπάν φάνηκε να ανοίγει το δρόμο για να μπορέσει το Αφγανιστάν να μπει σε μια τροχιά ανοικοδόμησης.  Όμως, η όλη συνθήκη δεν έπαυε να είναι μια συνθήκη κατοχής. Οι Ταλιμπάν που άντεξαν στην αρχική φάση των επιθέσεων θα αρχίσουν ξανά το αντάρτικό τους. Σε αντίθεση με την ελπίδα των ΗΠΑ ότι τα πράγματα θα τελείωναν σύντομα, η χώρα έμπαινε ξανά στον αστερισμό του πολέμου.  Απέναντι σε αυτό οι ΗΠΑ σταδιακά θα μετατοπιστούν στη στρατηγική της αύξησης της στρατιωτικής παρουσίας τους. Έτσι θα αποφασίσουν να αυξήσουν τη στρατιωτική τους παρουσία το 2009. Η λογική ήταν να μπορέσουν μέσα από την ενίσχυση της παρουσίας τους να τσακίσουν την αντίσταση των Ταλιμπάν και να μπορέσουν να ολοκληρώσουν τη διαδικασία μετάβασης του Αφγανιστάν σε μια δημοκρατική κατεύθυνση. 

 Το αποτέλεσμα ήταν απλώς να παραταθεί το αδιέξοδο. Οι ΗΠΑ να εμπλακούν σε μια παρατεταμένη πολεμική εμπλοκή από την οποία δεν υπήρχε εμφανής διέξοδος και την ίδια στιγμή οι Ταλιμπάν να διατηρούν τις δυνάμεις τους και να πραγματοποιούν επιθέσεις.  Η προσπάθεια να γίνει υπόθεση όλου του ΝΑΤΟ και να διαμορφωθεί μια μεσοπρόθεσμη στρατιωτική παρουσία που θα βοηθούσε τους θεσμούς του Αφγανιστάν να συγκροτηθούν, θα συνέβαλε στην εκπαίδευση και διαμόρφωση αποτελεσματικών αφγανικών ενόπλων δυνάμεων και κάποια στιγμή θα καθιστούσε μη αναγκαία τη ξένη στρατιωτική παρουσία, δεν μπόρεσε να έχει τα επιθυμητά αποτελέσματα.  Η ένοπλη δράση των Ταλιμπάν συνεχιζόταν και ο λαός του Αφγανιστάν συνέχιζε να πληρώνει ακριβό τίμημα σε ζωές, είτε αμάχων, είτε μελών των ένοπλων δυνάμεων και της αστυνομίας.  Ως αποτέλεσμα, οι ΗΠΑ θα αρχίσουν να διαπιστώνουν ότι δεν υπήρχε άλλη λύση από ειρηνευτικές συνομιλίες που να περιλαμβάνουν και τους Ταλιμπάν στην κατεύθυνση της απεμπλοκής από μια αδιέξοδη κατάσταση.  Αποκορύφωμα αυτής της προσπάθειας η συμφωνία που υπέγραψαν στις 29 Φεβρουαρίου 2020 οι ΗΠΑ με τους Ταλιμπάν, που έθετε και τον ορίζοντα της αποχώρησης των αμερικανικών δυνάμεων.  Όλα αυτά δείχνουν ότι οι ΗΠΑ δεν εκτίμησαν τα όρια της στρατιωτικής τους επέμβασης και θεώρησαν εσφαλμένα ότι αρκούσε η αύξηση της στρατιωτικής παρουσίας τους για να μπορέσουν να οδηγήσουν τα πράγματα στην ειρήνευση. 

Η λογική ότι μπορούν να διαμορφωθούν θεσμοί «με ξένη βοήθεια»  

Κομμάτι της αμερικανικής παρουσίας όλα αυτά τα χρόνια και η προσπάθεια να οικοδομηθούν δημοκρατικοί θεσμοί στο Αφγανιστάν αλλά και να ανασυγκροτηθούν οι κρατικές δομές και μηχανισμοί. Ξοδεύτηκαν πολλά χρήματα και στην ανάπτυξη θεσμών της κοινωνίας των πολιτών και στην εκπαίδευση κρατικών λειτουργών και στον εξοπλισμό και την εκπαίδευση των ένοπλων δυνάμεων.  Όμως, όλα αυτά συνδυάστηκαν και με εκτεταμένη διαφθορά και διασπάθιση χρημάτων και θεσμούς που ενίοτε λειτουργούσαν μόνο κατ’ όνομα, ή δεν μπορούσαν να έχουν πραγματική απήχηση σε μια μεγάλη και αντιφατική χώρα όπως είναι το Αφγανιστάν.  Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ότι ενώ υποτίθεται ότι επιτέλους είχαν διαμορφωθεί αποτελεσματικές και αξιόμαχες αφγανικές ένοπλες δυνάμεις, αυτές στην πραγματικότητα δεν μπορούσαν να λειτουργήσουν χωρίς την αμερικανική υποστήριξη.  Ως αποτέλεσμα, όταν χρειάστηκε να απαντήσουν στην επέλαση των Ταλιμπάν στην τελευταία φάση αυτές κατέρρευσαν με τις μονάδες να προτιμούν να παραδοθούν (παραδίδοντας και τον οπλισμό τους) παρά να συγκρουστούν με τους Ταλιμπάν.  Άλλωστε, ο τρόπος που εγκατέλειψε τη χώρα ο ίδιος ο πρόεδρος του Αφγανιστάν έδειξε τα όρια μιας «πολιτικής τάξης» που στην πραγματικότητα δεν εκπροσωπούσε τη χώρα και διαμόρφωνε ένα πραγματικό κενό εξουσίας. Αυτό ακριβώς έδειχνε και τα όρια της όποιας ανασυγκρότησης θεσμών στο Αφγανιστάν.

Μια αποχώρηση που θα άφηνε πίσω χάος  

Στο τέλος οι ΗΠΑ κινήθηκαν κατά βάση με το κριτήριο να ολοκληρώσουν την αποχώρησή τους παρά με το τι θα γινόταν στη χώρα.  Ο Μπάιντεν είχε πάρει ούτως ή άλλως την απόφασή του, γιατί ήθελε να εξασφαλίσει την απεμπλοκή των ΗΠΑ από τις κοστοβόρες στρατιωτικές επιχειρήσεις στο Αφγανιστάν και στο Ιράκ και να επικεντρώσει στον βασικό του στόχο που είναι η οικονομική και κοινωνική ανασυγκρότηση των ΗΠΑ.  Μόνο που η αποχώρηση χωρίς εξασφάλιση ότι δεν θα δημιουργείτο χάος στο ίδιο το Αφγανιστάν, χωρίς φροντίδα να ολοκληρωθούν οι πολιτικές διαδικασίες και η διαμόρφωση της επόμενης κυβέρνησης, που ούτως ή άλλως θα έπρεπε να περιλαμβάνει τους Ταλιμπάν, πριν την αποχώρηση των ξένων δυνάμεων, συνολικά χωρίς κάποια πρόνοια ή σχέδιο για το πώς θα πήγαιναν τα πράγματα την επόμενη μέρα, ήταν ουσιαστικά μια ανεύθυνη επιλογή που οδήγησε στην πρόωρη κατάρρευση της κυβέρνησης στην Καμπούλ και μια κατάληψη της πρωτεύουσας και ουσιαστικά της εξουσίας από τους Ταλιμπάν, με μια ευκολία που ούτε οι ίδιοι δεν περίμεναν.  Ουσιαστικά, άλλο ένα λάθος σε μια αλυσίδα στρατηγικών σφαλμάτων.

Όσα δε διαβάζουμε στις εφημερίδες και τις ιστοσελίδες για τις επισκέψεις των Τούρκων πολιτικών στην Θράκη

Η επίσκεψη του Τούρκου ΥφΥΠΕΞ στην Θράκη, προηγήθηκε αυτής του Τσαβούσογλου, ένα περίπου μήνα. Είχε υποτίθεται προπαρασκευαστικό χαρακτήρα για την επίσκεψη του Τούρκου υπουργού, αλλά χαρακτηρίστηκε ως "ιδιωτική". Για τους περισσότερους από εμάς, πέρασε "στα ψιλά", αφού κανείς δεν ασχολήθηκε ιδιαίτερα μαζί του. Τα όσα όμως αναφέρει η Ελευθερία Μούκανου, στην εφημερίδα "Παρόν" είναι χαρακτηριστικά, και αξίζουν της προσοχής μας, αφού δείχνουν το πως κάποιοι έχουν αφεθεί να κάνουν "κουμάντο", χωρίς να τους βάζει κανείς στη θέση τους:

Η επίσκεψη του τούρκου ΥφΥΠΕΞ στη χώρα μας, που δεν είχε κανένα από τα χαρακτηριστικά της ιδιωτικότητας, απλώς απέδειξε για άλλη μια φορά ότι η Θράκη κρατάει το… ίσο, αποτελεί δηλαδή τον… κυματοθραύστη για τα ανοιχτά ζητήματα που η Ελληνική Πολιτεία δεν λέει, δεν μπορεί, δεν νιώθει ικανή να κλείσει… 

Ιδιωτική δεν μπορεί να χαρακτηριστεί, όμως μπορεί να χαρακτηριστεί –και ήταν– απολύτως αναμενόμενη. Διότι οι Τούρκοι δεν αντέχουν να χάνουν τον έλεγχο και μάλιστα εντός γηπέδου και η επίσκεψη Δένδια, που ακόμα θα πρέπει να αναρωτιέται κανείς γιατί έγινε, ράγισε αυτήν τη συνθήκη. Συνηθισμένοι να κάνουν τον «χαμό» τους εκείνοι όπου πηγαίνουν, δύσκολα θα μπορούσαν να καταπιούν την προσβολή του έλληνα ΥΠΕΞ. Γι’ αυτό και ήρθαν για να πάρουν τη ρεβάνς. Και, φυσικά, «έπαιξαν (σχεδόν) σε όλο το γήπεδο». 

Διότι, η «αναίδεια» Δένδια ήταν η αιτία που οι προκλήσεις ξεκίνησαν από τη Θεσσαλονίκη, τόσο εξόφθαλμες και επιτηδευμένες, που αν ήταν θεατρική παράσταση, θα έπρεπε να έχει κατεβάσει αυλαία στα πρώτα τρία λεπτά, μπας και γλιτώσει κάτι από γιουχαΐσματα και εκτοξευμένα μπουκάλια εμφιαλωμένου νερού… 

Αλλά αυτό το κάτω του μετρίου θέαμα εκτυλίχθηκε και με το παραπάνω, καθώς οι ατάκες περί… οθωμανικής κουλτούρας της πόλης αφέθηκαν αγόγγυστα στη μοίρα τους, ενώ τα φωτογραφικά ενσταντανέ ακολούθησαν μια… διάθεση γαλαντομίας. 

Το… σόου συνεχίστηκε, (στο ίδιο επίπεδο) όπως ήταν φυσικό, και στη Θράκη. Εδώ θα πρέπει να επισημανθεί –για άλλη μια φορά– η έλλειψη… γεωγραφικής κατεύθυνσης της ΕΡΤ. Επιτέλους, κάποιοι οφείλουν να τους ενημερώσουν ότι είναι… αποπροσανατολισμένοι ή τουλάχιστον να ενημερώσουν εκείνοι το… φιλοθεάμον κοινό σε ποια πόρτα στέκονται όταν… εκπέμπουν: Απ’ αυτή όπως μπαίνεις ή από την άλλη όπως βγαίνεις… 

Κοινώς, όταν επιμένουν να περιγράφουν ένα γεγονός, καλό θα ήταν να γνωρίζουν πού αυτό διαδραματίζεται, σε σχέση πάντα με τη δική τους φυσική… τοποθεσία. 

Με άλλα λόγια, εάν εκπέμπεις από την Τουρκία, τότε η συγκεκριμένη γεωγραφική ενότητα στην οποία διαδραματίστηκε το συγκεκριμένο γεγονός βρίσκεται δυτικά, εάν εκπέμπουν από Αθήνα, τότε κοιτούν βορειοανατολικά. Τέλος πάντων, αν είναι να συνεχίσουν να παίρνουν τα δαχτυλάκια τους για να βγάζουν τα ματάκια τους (αν και, ουσιαστικά, μπήγουν αυτά τα δαχτυλάκια σε άλλα ματάκια), ας κρατούν, σε κάποια από αυτά, μια… πυξίδα. Τουλάχιστον, για λόγους πολιτικής ορθότητας (ικανοποιητικό, φαντάζομαι, το επιχείρημα…). 

Κατά τα άλλα, είναι, αν μη τι άλλο, απολύτως… αντιαισθητικό να καταλαμβάνουν δημοσιογραφικό χώρο και αέρα και μάλιστα δημόσιο (που, για να υπενθυμίσουμε, είναι το αντώνυμο της λέξης «ιδιωτικός»). Το τραγικό βεβαίως είναι ότι συμπαρασύρουν και θρακιώτες δημοσιογράφους, που κάνουν copy – paste τα σούπερ της κρατικής τηλεόρασης για να βγάλουν τίτλο στις ιδιωτικές τους ιστοσελίδες… (Φυσικά, δεν περιμένει κανείς… από κανέναν να γνωρίζει ότι η αντιγραφή, όπως και το ψέμα, απαιτούν μεγάλη προσοχή.) 

Στη Θράκη ο πρώτος σταθμός ήταν το τουρκικό προξενείο στην Κομοτηνή. Σε ξένο έδαφος, δηλαδή, εκεί όπου τον υποδέχτηκε ο τούρκος πρόξενος και οι συνεργάτες του, καθώς και όλοι οι εκπρόσωποι του «παρά» – με τις δύο έννοιες (με αυτήν που η πρόθεση δημιουργεί ως πρώτο συνθετικό μιας ελληνικής σύνθετης λέξης, π.χ., παράπλευρος, παράλογος, παραμουφτής… αλλά και με αυτήν που η τουρκική λέξη εννοεί)… Εκεί συναντήθηκε και με τούρκους και με «ξένους» δημοσιογράφους, που δραστηριοποιούνται στην ελληνική Θράκη (να, τώρα, αυτός ο επιθετικός προσδιορισμός δεν αναφέρεται στη γεωγραφία…), για να καταγράψουν το μήνυμα που ήθελε να στείλει, δηλαδή, «σας μεταφέρω τις ευχές και την αγάπη του Προέδρου μας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν». 

Όπως ήταν φυσικό, έβαλε στο κάδρο και τον ταλαιπωρημένο πολιτικό του προϊστάμενο, τον Τσαβούσογλου, ενώ περνώντας στο «κυρίως», τόνισε ότι «η Τουρκία δεν θα παραμείνει σιωπηλή στην παραβίαση των δικαιωμάτων των μελών της μειονότητας και θα καταβληθεί κάθε προσπάθεια και θα γίνουν όλες οι ενέργειες για τη διμερή και τη διεθνή προστασία των δικαιωμάτων της μειονότητας». Αφού είπε το «ποίημα», πήγε για ξεκούραση, γιατί το βράδυ θα συμμετείχε στο ιφτάρ (το δείπνο και μοναδικό γεύμα των μουσουλμάνων στη θρησκευτική περίοδο που διανύουν αυτές τις μέρες). 

Εκεί λοιπόν πήραν θέση και οι τρεις μειονοτικοί βουλευτές Ιλχάν Αχμέτ (ΚΙΝΑΛ – Ροδόπη), Χουσεΐν Ζεϊμπέκ (ΣΥΡΙΖΑ – Ξάνθη) και Μπουρχάν Μπαράν (ΚΙΝΑΛ – Ξάνθη), οι δήμαρχοι Αρριανών Αμέτ Ριτβάν και Ιάσμου Οντέρ Μουμίν, από τη Ροδόπη, ο δήμαρχος Μύκης Ριτβάν Ντελιχουσεΐν από την Ξάνθη, η πρόεδρος του DEB Τσιγδέμ Ασάφογλου καθώς και οι «παραμουφτήδες» Ροδόπης Σερίφ και Ξάνθης Μέτε. Στο ίδιο μοτίβο οι συναντήσεις του σε Ξάνθη αλλά και στο Διδυμότειχο, αν και εκεί η επίσκεψη ήταν στοχευμένη, στο τζαμί Βαγιαζίτ, που αναστυλώνεται με προσοχή, μετά και την πυρκαγιά του 2017… 

Το σίγουρο είναι ότι αυτές οι προκλητικές επισκέψεις θα έπρεπε να έχουν ανασταλεί προ πολλού. Δεν είναι δυνατόν ο καθένας να «κάνει πολιτική» στις πλάτες των ανθρώπων που διαβιούν στη Θράκη και οι οποίες χρησιμοποιούνται μάλιστα για τα «σκηνικά» που με ευκολία στήνουν αξιωματούχοι ξένων χωρών εις βάρος της χώρας μας. Αυτές οι «πλάτες», οι οποίες όμως εμπαίζονται και εκ των έσω. Οι Θρακιώτες είναι πλέον αρκούντως εκπαιδευμένοι σε τέτοιου τύπου «αποστολές». Όταν, λοιπόν, ακούνε «ιδιωτική συνάντηση ενός τούρκου αξιωματούχου», καταλαβαίνουν ότι ακόμα δεν έχει βρεθεί η φόρμουλα από την Ελληνική Πολιτεία για την αποτροπή στησίματος αυτών των σκηνικών, η οποία θα αποτελούσε και εγγύηση για την ειρήνη και την ευημερία των ανθρώπων σε αυτήν την πλευρά της ελληνικής επικράτειας. Επίσης, όταν η Ελληνική Πολιτεία απαντά με θεσμικό τρόπο σε «ιδιωτικές κουβέντες», η συγκεκριμένη πλευρά και «πιάνεται» και ντρέπεται. Αν, δηλαδή, έχει κάποια σημασία αυτή η επισήμανση.

Μια ιστορία για τ' αρχεία του ρωσικού προξενείου των Χανίων και αυτά των Εβραίων της Θεσσαλονίκης...

Όσοι νόμιζαν ότι θα έρχονταν οι επίσημοι για τον εορτασμό των 200 χρόνων από την κήρυξη της Επανάστασης του 1821 μόνο και μόνο για να φάνε κακαβιά και για να δουν τα ελληνικά Rafale και F16, κάνουν λάθος. 

Eπ' ευκαιρία των εορτασμών, και με εξαίρεση ίσως το διάδοχο της Μ.Βρετανίας, Κάρολο (που ο καψερός ούτε ουσιαστικό ρόλο έχει, ούτε λόγο σε τίποτα στο Η.Β.), όλοι ήρθαν για να συζητήσουν και να διαπραγματευτούν. Άλλοι για σπουδαία και μεγάλα, άλλοι για μικρότερα και λιγότερο σημαντικά.

Για παράδειγμα, ο Πρόεδρος της Κύπρου ήρθε (εκτός από το να συνεορτάσει) για να γίνει κατ' ιδίαν συζήτηση για το ποια θα είναι η κοινή μας στάση, κατά την επερχόμενη 5μερή σύνοδο για το Κυπριακό. Οι Γάλλοι ήρθαν για τα εξοπλιστικά. Και οι Ρώσοι; Οι Ρώσοι ήρθαν να συζητήσουν για τα εμβόλια και τ' αρχεία... Ποια αρχεία; Ας διαβάσουμε καλύτερα το ρεπορτάζ του Βημαδότη από την ιστοσελίδα της εφημερίδας "Το Βήμα":

"(Οι Ρώσοι) Ζήτησαν, όπως μου είπαν αρμοδίως, προκειμένου να μας επιστρέψουν τα αρχεία των Εβραίων της Θεσσαλονίκης (που άρπαξαν από τους Ναζί), να τους παραδώσουμε πρώτα το ρωσικό αυτοκρατορικό αρχείο των Χανίων, εν συνεχεία 80.000 ευρώ για τη φύλαξη των αρχείων και έναν πίνακα της συλλογής Κωστάκη που φυλάσσεται στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στη Θεσσαλονίκη."

Σε τι όμως ανάφερεται αυτό το "παραπολιτικό"; Η ιστορία έχει ως εξής...Οι Γερμανοί στην προσπάθειά τους να εξαλείψουν την ιστορία των Εβραίων, σε κάθε μέρος που καταλάμβαναν, και καθώς προχωρούσαν στην "τελική λύση" (δηλ. τη θανάτωση όλων των Εβραίων), κατείσχαν και το αρχείο της κάθε κοινότητας. Στη συνέχεια το έστελναν στην Γερμανία όπου και το φύλαγαν. Όταν η Γερμανία κατέρρευσε, αυτά τ' αρχεία έπεσαν στα χέρια των πρώτων που μπήκαν στο Βερολίνο - δηλαδή των Ρώσων.

Κάποιες χώρες, στο πέρασμα των χρόνων, πήραν πίσω αυτά τ' αρχεία - η δική μας όχι. Κάποια στιγμή όμως, και καθώς περνούσαν τα χρόνια και η χώρα μας άρχισε να βρίσκεται πιο κοντά στο Ισραήλ, δέχτηκε πιέσεις για να προσπαθήσει να πάρει τ' αρχεία των Εβραϊκών κοινοτήτων της πίσω. Όταν άρχισε να βολιδοσκοπεί την πιθανότητα, βρήκε θετική διάθεση - αλλά με ένα μεγάλο "αλλά". 

Οι Ρώσοι ήθελαν ανταλλάγματα. Γι' αυτό εξάλλου είχαν πάρει "υπό την προστασία" τους τ' αρχεία εξαρχής. Προφανώς και δεν είχαν λυπηθεί τους Εβραίους ανά τον κόσμο, σκεπτόμενοι "ας τα πάρουμε εμείς μην τα χαλάσει η υγρασία του Βερολίνου". Είχαν καταλάβει πως με το χρόνο ίσως να τους φαίνονταν χρήσιμα και προφανώς είχαν δίκιο.

Δεν ξέρουμε τι έλαβαν βέβαια από άλλες χώρες ως ανταλλάγματα για να τα επιστρέψουν. Η Ελλάδα εξάλλου δεν είχε και δεν έχει και φοβερά πράγματα να τους δώσει. Αυτό βέβαια δε σήμαινε ότι οι Ρώσοι θα τα έδιναν "τζάμπα"...

Αξίζει όμως να κάνουμε ένα βήμα πίσω: Δεν ήμασταν εμείς οι πρώτοι που ζητήσαμε κάτι από τους Ρώσους. Οι Ρώσοι εδώ και μερικές δεκαετίες ζητούν επίμονα κάτι που έχουμε εμείς. Καταρχήν ήθελαν έργα από τη Συλλογή Κωστάκη (για την αξία και σημασία της οποίας αξίζει να διαβάσετε εδώ), η αγορά της οποίας είναι ίσως η σημαντικότερη συνεισφορά του Ευάγγελου Βενιζέλου  κατά τα 40 χρόνια (περίπου) ενασχόλησής του με τα κοινά και την πολιτική ζωή της χώρας. Βέβαια δεν έβαλε τα χρήματα από την προσωπική του περιουσία, αλλά αν σκεφτεί κανείς το πόσες συλλογές, έργα τέχνης κ.λπ. έχουν προσφερθεί είτε δωρεάν είτε έναντι τιμήματος και η χώρα μας τα έχει προσπεράσει, και αυτή ακόμα η πολιτική απόφαση ξεχωρίζει...

Κατά δεύτερον ήθελαν (και θέλουν) τ' αρχεία του Ρωσικού Προξενείου των Χανίων. Η ιστορία των αρχείων αυτών, αξίζει και αυτή προσοχής. Όπως αναφέρει η εφημερίδα Χανιώτικα Νέα "το Προξενείο αυτό είχε αρμοδιότητα στην Κρήτη την περίοδο της κατοχής της από τους Τούρκους και έτσι, στο αρχείο του Προξενείου αυτού βρίσκονται έγγραφα από το 1860 μέχρι το 1919. Ολα αυτά τα έγγραφα του ρωσικού Προξενείου, τα οποία θα αφορούσαν κυρίως στους αγώνες των Κρητών για ελευθερία και Ενωση της Κρήτης με την Ελλάδα, παραδόθηκαν οικειοθελώς με πρωτόκολλο παραλαβής, όταν το προξενείο έκλεισε". 

Με απλά λόγια τα αρχεία δεν τα κρατήσαμε με το ζόρι, ούτε τα κλέψαμε. Μας τα έδωσαν οι ίδιοι οι Ρώσοι γιατί δεν τα ήθελαν και όχι γιατί υπήρχαν "ιστορικές συγκυρίες" (όπως αργότερα ισχυρίστηκε ο Ε. Βενιζέλος σε σχετική ερώτηση στην Βουλή στα 2014). Βέβαια από τότε που οι Ρώσοι έδωσαν τ' αρχεία και έφυγαν, τα χρόνια πέρασαν, οι Ρώσοι ξαναέγιναν Ρώσοι, και πετώντας τον κομμουνιστικό μανδύα και άρχισαν να ζητούν από δω και από κει κομμάτια της ιστορίας που θεωρούν ότι είναι δικά τους. Εμείς για χρόνια αρνούμασταν, δεδομένου ότι το αρχείο του Προξενείου είχε σημαντικά στοιχεία για τις κρητικές επαναστάσεις καθώς και για τον αγώνα για την Ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα. Και επίσης γιατί το αρχείο δεν είχε (και δεν έχει ακόμα) ψηφιοποιηθεί, λόγω έλλειψης κονδυλίων. 

Κάπου στο 2014 τα πράγματα έφτασαν κοντά. Εμείς ζητήσαμε το αρχείο των Εβραϊκών κοινοτήτων και αυτοί ζήτησαν το αρχείο του Προξενείου. Εμείς μάλιστα δεχτήκαμε μάλιστα να πληρώσουμε τα φύλακτρα (λες και τ' αρχεία των Εβραίων τους τα δώσαμε εμείς ή τ' αρχεία του Προξενείου δεν είχαν κόστος για να φυλαχθούν). 

Εκεί κάπου οι Ρώσοι ζήτησαν και τη Συλλογή Κωστάκη (την οποία η Ελλάδα είχε αποκτήσει νόμιμα και όχι με τρόπο τύπου "Μάρμαρα του Παρθενώνα")  ως αντάλλαγμα, και όταν εισέπραξαν το όχι της κυβέρνησης (αφού στο κάτω κάτω ο Βενιζέλος που ήταν αντιπρόεδρος τότε, είχε ενεργό ρόλο στην απόκτησή της), δέχτηκαν να πάρουν "ένα μόνο έργο".

Και ενώ όλοι ήταν έτοιμοι να υπογράψουν, εμφανίστηκε η εξέγερση στο "γαλατικό χωριό" των Χανίων.

Οι λόγοι πολλοί...

Καταρχήν δεν υπήρχε καμία διάθεση από πλευράς της κυβέρνησης να δώσει ψηφιοποιημένα τα περιεχόμενα του αρχείου. Δεν υπήρχε καν διάθεση να ψηφιοποιηθεί το αρχείο. Τα αρχεία θα πήγαιναν όπως ήταν.

Κατά δεύτερον αυτό ήταν αντίθετο προς τη θέληση του φορέα διαχείρησης (Ιστορικό Αρχείο Κρήτης), καθώς και της Γενικής Εφορίας Αρχείων του Κράτους. Σημειώνεται δε ότι τα αρχεία δεν είχαν παραδοθεί στα Γενικά Αρχεία του Κράτους (που είναι αυτό που λέμε "βαθύ κράτος") αλλά στο Ιστορικό Αρχείο Κρήτης (που είναι Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου). Επομένως το κράτος δεν μπορεί να υποχρεώσει το τελευταίο να παραδώσει οτιδήποτε, ειδικά δεδομένης της υπάρχουσας νομοθεσίας που απαγορεύει τέτοιες ενέργειες, αν δε θέλει να δεχτεί αυτό. Με απλά λόγια είναι δηλαδή σα να χαρίζει λεφτά ο Κώστας στον Βαγγέλη και μετά ο πατέρας του Βαγγέλη να πηγαίνει σ' αυτόν και να λέει "συμφώνησα να δώσεις τα λεφτά του Κώστα στον Γιώργο".  Προφανώς αν δε θέλει ο Βαγγέλης, κάτι τέτοιο δεν μπορεί να γίνει.

Κατά τρίτον οποιαδήποτε τέτοια κίνηση θα ήταν κατά παράβαση των διακρατικών συμφωνιών μεταξύ Ελλάδας και Ρωσίας, στην οποία ΔΕΝ προβλέπεται ανταλλαγή πρωτοτύπων αρχείων με την Ρωσική Ομοσπονδία. Αντιθέτως, στο άρθρο 2 του ως άνω Πρωτοκόλλου ρητά ορίζεται ότι «Τα Μέρη συμφώνησαν για την ισοβαρή ανταλλαγή αντιγράφων και μικροταινιών των αρχειακών εγγράφων που αναφέρονται στην περίοδο 1774-1914, τόσο για τον εμπλουτισμό των αρχείων τους όσο και για την ικανοποίηση των απαιτήσεων των ερευνητών τους». Σημειώνεται δε ότι η Ρωσία κατέχει τ' αρχεία τουλάχιστον 15 (!!!) ελληνικών προξενείων της πρώην Σοβιετικής επικράτειας, τα οποία δεν παραχωρεί στην Ελλάδα, ούτε ως αντίγραφα.

Και τέταρτον, μια τέτοια συμφωνία θ' ανοίξει τον ασκό του Αιόλου και για άλλου τέτοιου τύπου "επίλυσης", με την χώρα μας να έρχεται σε δύσκολη θέση σε πιθανότητα άρνησης.

Οι τοπικές αντιδράσεις από την Περιφέρεια Κρήτης (με τον νυν δήμαρχο Χανίων - τότε Αντιπεριφερειάρχη - να στέλνει μάλιστα και διάβημα στον αρμόδιο Υπουργό), τοπικούς συλλόγους και παράγοντες (και παρά το γεγονός ότι το κράτος έφτασε στο σημείο να στείλει τον Διευθυντή του Ιστορικού Αρχείου Κρήτης από τα Χανιά στο Ηράκλειο, ώστε να ξεπεραστεί το εμπόδιο της μη υπογραφής) και τα νομικά κωλύμματα, πάγωσαν το θέμα.

Οι Ρώσοι όμως επανήλθαν...Επομένως θα πρέπει να δούμε τι θα γίνει αυτή φορά...Όπως και να έχει το κλίμα έχει δημιουργηθεί γιατί η κυβέρνηση, θέλει να πάρει τ' αρχεία των Εβραϊκών κοινοτήτων. Και μπροστά σ' αυτό δεν έχει σημασία ούτε η συλλογή Κωστάκη (η οποία εντέχνως σε διάφορα ΜΜΕ παρουσιάζεται ως "φυλασσόμενη" στην Ελλάδα και όχι ως νομίμως αγορασμένη), ούτε οι διεθνείς συμφωνίες, ούτε και τα 80 χιλιάρικα που ως καρμοίρηδες ζητούν οι Ρώσοι για τη "φύλαξή" των αρχείων.

Μπορούμε να περιμένουμε κάτι ως Ελλάδα από την εκλογή του Μπάιντεν στην Προεδρία των ΗΠΑ;

 Στα 2008 ο Χρήστος Ζαχαράκις, ένας από τους πιο έμπειρους και πολυπράγμονες διπλωμάτες της χώρας τα τελευταία 40 χρόνια, με ρόλο κομβικό στις περισσότερες διαπραγματεύσεις που έκανε η χώρα μας με χώρες και οργανισμούς μεταξύ του 1980 και του 2000, κυκλοφόρησε ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον βιβλίο με τίτλο "Άκρως απόρρητο - ειδικού χειρισμού". Το βιβλίο παρουσίαζε αποσπάσματα από το διπλωματικό του ημερολόγιου, με σκηνές και εντυπώσεις από τη θητεία του ως πρέσβυς στα Ηνωμένα Έθνη, την Λευκωσία και τις ΗΠΑ. 

Τα βιβλίο, αν και είναι γραμμένο 12 χρόνια πριν, είναι επίκαιρο γιατί παρουσιάζει, όσο αφορά τις ΗΠΑ, μια πικρή αλήθεια, για όσους πιστεύουν ότι η προσέγγιση των ΗΠΑ στο δίπολο "Ελλάδα-Τουρκία", θ' αλλάξει δραματικά με την εκλογή Μπάιντεν: σε πολλές περιπτώσεις υπήρξαν πρόεδροι που αν και ήταν οι ίδιοι θετικά διακείμενοι απέναντι στην χώρα μας ή είχαν μια διάθεση για "μικρές" παραχωρήσεις, το αμερικανικό "administration" έβαζε πάντα προσκόμματα, οδηγώντας σταδιακά την ισορροπία εις βάρος της χώρας μας. Και όλα αυτά μια περίοδο που η Ελλάδα είχε στο πλευρό της Ελληνοαμερικανούς γερουσιαστές και βουλευτές με κύρος, που έδειχναν ένα ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ενδιαφέρον για την χώρα των προγόνων τους και κινητοποιούσαν όσο μπορούσαν τόσο την Γερουσία, όσο και την Βουλή των Αντιπροσώπων. Όσο η Ελλάδα είχε ισχυρούς συμμάχους, μια πρεσβεία που είχε στενή οργανωτική επαφή με ομογενειακές οργανώσεις (που είχαν δύναμη και όρεξη να βοηθήσουν) και έναν Ελληνοόρθοδοξο Αρχιεπίσκοπο (τον Ιάκωβο) που είχε πρόσβαση στον Λευκό Οίκο, υπήρχε μια ΣΧΕΤΙΚΗ ισορροπία. Ας μην έχουμε βέβαια αυταπάτες - η Ελλάδα δρούσε πάντα ανοργάνωτα και η επιρροή της ήταν αντιστρόφως ανάλογη της οικονομικής επιρροής των Ελληνοαμερικανών - εξ' ου και τα όσα έγιναν (ατιμώρητα) στην Κύπρο, μια απαράδεκτη ποσόστωση της αμερικάνικης "βοήθειας" 7 προς 10 εις βάρος μας σε σχέση με την Τουρκία κ.ο.κ. 

Αυτές οι εποχές έχουν περάσει ανεπιστρεπτί. Οι ομογενειακές οργανώσεις είναι πιο διαιρεμένες από ποτέ, οι μεγαλοσχήμονες Ελληνοαμερικάνοι θυμούνται ως επί το πλείστον ότι είναι Έλληνες μόνο το βράδυ της Ανάστασης και την Κυριακή του Πάσχα, ο γερουσιαστής Σαρμπάνης έχει συνταξιοδοτηθεί (και ο γιος του είναι απλός βουλευτής) και οι προ του Ελπιδοφόρου Αρχιεπίσκοποι είχαν πολλά εκκλησιαστικά προβλήματα για να μπορέσουν να δώσουν στο ρόλο τους το κύρος του Ιάκωβου. Και από την άλλη και η ελληνική πολιτεία ποτέ δεν ασχολήθηκε με τα όσα, απασχολούν την ομογένεια για να ενισχύσει την (όποια) ελληνική συνείδηση έχουν οι ομογενείς στις ΗΠΑ. 

Ως αποτέλεσμα, το πάντα αρνητικό προς την χώρα μας αμερικάνικο "administration" να βρει χώρο να επιβάλλει μια πιο θετική αντιμετώπιση της Τουρκίας, και να επιδείξει μεγαλύτερη ανοχή. Αυτό συνέβει ακόμα και επί Προεδρίας Ομπάμα, ο οποίος ως γερουσιαστής και πρόεδρος της επιτροπής Ευρωπαϊκών υποθέσεων της Γερουσίας, ήταν υπέρμαχος των ελληνικών θέσεων, βρισκόμενος πολύ κοντά στις ελληνικές θέσεις. Ερχόμενος στην Προεδρία των ΗΠΑ όμως, "ξέχασε" πολλά από το παρελθόν του, αφήνοντας το "administration" να κάνει κουμάντο, ακόμα και σε περιπτώσεις (βλ. ΔΝΤ) που θα μπορούσε να βοηθήσει ουσιαστικά την χώρα μας.

Βέβαια είναι υπερφίαλο να πιστεύουμε ότι η Ελλάδα και τα ελληνικά "προβλήματα" είναι στο μυαλό των Αμερικανών προέδρων καθημερινά, ούτε μπορούμε να περιμένουμε ότι οι ΗΠΑ θα κάνουν από μόνοι τους κινήσεις προς όφελός μας. Εκεί που γίνεται η διαφορά είναι σε θέματα που οι ΗΠΑ έχουν λόγο ή που τους ζητείται να παρέμβουν υπέρ μας. Οι ελληνοαμερικανικές "αμυντικές" συμφωνίες (που είναι ειδικά τα τελευταία χρόνια υπερβολικά ετεροβαρείς), η διαχείριση του ζητήματος των συνεχών παραβιάσεων της ελληνικής και της κυπριακής ΑΟΖ από τους Τούρκους, το Κυπριακό, η προστασία των ελληνικών μειονοτήτων στην Αλβανία και στην Τουρκία είναι θέματα που κοστίζουν λίγο και για

τα οποία οι ΗΠΑ μπορούν πάρουν θέση υπέρ μιας "σταθερής" και "αξιόπιστης" συμμάχου, όπως η χώρα μας. 

Ηθικό δίδαγμα: Η αποχώρηση του Ντόναλντ Τραμπ από την Προεδρία των ΗΠΑ είναι καλοδεχούμενη γιατί ο Μπάιντεν δεν έχει προσωπικά επιχειρηματικά συμφέροντα στην Τουρκία και προσωπικές σχέσεις με την οικογένεια Ερντογάν. Επομένως δεν έχει να χάσει χρήματα τόσο ο ίδιος όσο και η οικογένειά του από οποιεσδήποτε "αναταράξεις" στη γειτονική χώρα, όπως ο Τραμπ. Από την άλλη όμως, όσο η διαχείριστική αρχή της κυβέρνησης των ΗΠΑ θεωρεί την Τουρκία πιο σημαντική και την χώρα μας ως "σίγουρη" ό,τι και να γίνει, δεν θα μπορούμε να περιμένουμε πολλά, όσο και αν ο Μπάιντεν μας "συμπαθούσε" περισσότερο ως αντι-πρόεδρος την χώρα μας, και "κατανοεί τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις καλύτερα" (όπως λέει ιδιωτικά και δημόσια ο πρωην υποψήφιος Πρόεδρος των ΗΠΑ, Μάικλ Δουκάκης). Για ν' αλλάξουν τα δεδομένα θα πρέπει η Ελλάδα (και η Κύπρος) ν' αναθεωρήσει τη σχέση της με την ελληνο-αμερικανική ομογένεια, να στηρίξει ανθρώπους που πιστεύουν ότι τα συμφέροντα της Ελλάδας και των ΗΠΑ συμπλέουν καθώς και να δείξει ότι δεν είμαστε "δεδομένοι". Τότε ίσως τα πράγματα βελτιωθούν για μας...

(Και προς Θεού...Ας σταματήσουμε να φερόμαστε ως ιθαγενείς προς οποιοδήποτε Αμερικανό (και μη) αξιωματούχο ή κυβερνητικό υπάλληλο επισκέπτεται την χώρα μας...Ως και ο ίδιος ο κ. Ζαχαράκις, στηλιτεύει στο βιβλίο του, την ευκολία με την οποία Αμερικανοί υπουργοί και υφυπουργοί έβλεπαν με άνεση και ύφος χίλιων καρδιναλίων Έλληνες Πρωθυπουργούς ή αντιπροέδρους της κυβέρνησης, αντι να συνομιλούν με αξιωματούχους αντίστοιχους του βαθμού τους)...  

Έξι λόγοι για τους οποίους η Γερμανία υποστηρίζει πάντα την Τουρκία στις διαμάχες της με την Ελλάδα και την Κύπρο...

Σε συνέχεια της τιμωρητικής διάθεσης της Ε.Ε. απέναντί στην χώρα μας στην πρόσφατη σύνοδο κορυφής, ας παρουσιάζουμε ένα εξαιρετικό άρθρο του Βασίλη Γαλούπη από την εφημερίδα "Το Ποντίκι" σχετικά με τους λόγους για τους οποίους η Γερμανία υποστηρίζει την Τουρκία. Εμείς θα προσθέσουμε ότι η Γερμανία (και οι προπομποί της) βρέθηκε απέναντί μας, σε όλες τις ελληνοτουρκικές διαμάχες, με χαρακτηριστικότερες τις περιπτώσεις του 1922 στην Μικρά Ασία και του 1974 στην Κύπρο:

 "... Φαινομενικά Γερμανία και Τουρκία αποτελούν δυο ασύνδετους «κόσμους», όμως, αν ξύσει κάποιος κάτω από την επιφάνεια, θα βρει πολύ ισχυρούς διαχρονικούς δεσμούς που εξηγούν και για ποιον λόγο η Μέρκελ – όπως και πολλοί προκάτοχοί της με άλλους Τούρκους Προέδρους και πρωθυπουργούς – όχι μόνο κάνει τα στραβά μάτια στο πολυεπίπεδο μπούλινγκ του Ερντογάν, αλλά βάζει και το στήθος της μπροστά ώστε η χώρα του να μην τιμωρηθεί με κυρώσεις.

Για να υπερασπιστεί αυτήν τη σχέση δεν διστάζει να εκνευρίσει ακόμα και τον Μακρόν, ο οποίος έφτασε απαυδισμένος να απειλήσει στη σύνοδο ότι «αν δεν βάλετε κυρώσεις εσείς, θα τις βάλω μόνος μου».

1. Η ισλαμική διείσδυση

Τις δυο δεκαετίες μετά το 1945 οι χώρες της δυτικής Ευρώπης πήραν ως εργάτες εκατοντάδες χιλιάδες μετανάστες από μακρινά μέρη. Η Βρετανία Πακιστανούς από τα βουνά του Κασμίρ και τα υψίπεδα του Μπανγκλαντές. Η Γαλλία στράφηκε στις περιοχές της στη Βόρεια Αφρική. Και η Γερμανία εισήγαγε εργάτες από την Ανατολία της Τουρκίας.

Υποτίθεται ότι αυτοί οι Τούρκοι θα έφευγαν από τη Γερμανία όταν θα τελείωνε η δουλειά τους. Αντί γι’ αυτό, έφεραν και τις οικογένειές τους. Η Γερμανία χρονοτρίβησε μέχρι να δώσει υπηκοότητα σε αυτούς και στα παιδιά τους, που γεννήθηκαν στη Γερμανία, αλλά στο τέλος το έκανε.

Συνολικά στη Γερμανία βρίσκονται σήμερα σχεδόν 4 εκατομμύρια Τούρκοι. Σε καμία άλλη χώρα δεν ζουν περισσότεροι Τούρκοι, εκτός φυσικά της Τουρκίας. Η Άγκυρα χρησιμοποιεί διάφορους τρόπους για να προβάλει τη δική της εκδοχή του Ισλάμ, να διατηρεί τη διασπορά της πιστή στη «μαμά Τουρκία» και να ενισχύει την επιρροή της στη Γερμανία.

Ένας από αυτούς είναι τα τζαμιά που ελέγχει εντός Γερμανίας, 900 τον αριθμό. Το μεγαλύτερο βρίσκεται στην Κολωνία, στη Βόρεια Ρηνανία - Βεστφαλία, το γερμανικό κρατίδιο με τη μεγαλύτερη συγκέντρωση μουσουλμάνων. Είναι χωρητικότητας 1.200 ατόμων, κόστισε 20 εκατ. ευρώ και άνοιξε τον Σεπτέμβριο του 2018 με πολλές φανφάρες.

Στην πράξη η Τουρκία ενδιαφέρεται να αυξήσει την επιρροή της στη Γερμανία και την υπόλοιπη Ευρώπη. Η θρησκεία προσφέρεται για την πολιτική της. Στα εγκαίνια του τεράστιου τζαμιού στην Κολωνία τον Σεπτέμβριο του 2018 ο Ερντογάν και οι εκπρόσωποι του θρησκευτικού κατεστημένου του προκάλεσαν αναστάτωση όταν απέκλεισαν προκλητικά την είσοδο στους τοπικούς αξιωματούχους που είχαν υποστηρίξει την ανέγερση του τζαμιού. Το επεισόδιο φόβισε τους Γερμανούς.

Όλο και περισσότερο τα τουρκικά τζαμιά χρησιμοποιούνται για πολιτικούς σκοπούς. Το κήρυγμα αντανακλά τη στροφή της Τουρκίας προς έναν επιθετικό, απόλυτο και σκληροπυρηνικό Ισλαμισμό. Όπως είχε δηλώσει πρόσφατα Ευρωπαίος διπλωμάτης, «η Τουρκία, έχοντας επί δεκαετίες προσπαθήσει και αποτύχει να μπει στην Ε.Ε., τώρα προσπαθεί να μπει στη Δύση μέσω των τζαμιών της».

Ας μην ξεχνάμε ότι η χώρα που αντιδρούσε περισσότερο στην προοπτική της τουρκικής ένταξης στην Ένωση ήταν πάντα η Γερμανία, αφού δεν ήθελε την είσοδο στην Ε.Ε. ενός κράτους πληθυσμιακά μεγαλύτερου από αυτήν.

2. Οι Τούρκοι ψηφοφόροι

Το 2016, όταν οι εντάσεις κορυφώνονταν στην Τουρκία λόγω του αποτυχημένου πραξικοπήματος, άρχισαν να ταράζουν και τη Γερμανία. Στις 31 Ιουλίου εκείνης της χρονιάς 40.000 άτομα συγκεντρώθηκαν σε μια διαδήλωση υπέρ του Ερντογάν στην Κολωνία, που διοργανώθηκε από διεθνείς λομπίστες του κυβερνώντος κόμματος AKP.

Η συγκέντρωση έδειχνε την κλίμακα της υποστήριξης των Τούρκων της Γερμανίας προς τον νεοσουλτάνο, αλλά και τις δυσκολίες που θα αντιμετώπιζαν οι Γερμανοί πολιτικοί εάν μιλούσαν εναντίον του.

Από τα σχεδόν 4 εκατομμύρια άτομα τουρκικής καταγωγής που ζουν στη Γερμανία, οι μισοί διατηρούν την τουρκική υπηκοότητα, γεγονός που πρακτικά καθιστά τη Γερμανία την τέταρτη μεγαλύτερη εκλογική περιφέρεια της Τουρκίας.

● Από τους 570.000 Τούρκους της Γερμανίας που ψήφισαν το 2015 στις τουρκικές εκλογές, το 60% επέλεξε το κόμμα του Ερντογάν, ο οποίος πήρε έτσι μεγαλύτερο ποσοστό στη Γερμανία παρά μέσα στην πατρίδα του.

● Από τα 3.000 τζαμιά στη Γερμανία τα 2.000 είναι τουρκικά και από αυτά τα 900 χρηματοδοτούνται από το DITIB (παρακλάδι του Diyanet), μοχλό της τουρκικής κυβέρνησης, που στέλνει και τους ιμάμηδες από την Τουρκία.

● Η πλειονότητα των Τούρκων της Γερμανίας δεν έχει ενσωματωθεί στη γερμανική κοινωνία. Σήμερα, όμως, οι τουρκικής καταγωγής ψηφοφόροι είναι περίπου 2 εκατ. και ψηφίζουν στις γερμανικές εκλογές. Στην πλειονότητά τους είναι οπαδοί του Ερντογάν. Συνεπώς είναι καθοριστικός ο ρόλος τους στο εκλογικό αποτέλεσμα της Γερμανίας, κάτι που λαμβάνουν υπ’ όψιν όλα τα γερμανικά κόμματα.

3. Ο μεταναστευτικός εκβιασμός

Το 2015, περίπου 1,2 εκατομμύρια μετανάστες μπήκαν στη Γερμανία πριν κλείσει η βαλκανική οδός και πριν η ευρωπαϊκή συμφωνία με την Τουρκία, το 2016, μειώσει τις ροές με αντάλλαγμα χρήματα.

Μπορεί η εισροή των μεταναστών και προσφύγων να έμοιαζε ταιριαστή με τις ανάγκες των γερμανικών εταιρειών, που κάποιες προέβλεπαν τότε ένα «οικονομικό θαύμα», αλλά οι μετανάστες ποτέ δεν ενσωματώθηκαν ικανοποιητικά, ενώ άρχισαν να δημιουργούνται σοβαρά πολιτικά προβλήματα στη χώρα (άνοδος της ακροδεξιάς AfD, δυσφορία στη γερμανική κοινωνία κ.λπ.).

Η Μέρκελ άνοιξε τα σύνορά της θέλοντας ουσιαστικά να εξυπηρετήσει – πάλι – τα οικονομικά συμφέροντα της χώρας της, αλλά ο πολιτικός αντίκτυπος που πυροδοτήθηκε ήταν καταλυτικός. Συνεχίζει, λοιπόν, να φοβάται μια έκρηξη των εισροών προς την Ευρώπη από μια δυσαρεστημένη Τουρκία. Χαρτί το οποίο παίζει διαρκώς ο Ερντογάν εκβιάζοντας με αυξημένες ροές.

4. Μπίζνες και τράπεζες

Μια κατάρρευση της τουρκικής οικονομίας θα πονούσε ιδιαίτερα τη Γερμανία, αλλά όχι μόνο αυτήν.

● Σχεδόν 10 δισ. δολ. επενδύσεις και 7.500 επιχειρήσεις γερμανικών συμφερόντων βρίσκονται στην τουρκική επικράτεια.

● Πάνω από 7.400 επιχειρήσεις στην Τουρκία έχουν χρηματοδοτηθεί από γερμανικές τράπεζες.

● Οι γερμανοτουρκικές επιχειρήσεις στη Γερμανία ανέρχονται σε 80.000.

● Μόνο το 2019 οι γερμανικές εξαγωγές όπλων προς την Τουρκία έφταναν σχεδόν τα 400 εκατ. δολ.

● Ο όγκος του εμπορίου μεταξύ των δύο χωρών ανήλθε περίπου στα 40 δισ. δολάρια (2017) αντιπροσωπεύοντας περίπου το 1,5% του γερμανικού διεθνούς εμπορίου και το 10% του αντίστοιχου τουρκικού. Οι συνολικές εξαγωγές της Γερμανίας (2017) ανήλθαν σε περίπου 1,4 τρισ. δολάρια, ενώ οι τουρκικές εξαγωγές, αντίστοιχα, σε 156 δισ. δολάρια. Το 2019 οι γερμανικές εξαγωγές προς την Τουρκία προσέγγισαν τα 22 δισ. δολ.

● Αν και για την Τουρκία η Γερμανία αποτελεί την πρώτη χώρα για τις εξαγωγές της, για τη Γερμανία η Τουρκία βρίσκεται στη 16η θέση.

● Το 2019 η Τουρκία παρέμεινε ο Νο 1 εισαγωγέας γερμανικών όπλων, παρά το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση ψήφισε τον περιορισμό των πωλήσεων όπλων στην Τουρκία. Μόνο τους πρώτους οκτώ μήνες του έτους οι συμβάσεις ήταν ύψους 250,4 εκατ. ευρώ. Σύμφωνα με «διαρροές» στον γερμανικό Τύπο, για το σύνολο του 2019 η Τουρκία παρέλαβε όπλα αξίας 388,6 εκατ. δολ.

Το ενδεχόμενο επιβολής ευρωπαϊκών κυρώσεων στην Τουρκία, το οποίο η Γερμανία ούτε καν θέλει να το συζητάει όπως φάνηκε και στην τελευταία σύνοδο κορυφής, θα αποτελούσε σημαντικό πλήγμα για την οικονομία της, αλλά η Ε.Ε. φοβάται για τις συνέπειες στις ευρωπαϊκές τράπεζες που βρίσκονται εκτεθειμένες στο... ξεχειλισμένο πια τουρκικό χρέος.

Ο γερμανικός Τύπος ανησυχούσε ακόμα και για ένα ντόμινο κρίσης σε μεγάλες τράπεζες της Ευρώπης που έχουν επενδύσει στο τουρκικό χρέος, με απόδοση 12% - 14%, αλλά και στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην Τουρκία. Ο γερμανικός τραπεζικός τομέας, πάντως, είναι λιγότερο εκτεθειμένος στην Τουρκία σε σχέση με τη Γαλλία ή την Ισπανία.

Η συνολική έκθεση των διεθνών τραπεζών σε τουρκικά κρατικά ομόλογα και εταιρείες ήταν κατά το πρώτο τρίμηνο του 2020 πάνω από 180 δισ. δολ. σύμφωνα με την Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών (ΒΙS), με τις ευρωπαϊκές τράπεζες να έχουν το μεγαλύτερο μέρος.

Οι ισπανικές τράπεζες έχουν επενδύσει 62 δισ. δολάρια, οι γαλλικές 29 δισ. δολ, οι βρετανικές 12, οι γερμανικές 11 και οι ιταλικές 9 δισ. δολ. Αντίστοιχα είναι τα ποσά και των άμεσων εταιρικών επενδύσεων, όπου οι γερμανικές διατηρούν τα πρωτεία.

5. Μια στρεβλή αντίληψη

Όπως έχει δηλώσει ο Πολωνός ευρωβουλευτής Σικόρσκι, στα θέματα της εξωτερικής και της αμυντικής πολιτικής «η Γερμανία κάνει πάντα πολύ λίγα και πολύ αργά». Η Γαλλία, υπό τον Μακρόν, προσαρμόστηκε πιο γρήγορα από ό,τι το Βερολίνο στη νέα πραγματικότητα, με την απόσυρση της εγγύησης ασφαλείας των ΗΠΑ από την Ευρώπη και την τουρκική επιθετικότητα στη Μεσόγειο.

Έστω και δειλά ή απρόθυμα, η Γερμανία αρχίζει τουλάχιστον να αποδέχεται την άποψη Μακρόν ότι η Ευρώπη θα πρέπει να κάνει περισσότερα για τον εαυτό της, αλλά και για την ιδέα περί «ευρωπαϊκής κυριαρχίας», που στο παρελθόν προκαλούσε μειδιάματα στο Βερολίνο, επειδή αρέσκεται στα οφέλη, αλλά όχι στο κόστος μιας ευρωπαϊκής ηγεσίας.

Η μεγαλύτερη ίσως αυταπάτη της Γερμανίας είναι ότι το εμπόριο και η οικονομία μπορούν να απομονωθούν από τη γεωπολιτική. Η στάση της Γερμανίας προς την Τουρκία, η έμπρακτη θέσπιση αυστηρών ορίων από την Ε.Ε. στην επιθετικότητα της Τουρκίας κατά της κυριαρχίας ευρωπαϊκών χωρών (Ελλάδας, Κύπρου) και άλλα θέματα, όπως π.χ. ο αγωγός φυσικού αερίου από τη Ρωσία ή το κινεζικό 5G, είναι, εκτός από οικονομικά, κυρίως πολιτικά πρότζεκτ.

Η Φραντσίσκα Μπράντνερ, βουλευτής των Πρασίνων, δήλωσε χαρακτηριστικά: «Η υπόλοιπη Ευρώπη δεν πρόκειται να γίνει πιο κυρίαρχη αν η Γερμανία ακολουθεί πάντα την οδό των εθνικών της συμφερόντων». Όπως, για παράδειγμα, διαφαίνεται και από τη συναντίληψη μεταξύ Άγκυρας - Βερολίνου - Μόσχας π.χ. στο Λιβυκό, αλλά και στην ενεργειακή τους συνεργασία, με στάση καθαρά φιλογερμανική και σαφώς «υπονομευτική» για τα συμφέροντα της υπόλοιπης Ευρώπης.

6. Συμμαχία με ιστορικό βάθος

Οι γερμανοτουρκικές γεωπολιτικές και οικονομικές σχέσεις ανάγονται από την εποχή των αυτοκρατοριών, της Γερμανικής και της Οθωμανικής, και συνεχίζονται μέχρι σήμερα. Οι σχέσεις αυτές είναι πολιτικές, στρατιωτικές και οικονομικές. Η μία είχε ανάγκη την άλλη καθώς:

● Όταν η Γερμανική Αυτοκρατορία προσπαθούσε να ανταγωνιστεί τις μεγάλες δυτικές δυνάμεις, Αγγλία και Γαλλία, χρειαζόταν την Οθωμανική, κυρίως γεωστρατηγικά.

● Όταν η Οθωμανική, από την πλευρά της, πάλευε να αποφύγει κάθε τρεις και λίγο την πολιτική και οικονομική κατάρρευση, συχνά απευθυνόταν στους Γερμανούς για να λύσει τα προβλήματα. Ο πρώτος οικονομικός εταίρος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στην Ευρώπη ήταν η Γερμανία.

Τον Ιούλιο του 1941, αθετώντας υποχρεώσεις που είχε αναλάβει έναντι άλλων ευρωπαϊκών χωρών μέσω επίσημων συνθηκών, η Τουρκία υπέγραψε σύμφωνο φιλίας με τη ναζιστική Γερμανία. Τυπικά διακήρυττε ουδετερότητα αλλά πίσω από κλειστές πόρτες η Τουρκία διαπραγματευόταν την ένταξή της στον πόλεμο στο πλευρό της Γερμανίας έναντι εδαφικών ανταλλαγμάτων.

Από τα ελληνικά εδάφη ζητούσε να πάρει τα Δωδεκάνησα, τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου, την Κύπρο, το λιμάνι της Θεσσαλονίκης κ.ά. Παρόμοια παζάρια έκανε και με τους Άγγλους, αφού δεν ήξερε πού θα «κάτσει η μπίλια» όσον αφορά την έκβαση του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Έχοντας κάνει ό,τι μπορούσε για να εξασφαλίσει τη στήριξη των γερμανικών στρατευμάτων στη διάρκεια του πολέμου, στις 23 Φεβρουαρίου 1945, όταν δηλαδή η συντριβή των ναζί είχε «κλειδώσει», η Τουρκία κήρυξε τον πόλεμο κατά της Γερμανίας. Για τα μάτια του κόσμου..."