Ο θάνατος του αγροτικού τομέα στην Ελλάδα...

 Τα ελληνικά ΜΜΕ χαίρονται κατά καιρούς να κάνουν αφιερώματα σε "νέους ανθρώπους" που αφήνουν τις μεγάλες πόλεις και μετακομίζουν σε μικρά χωριά της ελληνικής επαρχίας. Τα Ζαγόρια, το Πήλιο, μικρά χωριά στις βουνοπλαγιές των Αγράφων είναι μόνο μερικά από τα μέρη της ελληνικής επαρχίας που έχουν γίνει κύριο θέμα σε ιστοσελίδες και τον κυριακάτικο κήπο, για νέους που άνοιξαν ταβέρνες, έκαναν επιχειρήσεις αγροτουρισμού ή extreme sports στις βουνοκορφές. Η αλήθεια όμως είναι τελείως διαφορετική...

Όπως αναφέρει η εφημερίδα "Το Παρόν", υπάρχει απώλεια 83.200 θέσεων εργασίας στη γεωργία και στην κτηνοτροφία μέσα σε μόλις δώδεκα μήνες (2024-2025), η οποία δεν είναι απλώς ένα ανησυχητικό στατιστικό, αλλά μια ιστορικών διαστάσεων συρρίκνωση κατά 18%. Η παρατήρηση βέβαια δεν είναι καινούργια (δείτε σχετικά εδώ), αλλά για πρώτη φορά καταγράφεται τέτοια μείωση την τελευταία 30ετία.

Αυτό έρχεται σε αντίθεση με τα γενικά νούμερα μέσα από τα οποία φαίνεται αύξηση της συνολικής απασχόλησης κατά 79.000 άτομα στο ίδιο χρονικό διάστημα: Η πραγματικότητα είναι ότι η Ελλάδα μετατρέπεται γρήγορα σε μια οικονομία αποκλειστικά προσανατολισμένη στις υπηρεσίες, την ίδια ώρα που ο πρωτογενής της τομέας καταρρέει με πάταγο, αφήνοντας πίσω του άδεια χωράφια και ερημωμένη ύπαιθρο. Η πρόσφατη παρατήρηση για το ότι "σε 20 χρόνια δε θα υπάρχει κανείς για να μαζεύει ελιές στην Ελλάδα", που έγινε στην γιορτή του περιοδικού "Γαστρονόμος" στις αρχές του έτους, μπορεί ν' ακούγεται υπερβολική αλλά δεν είναι: οι άνθρωποι που ασχολούνται με τη γεωργία (ακόμα και με μια καλλιέργεια όπως αυτή της ελιάς που είναι λιγότερο απαιτητική απ' άλλες), όλο και μειώνονται, και όσοι ασχολούνται είναι μεγάλης ηλικίας. 

Αυτό το κύμα φυγής έρχεται να προστεθεί σε μια μακροχρόνια αιμορραγία που ξεκίνησε με την κρίση του 2008, έχοντας πλέον εξαφανίσει το ένα τέταρτο του αγροτικού κόσμου. Το παράδοξο είναι ότι αυτή η παραγωγική απογύμνωση συμβαίνει σε μια περίοδο έντονης έλλειψης εργατικών χεριών, γεγονός που χτυπά καμπανάκι για την επισιτιστική επάρκεια της χώρας και προμηνύει ακόμα μεγαλύτερη εξάρτηση από ακριβές εισαγωγές. Αυτήν την τεράστια μαύρη τρύπα έρχεται να καλύψει η γιγάντωση των υπηρεσιών, η οποία απορρόφησε 163.200 νέους υπαλλήλους. Το εμπόριο, ο τουρισμός και οι τεχνικές δραστηριότητες συντηρούν μια πλασματική ανάπτυξη, ενώ την ίδια στιγμή η μεταποίηση καταγράφει και αυτή απώλειες. Μέσα σε αυτό το σκηνικό μεταβολών, οι γυναίκες κερδίζουν έδαφος, καλύπτοντας το 60% των νέων θέσεων, αν και η συνολική τους συμμετοχή παραμένει χαμηλή. Η μετάβαση σε ένα μοντέλο υπηρεσιών μπορεί να μας φέρνει πιο κοντά στα ευρωπαϊκά πρότυπα, όμως, χωρίς άμεσα κίνητρα για την επιστροφή των νέων στην περιφέρεια, η ελληνική οικονομία κινδυνεύει να μείνει χωρίς θεμέλια.

Η εικόνα της ελληνικής αγοράς εργασίας, όπως αποτυπώνεται στα πρόσφατα στοιχεία του ΚΕΠΕ, θυμίζει έντονα ένα οικοδόμημα που ψηλώνει γρήγορα, αλλά την ίδια στιγμή βλέπει τα θεμέλιά του να υποχωρούν επικίνδυνα. Από τη μία πλευρά, η βιτρίνα δείχνει μια αγορά που σφύζει από ζωή, με τη συνολική απασχόληση να αγγίζει τα 4,4 εκατομμύρια άτομα και να καταγράφει ετήσια άνοδο κατά 79.000 εργαζομένους. Από την άλλη πλευρά, πίσω από την αισιοδοξία των αριθμών, συντελείται μια βίαιη και ριζική μεταμόρφωση, η οποία αποδομεί την εγχώρια παραγωγική βάση και δημιουργεί μια οικονομία δύο ταχυτήτων, όπου οι υπηρεσίες ευημερούν και η πρωτογενής παραγωγή αργοπεθαίνει. Το πιο σκοτεινό σημείο αυτής της εξέλιξης εντοπίζεται στα χωράφια και στις κτηνοτροφικές μονάδες της χώρας. Η γεωργία και η κτηνοτροφία βιώνουν μια άνευ προηγουμένου κρίση, καθώς μέσα σε ένα μόλις έτος χάθηκαν 83.200 θέσεις απασχόλησης. Η
τρομακτική αυτή συρρίκνωση του εργατικού δυναμικού κατά σχεδόν 18% δεν αποτελεί ένα τυχαίο ή παροδικό γεγονός αλλά το αποκορύφωμα μιας χρόνιας απαξίωσης.

Οι αναλυτές υπενθυμίζουν ότι από το ξέσπασμα της οικονομικής κρίσης το 2008 μέχρι σήμερα το ένα τέταρτο των ανθρώπων που μόχθησαν στην ελληνική γη έχει εξαφανιστεί, σφραγίζοντας τη μόνιμη ερήμωση της ελληνικής υπαίθρου. Το γεγονός ότι αυτή η παραγωγική απογύμνωση συμβαίνει σε μια εποχή που οι παραγωγοί κραυγάζουν για την έλλειψη εργατικών χεριών κάνει το πρόβλημα ακόμα πιο σύνθετο και απειλεί ευθέως την επάρκεια τροφίμων της χώρας, ανοίγοντας διάπλατα την πόρτα για νέες, ακριβές εισαγωγές αγαθών. Η συνολική άνοδος της απασχόλησης, λοιπόν, δεν οφείλεται σε μια ισορροπημένη ανάπτυξη αλλά αποκλειστικά στην επέλαση του τομέα των υπηρεσιών. Ο τριτογενής τομέας γιγαντώθηκε κατά 5%, απορροφώντας 163.200 νέους υπαλλήλους και λειτουργώ­ντας ως ένας τεράστιος σπόγγος που κάλυψε το κενό των άλλων κλάδων. Η μερίδα του λέοντος στην εύρεση εργασίας αφορούσε επιστημονικές και τεχνικές δραστηριότητες, το χονδρικό και λιανικό εμπόριο, καθώς και το γνώριμο δίδυμο των ξενοδοχείων και της εστίασης, που συνεχίζει να τροφοδοτείται από το τουριστικό προϊόν. Θετικό πρόσημο έδειξε και η οικοδομή, προσφέροντας ανάσα με 10.700 επιπλέον θέσεις. Αντίθετα, η βιομηχανία και η μεταποίηση, που θα έπρεπε να αποτελούν τον έτερο πυλώνα σταθερότητας, βρέθηκαν και αυτές στο κόκκινο, χάνοντας 3.400 θέσεις εργασίας.

Η στροφή προς τις υπηρεσίες μπορεί θεωρητικά να ευθυγραμμίζει την Ελλάδα με τα ευρωπαϊκά οικονομικά πρότυπα, όμως, οι οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι ο ρυθμός με τον οποίο διαλύεται ο αγροτικός ιστός είναι άκρως επικίνδυνος για τις εξαγωγές και την περιφερειακή συνοχή. Αν δεν ληφθούν άμεσα μέτρα, όπως ο εκσυγχρονισμός των καλλιεργειών και η παροχή σοβαρών κινήτρων στους νέους για να παραμείνουν στην επαρχία, η χώρα κινδυνεύει να χάσει οριστικά την παραγωγική της ταυτότητα. Μέσα σε αυτό το ρευστό τοπίο, μια ενθαρρυντική αλλά ημίτελη εξέλιξη αφορά το γυναικείο δυναμικό. Οι γυναίκες πρωταγωνίστησαν στις νέες προσλήψεις, καλύπτο­ντας το 60% των θέσεων, με τον ρυθμό απασχόλησής τους να τρέχει διπλάσια σε σχέση με τους άνδρες. Παρά την έντονη αυτή κινητικότητα, η συνολική τους συμμετοχή στο εργατικό δυναμικό παραμένει καθηλωμένη στο χαμηλό 43,4%, αποδεικνύοντας ότι ο δρόμος για την πλήρη αξιοποίηση των δυνατοτήτων τους είναι ακόμα μακρύς. Η επόμενη μέρα απαιτεί γενναίες αποφάσεις, καθώς καμία οικονομία δεν μπορεί να ευημερήσει μακροπρόθεσμα στηριζόμενη μόνο σε υπηρεσίες, όταν η ίδια της η γη σταματά να παράγει.

Μπορούν ν' αλλάξουν τα πράγματα; Δύσκολο ν' απαντήσει κανείς. Το κράτος σίγουρα αντιμετωπίζει τον αγροτικό τομέα καιροσκοπικά: Το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, η προσπάθεια δημιουργίας μονοπωλίου στο ελαιόλαδο την εποχή των μνημονίων ακόμα και η αδιαφορία της χώρας μας στην "απελευθέρωση" της νέας γενιάς γενετικά-τροποποιημένων αγροτικών προϊόντων από πλευράς της Ε.Ε., περιορίζει την όποια αισιοδοξία θα μπορούσε να έχει κανείς. Αλλά ποτέ δεν ξέρεις - μπορεί να βρεθεί κάποιος και ν' ασχοληθεί (και) μ' αυτό το πρόβλημα...

Μια "ηλεκτρονική" ΑΑΔΕ, που όμως από πλευράς νοοτροπίας έχει μείνει ακόμα στα 1980

 Η ψηφιακή μετεξέλιγξη των εφοριών παρουσιάζεται ως "πρωτοποριακό γεγονός" απο τις ελληνικές κυβερνήσεις τα τελευταία χρόνια. Βέβαια οι ψηφιακές υπηρεσίες των φορολογικών φορέων στις περισσότερες χώρες του δυτικού κόσμου, είναι κοινός τόπος εδώ και δεκαετίες - για παράδειγμα στην Μ.Βρετανία δεν υπάρχει κανείς πολίτης κάτω των 60 ετών, που να έχει συναντήσει εφοριακό στη ζωή του, εκτός κοινωνικών υποχρεώσεων. Στην Ελλάδα ακόμα και σήμερα αυτό είναι συχνό φαινόμενο. Επίσης στις περισσότερες χώρες της Δυτικής Ευρώπης, δεν υπάρχει υποχρεωτικότητα της χρήσης του ίντερνετ (παρότι προφανώς αυτό κάνει τη ζωή των φορολογουμένων πιο εύκολη), ούτε επίσης υποχρεωτικότητα αποδοχής ηλεκτρονικών πληρωμών από τα καταστήματα. Το σκεπτικό είναι απλό: κάτι που δεν μπορεί να παρέχεται αξιόπιστα και με ελάχιστο κόστος από το κράτος, δε γίνεται να είναι και υποχρεωτικό. Απόδειξη της γραφικότητας της κατάστασης είναι το "χάος" που συνέβει με τις ηλεκτρονικές πληρωμές στην περίοδο του Black Friday. Εμείς όμως "πρωτοπορούμε" και πάνω σ' αυτό, όπως σημειώνει με εύσχημο τρόπο ο Βασίλης Ζωγράφος στο "Παρόν":

"Η ΑΑΔΕ του κ. Γεώργιου Πιτσιλή παρουσιάζεται στα διεθνή φόρουμ ως «σύγχρονος ψηφιακός οργανισμός» που στηρίζει το επενδυτικό προφίλ της χώρας και διαμορφώνει ένα φιλικό φορολογικό περιβάλλον. Για τον πολίτη και τη μικρή επιχείρηση, η εμπειρία του ψηφιακού κράτους είναι σκληρότερ
η, οργανώνεται γύρω από υποχρεωτικές ηλεκτρονικές πληρωμές, βαριά πρόστιμα, συχνές τεχνικές δυσλειτουργίες και μια καθημερινότητα που το ηλεκτρονικό χρήμα λειτουργεί περισσότερο ως εργαλείο πειθαρχίας παρά ως μέσο διευκόλυνσης.

Η αρχιτεκτονική του συστήματος στηρίζεται στην καθολική επιβολή ηλεκτρονικών συναλλαγών. Η υποχρεωτική εγκατάσταση POS, η σταδιακή επέκταση του IRIS και των άμεσων πληρωμών, καθώς και οι τραπεζικές προμήθειες συγκροτούν ένα καθεστώς βίαιου προσανατολισμού στο ψηφιακό χρήμα. Η υποχρέωση διασύνδεσης των POS με τις ταμειακές και με τα πληροφοριακά συστήματα της ΑΑΔΕ συνοδεύεται από πρόστιμα που φτάνουν τα 20.000 ευρώ, ανεξαρτήτως τζίρου. Μια μικρή επιχείρηση θα πληρώσει το ίδιο πρόστιμο με μια επιχείρηση εκατομμυρίων. Κατάφωρα μη αναλογικό και άδικο. Το κόστος διαχείρισης του ηλεκτρονικού χρήματος μεταφέρεται σιωπηρά στην πραγματική οικονομία και οι προμήθειες παραμένουν σημαντικό βάρος για τις επιχειρήσεις. Ο καταναλωτής θεωρεί ότι δεν επιβαρύνεται άμεσα, ενώ ο επαγγελματίας απορροφά το κόστος ή το ενσωματώνει σιωπηρά στις τελικές τιμές.

Στη συνιστάμενη της οικονομικής πίεσης υφίσταται η συνιστώσα της τεχνολογικής αστάθειας. Η ΑΑΔΕ αναγνωρίζει θεσμικά τον όρο «απώλεια διασύνδεσης», με ορισμό την αναίτια αδυναμία διαβίβασης δεδομένων στα ηλεκτρονικά βιβλία myDATA. Επιπροσθέτως, συνεχείς ανακοινώσεις για προσωρινή μη διαθεσιμότητα εφαρμογών της ΑΑΔΕ και υπηρεσιών της ΓΓΠΣ. Οι λογιστές καταθέτουν επίσημα υπομνήματα, περιγράφοντας τεχνικές, κρίσιμες και ουσιαστικές δυσλειτουργίες στις πλατφόρμες της ΑΑΔΕ, που επιβαρύνουν σοβαρά την έγκαιρη και ορθή υποβολή δηλώσεων. Το ψηφιακό κράτος, όπως υλοποιείται από την ΑΑΔΕ, στηρίζεται σε ένα παράδοξο. Επιβάλλει στους πολίτες και στις επιχειρήσεις αυξανόμενες υποχρεώσεις ηλεκτρονικής συμμόρφωσης και δεν εγγυάται ούτε σταθερή τεχνική διαθεσιμότητα ούτε πραγματική χρηστικότητα. Για παράδειγμα, στη μαζική και κοινωνικά ευαίσθητη καθημερινότητα της εστίασης, ο επιμερισμός ενός λογαριασμού σε παρέα φίλων παραμένει πρακτικά αδύνατος στη χρήση ψηφιακού χρήματος. Αντί να απλοποιεί τη συναλλαγή, τη μετατρέπει σε μικρή άσκηση διαχείρισης κινδύνου.

Η υποχρέωση για διασύνδεση POS, IRIS και ταμειακών με τα συστήματα της ΑΑΔΕ, η επιβολή προστίμων στους παρόχους εξοπλισμού και η απειλή προστίμων 100.000 ευρώ για μη έγκαιρη αναβάθμιση τερματικών συγκροτούν ένα ασύμμετρο πλαίσιο. Ο επιχειρηματίας βρίσκεται διαρκώς υπό την απειλή κυρώσεων, λόγω τεχνικών προβλημάτων οφειλόμενων στον ίδιο ή στο περιβάλλον υποδομών. Η διαδικασία υποχρεωτικής δήλωσης ΙΒΑΝ στο myAADE συνδέεται περισσότερο με τη διασφάλιση κατάσχεσης κεφαλαίων του κράτους από τον πολίτη, παρά με την ανάληψη ευθύνης για καθυστερήσεις που οφείλονται σε πολύπλοκες ή δυσλειτουργικές διαδικασίες. Η ρητορική περί «φιλικού προς τις επενδύσεις» ψηφιακού φορολογικού περιβάλλοντος μοιάζει να απευθύνεται περισσότερο σε διεθνείς επενδυτές και λιγότερο στον εγχώριο επαγγελματία, που προσπαθεί να εκδώσει μια απόδειξη όταν πέφτει το σύστημα, να υποβάλει δήλωση όταν η πλατφόρμα δεν ανταποκρίνεται ή να συμμορφωθεί με σύνθετες οδηγίες του myDATA, χωρίς ουσιαστική υποστήριξη. Το επιτελικό αφήγημα δεν συνοδεύεται από ανάλογη επένδυση στην εργονομία, στη σταθερότητα και στη θεσμική δικαιοσύνη των μέτρων.

Το ψηφιακό χρήμα στην Ελλάδα δεν βιώνεται ως δικαίωμα και ευκολία αλλά ως υποχρέωση με νομικά και οικονομικά ρίσκα. Αντί η ΑΑΔΕ να λειτουργεί ως ψηφιακός θεσμικός μεσολαβητής που μειώνει τη γραφειοκρατία και αυξάνει την πρόβλεψη, συχνά εμφανίζεται ως κέντρο παραγωγής κανόνων που τιμωρούν δυσανάλογα τις αστοχίες των αδύναμων κρίκων. Το κράτος μεταφέρει το βάρος του ψηφιακού μετασχηματισμού στους ώμους όσων έχουν τη μικρότερη διαπραγματευτική δύναμη, ενώ η ίδια η ψηφιακή υποδομή παραμένει λιγότερο αξιόπιστη από όσο απαιτεί η κλίμακα των υποχρεώσεων. Αν η Ψηφιακή Ελλάδα θέλει πράγματι να είναι σύγχρονη, οφείλει να αλλάξει προτεραιότητες. Να επενδύσει πρώτα στη σταθερότητα, στη χρηστικότητα και στην αναλογικότητα των κανόνων, στην ουσιαστική υποστήριξη των χρηστών και στη θεσμική προστασία των μικρών. Διαφορετικά, ο ψηφιακός μετασχηματισμός της ΑΑΔΕ θα παραμένει ένα λαμπερό αφήγημα για διεθνή φόρουμ, ενώ στο εσωτερικό θα βιώνεται ως ένα αυστηρό, ασταθές και άνισο καθεστώς, όπου το ηλεκτρονικό χρήμα είναι περισσότερο εργαλείο ελέγχου παρά μοχλός ελευθερίας."

Διαπλοκή και "Άγιος ο Θεός" - το παράδειγμα των Χανίων

 Είναι απόλυτα φυσιολογικό η Κρήτη να αποτελεί σημείο αναφοράς και ενδιαφέροντος (τόσο πολιτικού όσο και οικονομικού), λόγω του μεγέθους της, των πλούτου της και της ιστορίας της. Για χρόνια αποτελούσε το πολιτικό μήλο της έριδας, και δεν είναι τυχαίο ότι ακόμα και στις πρώτες εκλογές της Μεταπολίτευσης, η ΝΔ απέτυχε να κερδίσει την πλειοψηφία στο νησί - πράγμα που επιτεύχθηκε για πρώτη φορά στα 1989.

Για διάφορους λόγους, η ανάπτυξη στο νησί καθυστέρησε - και όταν ήρθε αυτό συνέβει κυρίως στο ανατολικό κομμάτι της Κρήτης, με τη δυτική πλευρά να μαστίζεται από στασιμότητα, αστυφιλία και οικονομική δυσπραγία. Τα χρήματα έπεσαν κυρίως στο νομό Ηρακλείου, όπου έγινε και υπερσυγκέντρωση των κέντρων αποφάσεων και κατά συνέπεια των έργα υποδομών, η ενίσχυση επιχειρήσεων και συνεταιρισμών κ.ο.κ. Αυτό ως ένα σημείο φαντάζει φυσιολογικό - και είναι, δεδομένου ότι ο νομός Ηρακλείου είναι ο μεγαλύτερος του νησιού. Δυστυχώς όμως το πολιτικό ενδιαφέρον και η χρηματοδότηση στο δυτικό κομμάτι εξαφανίστηκε - και τ' αποτελέσματα είναι ορατά σήμερα, ακόμα και στο απλούστερο επίπεδο, αυτό των αυτοκινητοδρόμων: ενώ το μεγαλύτερο κομμάτι της δυτικής πλευράς του Βόρειου Οδικού Άξονα Κρήτης (ΒΟΑΚ) θυμίζει επικίνδυνη διαδρομή του αφρικανικού κομματιού του Ράλι "Παρίσι-Ντακάρ", το ανατολικό κομμάτι (από το Ηράκλειο μέχρι τον Άγιο Νικόλαο) θυμίζει γερμανικό autobahn.

Η δυτική πλευρά ήταν πάντα ριγμένη και αφημένη στη μοίρα της - πράγμα που εντάθηκε με την κατάργηση των αυτόνομων Νομαρχιών και τη δημιουργία των μεγαλύτερων Περιφερειών, όπου η όποια δύναμη είχε η Νομαρχία Χανίων και Ρεθύμνου, εξαϋλώθηκαν προς όφελος του Ηρακλείου.

Η περίοδο όμως μετά την πανδημία άλλαξε ριζικά το σκηνικό. Πολιτικά οι όποιες αντιπαραθέσεις εξαφανίστηκαν και σταδιακά η ΝΔ άρχισε να προσεταιρίζεται πολιτικά σχήματα, με τα οποία θεωρητικά δεν είχε καμία (πολιτική) σχέση. Η πολιτική κάθοδος της Ντόρας Μπακογιάννη στα Χανιά, σηματοδότησε την έναρξη της ύφανσης σχέσεων με τοπικά πολιτικά στελέχη που θεωρητικά πρόσκεινται στο ΠΑΣΟΚ (βλ. Δήμαρχος Χανίων, Περιφερειάρχης Κρήτης και Αντιπεριφερειάρχης Χανίων) αλλά στην πράξη αποδείχτηκαν ότι ακολουθούν τη φορά του ανέμου. Αυτό δε θα ήταν πρόβλημα, αν λειτουργούσε προς όφελος των τοπικών κοινωνιών. Στην πράξη όμως δημιουργήθηκαν ηθικά ζητήματα, μιας και τόσο η Περιφέρεια όσο και ο Δήμος, άρχισε να κάνει τα στραβά μάτια σε σωρεία ζητημάτων, στα οποία θα μπορούσε να έχει μια διαφορετική στάση. 
Τρανταχτό παράδειγμα αποτελεί το ζήτημα του ΒΟΑΚ: Ενώ η πάγεια ευρωπαϊκή τακτική είναι να μην υπάρχουν διόδια σε αυτοκινητόδρομους που βρίσκονται σε νησιά, η κυβέρνηση της ΝΔ αποφάσισε ότι αυτό δεν μπορεί να ισχύσει στην περίπτωση της Κρήτης. Η δε πρωτοτυπία του έργου συνεχίζεται με την επιβολή διοδίων πριν την παράδοση του έργου (για τη χρήση της παλιάς και επίκινδυνης χάραξης δηλαδή), την χρήση της παλιάς χάραξης κατά 60% (πράγμα που σημαίνει ανυπαρξία ύπαρξης εναλλακτικής όδευσης - που αποτελεί πανελλήνια πρωτοτυπία) καθώς και την ανυπαρξία εξαίρεσης από την πληρωμή διοδίων των μόνιμων κατοίκων των δήμων που χρησιμοποιούν τον αυτοκινητόδρομο στα όρια αυτών, ακόμα και αν εκείνος αποτελεί τη μοναδική όδευση για τη μετακίνησή τους. Έτσι θα έχουμε το τραγελαφικό να πληρώνουν οι γονείς διόδια για να πάνε τα παιδιά τους στο σχολείο και στα αγγλικά, σε ένα δρόμο που φτιάχτηκε τη δεκαετία του 1980, και ο οποίος σε συντριπτικά μεγάλο βαθμό θα χρηματοδοτηθεί από το ελληνικό κράτος και από την Ε.Ε. Η αντίδραση σε αυτό το γεγονός ήταν το λιγότερο υποτονική, με τον αντι-περιφερειάρχη Χανίων να δηλώνει σκωπτικά ότι "θα πληρώνουν μόνο γύρω στα 60 λεπτά τη διαδρομή" (!!!). Δεν είναι τυχαίο ότι μέχρι τη δημοσίευση της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων του έργου, ούτε ο Δήμος Χανίων, ούτε η Περιφέρεια Κρήτης δε βρήκαν ούτε ένα σημείο να κάνουν ένσταση, για το κομμάτι που αφορά το δρόμο μεταξύ Ρεθύμνου και Χανίων.

Ο ΒΟΑΚ όμως είναι μόνο το ένα κομμάτι που οι πολιτικά αγαστές σχέσεις μεταξύ τοπικού ΠΑΣΟΚ και κεντρικής κυβέρνησης, "εξομαλύνουν" τις όποιες αντιδράσεις. Στο νομό Χανίων χτίζονται φαραωνικού τύπου τουριστικά μεγαθήρια, με σειρά ξενοδοχείων και τουριστικών χωριών να τσιμεντώνουν περιοχές ολόκληρες. Για παράδειγμα στην περιοχή "Ραβδούχα" του Νομού Χανίων δημιουργείται ο 3ος μεγαλύτερος οικισμός του Δήμου Πλατανιά (του 3ου μεγαλύτερου δήμου του νομού), με τεράστιες απαιτήσεις ύδρευσης, αποχέτευσης, αποκομιδής απορριμάτων και οδικής προσέλευσης. Παρόμοια έργα παραγματοποιούνται στις περιοχές Νωπήγεια, Δραπανιά και Μαράθι, ενώ τεράστια νέα ξενοδοχεία δημιουργήθηκαν στις περιοχές του Ταρσανά, του Καλαθά ακόμα και μέσα στον αστικό ιστό των Χανίων, στην περιοχή της Νέας Χώρας. Η ευκολία εισαγωγής των έργων στον Αναπτυξιακό Νόμο, ο τρόπος με τον οποίο καταπνίγηκαν οι όποιες τοπικές αντιδράσεις, η ευκολία με την οποία έγινε η αδειοδότησή τους, η σπουδή με την οποία τοπικοί πολιτικοί άρχοντες στήριξαν τα έργα αυτά (σε βαθμό μάλιστα ν' ανέχονται "τσαμπουκάδες" από τους υπεύθυνους των έργων) εγείρουν ερωτηματικά για το ποιος και τι μπορεί να κρύβεται από πίσω: το σίγουρο είναι ότι αυτό ΔΕΝ είναι το συμφέρον της τοπικής κοινωνίας, αφού τα έργα αυτά αφήνουν ένα τεράστιο περιβαντολογικό αποτύπωμα σε ένα νομό που έχει τεράστια λειψυδρία (δεν είναι τυχαίο ότι για να καλυφθούν οι ανάγκες από τις τουριστικές χρήσεις στο νομό, η άρδρευση επιτρέπεται λίγες μόνο ώρες την μέρα τους καλοκαιρινούς μήνες ενώ πραγματοποιούνται διακοπές ύδρευσης σε μεγάλο μέρος της υπαίθρου), δεν έχει πρόβλημα ανεργίας (με αποτέλεσμα μεγάλο μέρος των εργαζομένων στον τουρισμό να προέρχονται από την υπόλοιπη Ελλάδα ή/και να είναι μετακλητοί από τρίτες χώρες), έχει προβλήματα υποδομών, ενώ παράλληλα περιορίζουν την πρόσβαση των μόνιμων κατοίκων στη φύση και στις παραλίες, στις περιοχές αυτές (αφού κατά παραβίαση του νόμου, ο αιγιαλός καταπατείται και η πρόσβαση σε αυτές παρεμποδίζεται με "πονηρούς" τρόπους). Ενστάσεις για βελτιώσεις δεν έγιναν σε καμία περίπτωση, ενώ η όλη προσέγγιση στο θέμα ήταν προς όφελος του τουρισμού: δεν είναι τυχαίο ότι οι όποιες παρεμβάσεις γίνονται, αυτό συμβαίνει προς όφελος της "τουριστικής ανάπτυξης" και όχι των μόνιμων κατοίκων, που προσπαθούν να επιβιώσουν σε ένα νομό που το κόστος απόκτησης και ενοικίασης κατοικίας έχει εκτοξευθεί (σε σημείο που να είναι απαγορευτικό), το να βγει κανείς για φαγητό ή ένα καφέ έξω έχει καταντήσει απαγορευτικό και που το κόστος των οποιαδήποτε υπηρεσιών έχει αυξηθεί λόγω της μικρής προσφοράς και της μεγάλης ζήτησης (τους καλοκαιρινούς μήνες). 

Αλλά και αυτό θα μπορούσε να είναι ανεκτό ως ένα βαθμό. Στο κάτω-κάτω, τι κι αν δεν έχουν οι γιατροί και οι υπάλληλοι σπίτι να μείνουν; Τι και αν πας σε ένα καφενείο και παραγγέλνεις ένα μεζέ και πληρώνεις 8 ευρώ λες και είσαι σε γκουρμέ εστιατόριο; Τι κι αν ένας υδραυλικός σου ζητάει 20 ευρώ παραπάνω απ΄ ότι σου ζητούσε πέρσυ, γιατί έρχεται σε σένα πριν πάει στο ξενοδοχείο να ελέγξει τα air condition; Το (κεντρικό) κράτος βγάζει λεφτά από τους φόρους, οι τοπικοί διαπλεκόμενοι είναι ευχαριστημένοι, οι τουρίστες το ίδιο. 

Το πρόβλημα είναι αλλού. Η διαπλοκή είναι τόσο μεγάλη που η πρόσφατη είδηση για δύο χανιώτες επιχειρηματίες που εμπλέκονται με καταπατήσεις δημόσιας περιουσίας, αγοραπωλησίες εκκλησιαστικών ακινήτων, τουριστικές επιχειρήσεις που λειτουργούσαν με μαύρο χρήμα, ξέπλυμα εσόδων από εμπορία ναρκωτικών ενώ φέρονται ότι είχαν στενές σχέσεις με διοικητές δημόσιων υπηρεσιών υγείας, αστυνομικούς, τοπικούς εκλεγμένους άρχοντες, προβεβλημένα στελέχη της τοπικής εκκλησίας καθώς και με δημοσιογράφους, δυστυχώς ΔΕΝ προκαλεί εντύπωση. Είναι κοινό μυστικό ότι τα πάρτυ κοκαϊνης στην Κρήτη δίνουν και παίρνουν, αφού το μαύρο χρήμα που κυκλοφορεί επιτρέπει την εξαγορά εχεμύθειας. Είναι επίσης κοινό μυστικό ότι με πολιτικές πλάτες η αστυνομία για χρόνια δεν έκανε τη δουλειά της (όπως διαβάζουμε σε τοπικά ρεπορτάζ) προς όφελος λίγων και "εκλεκτών". Επομένως οι συγκεκριμένοι "επιχειρηματίες" (που πιάστηκαν "στη φάκα" γιατί η αλαζονία τους είχε χτυπήσει κόκκινο) είναι απλώς η κορυφή του παγόβουνου. 

Αν δε χτυπηθεί το κακό στη ρίζα του και αν οι Κρητικοί και οι Χανιώτες δεν "ξυπνήσουν", δε θα υπάρξει σωτηρία, ούτε αλλαγή. Αλλά μπορεί να υπάρξει ελπίδα ότι τα πράγματα μπορεί ν' αλλάξουν;

Είδωμεν...

(και τα δύο εξαιρετικά σκίτσα της ανάρτησης προέρχονται από την εφημερίδα "Χανιώτικα Νέα").

Ψάχνοντας ελπίδα για τη νέα χρονιά...

 Η καινούργια χρονιά ήρθε χωρίς καλούς οιωνούς. Είναι πραγματικά πολύ άσχημο να ξεκινάμε μια καινούργια χρονιά χωρίς να υπάρχει αυτή η πατροπαράδοτη (και καθ' όλα ανθρώπινη) αισιοδοξία που είναι συνυφασμένη με κάθε καινούργιο χρόνο. Η κλιματική αλλαγή, ο πόλεμος στην Ουκρανία, η οικονομική κρίση, το ενεργειακό, η κρίση στα ελληνοτουρκικά (και οι υπόλοιπες ενεργές πολεμικές εστίες σε όλο τον κόσμο) και το μεταναστευτικό έχουν δημιουργήσει ένα εκρηκτικό μείγμα που δεν αφήνει περιθώρια...Το άρθρο του Λευτέρη Χαραλαμπόπουλου, περιγράφει την κατάσταση, ψάχνοντας την ελπίδα...

"Στο κλασσικό διήγημα του Αντώνη Σαμαράκη, ο ήρωας που αναλογίζεται την κατάσταση ενός κόσμου όπου μόλις είχε αρχίσει να υπάρχει επίγνωση του κινδύνου ενός πυρηνικού πολέμου, στέλνει ως αγγελία στην εφημερίδα τη φράση «ΖΗΤΕΙΤΑΙ ελπίς». Δεν μπορώ να φανταστώ καλύτερη εικόνα για την κατάσταση που αντιμετωπίζουμε και την πρόκληση που είναι μπροστά μας, σε μια εποχή όπου απλώς απαριθμούμε κρίσεις και κινδύνους.

Ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται χωρίς καμιά προσπάθεια, δυστυχώς, από όλες τις πλευρές που εμπλέκονται άμεσα ή έμμεσα σε αυτόν να θέλει να κάνει βήματα για την ειρήνη. Με αποτέλεσμα το δράμα και το αιματοκύλισμά να συνεχίζεται. Όμως, η πραγματικά «σωστή πλευρά της ιστορίας» είναι η ειρήνη και δεν είμαι καθόλου βέβαιος ότι αυτή τη στιγμή υπάρχουν δυνάμεις που να στέκονται πραγματικά σε αυτή, ανεξαρτήτως ρητορικής. Αντιθέτως, βαθαίνουν οι πλανητικές διαιρέσεις που μπορούν πολύ εύκολα να γίνουν παγκόσμιες συγκρούσεις ανάμεσα σε δυνάμεις με αρκετά πυρηνικά για να καταστρέψουν τον πλανήτη. Ο πλανήτης μας καίγεται κυριολεκτικά. Η κλιματική αλλαγή δεν είναι πια απλώς μια στατιστική διακύμανση, αλλά τμήμα της καθημερινότητάς μας και η υπόσχεση του αυριανού εφιάλτη μας. Δηλαδή, του εφιάλτη ότι στα μέσα του αιώνα τμήματα του πλανήτη θα είναι κυριολεκτικά αβίωτα.

Και το χειρότερο είναι ότι αντί αυτό να έχει οδηγήσει σε μια πραγματική επανάσταση στον τρόπο που σκεπτόμαστε και πράττουμε, αυτό που βλέπουμε είναι ένας αγώνας δρόμου για να προλάβουν χώρες και επιχειρήσεις να εκμεταλλευτούν ακόμη περισσότερο τα ορυκτά καύσιμα. Ο κόσμος μας εξακολουθεί να είναι βαθιά άνισος και πολωμένος ανάμεσα στη φτώχεια και τον παράλογο πλούτο. Στη μια άκρη ο Παγκόσμιος Νότος και οι φτωχοί του Παγκόσμιου Βορρά, στην άλλη η αλαζονεία του πλούτου αυτών που έχουν περισσότερο ατομικό πλούτο από το ΑΕΠ μεγάλων χωρών. Και την ίδια ώρα δισεκατομμύρια να εξακολουθούν να μην έχουν πρόσβαση σε στοιχειώδη αγαθά και υπηρεσίες. Και όταν παίρνουν την απόφαση να φύγουν για να βρουν αλλού καλύτερη μοίρα, έχουν να αντιμετωπίσουν κάθε λογής φράχτες και την πιθανότητα να βρεθούν πνιγμένοι σε κάποια από τα θαλάσσια περάσματα της απελπισίας. Η χώρα μας βρίσκεται και αυτή σε κρίση. Πίσω από το θόρυβο της παραδοσιακής πολιτικής αντιπαράθεσης μπορεί κανείς να διακρίνει τη στρατηγική αμηχανία, τη δυσκολία άρθρωσης πολιτικής με προοπτική, την αδυναμία διαχείρισης συμφερόντων που γίνονται όλο και πιο πιεστικά, τους διαρκείς πειρασμούς «παρακάμψεων» ακόμη και σε βάρος θεμελιωδών δικαιωμάτων, την απουσία ουσιαστικού διαλόγου και την οχύρωση πίσω από τερτίπια επικοινωνιακά. Οχυρωνόμαστε πίσω από όποια στατιστική «ανάπτυξης» μας βολεύει ή επενδύουμε στις εκλογές που έρχονται, αλλά το πρόβλημα μιας χώρας χωρίς συνοχή και πάνω από όλα χωρίς όραμα παραμένει, με τα συμπτώματα μιας βαθύτερης και συνολικότερης κοινωνικής παθογένειας να πυκνώνουν, από τη βία και την κακοποίηση μέχρι τη διαρκή απειλή της ακροδεξιάς. Μέσα σε όλα αυτά δυσκολεύεται κανείς να δει τα σημάδια που θα επέτρεπαν ξανά την αισιοδοξία. Όσο περισσότερο καταναγκαστικά χαρούμενοι προσπαθούν να φανούν αυτές τις μέρες οι άνθρωποι στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τόσο μεγαλύτερο είναι το πραγματικό άγχος, ο φόβος, η αγωνία που τους διακατέχουν. Όμως, η ελπίδα που ψάχνουμε δεν θα έρθει απλώς. Εμείς πρέπει να τη φέρουμε. Στο δικό μας χέρι είναι. Στη δική μας συλλογική προσπάθεια. Στη δική μας συλλογική αντίσταση. Στη δική μας εξέγερση, εάν χρειαστεί, απέναντι σε όλα όσα απειλούν να κάνουν τον κόσμο μας αβίωτο. Στη δική μας διαρκή επανάσταση της σκέψης, της δράσης και τελικά της ελπίδας.

Και τότε «θα λάβουνε τα όνειρα εκδίκηση»".

Να το πως τα μικρά οικόπεδα της χώρας θα γίνουν μεζέδες για τα μεγάλα συμφέροντα

 Μέσα στο γενικό χαμό που επικρατεί στην χώρα, και περιλαμβάνει κακοποιήσεις παιδιών, ενεργειακή κρίση και παρακολουθήσεις (σχεδόν) για όποιον έχει κινητό υπάρχει και ένα θέμα που παρότι αρκετά σοβαρό, δεν παίρνει τη δημοσιότητα που του ταιριάζει. Δεν είναι τυχαίο ότι οι περισσότερες από τις φωνές που αντιδρούν, "πνίγονται" δίπλα σε αναρτήσεις και ειδήσεις που αφορούν ξυλοδαρμούς, κακοποιήσεις, δολοφονίες και το (απαραίτητο) GTNM.  

Η είδηση είναι απλή: Εάν δε δοθεί παράταση, χιλιάδες μικρά οικόπεδα (750 τ.μ., 1.200 τ.μ. και 2.000 τ.μ. ανάλογα με την κατηγορία) που βρίσκονται σε εκτός σχεδίου περιοχές θα χάσουν τη δυνατότητα να βγάζουν άδεια δόμησης. Αυτή η δυνατότητα των παρεκκλίσεων ισχύει εδώ και χρόνια υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, όπως να έχουν πρόσοψη σε αναγνωρισμένη οδό. Μετά τις 9/12/22, άδεια δόμησης θα εκδίδεται πλέον μόνο για γεωτεμάχια άνω του ορίου αρτιότητας των 4 στρεμμάτων – τα οποία όμως είναι ελάχιστα, ειδικά σε περιοχές με μικρούς κλήρους όπως τα νησιά.

Η κατάργηση αυτών των παρεκκλίσεων προβλέφθηκε στον νόμο 4759 που ψηφίστηκε δύο χρόνια πριν, τον Δεκέμβριο του 2020 επί υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) Κωστή Χατζηδάκη και υφυπουργού αρμόδιου για τα χωροταξικά Δημήτρη Οικονόμου. Το συγκεκριμένο δίδυμο, του κύριου με τα μηδέν ένσημα Κωστή και του γνωστού για τη σχέση του με την LAMDA Developments Δημήτρη, αποχώρησε τον Ιανουάριο του 2021, αλλά ο κ. Οικονόμου, που είναι και ο βασικός εμπνευστής του 4759, πήρε μεταγραφή για το μέγαρο Μαξίμου. Εκεί συμβουλεύει τον πρωθυπουργό και υποδεικνύεται ως ο «τοίχος» απέναντι στο αίτημα να δοθεί η παράταση.

Σημειωτέον ότι το τελευταίο διάστημα η σημερινή ηγεσία του ΥΠΕΝ έχει τοποθετηθεί θετικά υπέρ της παράτασης με κύριο επιχείρημα τα προβλήματα που δημιούργησε η πανδημία – το ίδιο που αξιοποιείται για να γίνονται αναθέσεις χωρίς διαγωνισμούς και πλείστα άλλα.

Αποφάσισε λοιπόν ο πρωθυπουργός να συγκρουστεί με τα συμφέροντα της λαϊκής –έστω εξοχικής– κατοικίας; Πώς εξηγείται τέτοια επίμονη άρνηση όταν μόνο σε χωροταξικό επίπεδο δρομολογήθηκαν πρόσφατα νέες παρατάσεις για νομιμοποιήσεις βαριών αυθαιρέτων και νέο πάγωμα για την κατεδάφιση παράνομων κτισμάτων σε ευάλωτες περιβαλλοντικά ζώνες; Τεχνικοί κύκλοι εκτιμούν ότι η άκρη του νήματος βρίσκεται σε όσους ωφεληθούν από την «αχρήστευση» των μικρών οικοπέδων.

Η αδυναμία να τα αξιοποιήσουν, λένε, θα αναγκάσει τους ιδιοκτήτες τους να τα δώσουν για να επωφεληθούν όσοι τα αναλάβουν από τη δυνατότητα συνένωσής τους. Η συγκεκριμένη "εκπληκτική" δυνατότητα, δόθηκε, όλως τυχαίως στον ίδιο νόμο 4759/2020, με το άρθρο 33. Μάλιστα, τότε ο κ.Οικονόμου έδωσε συνέντευξη («Ελεύθερος Τύπος») και αναφέρθηκε σε αυτήν ειδικά τη διάταξη λέγοντας ότι από πολλά μικρά οικόπεδα θα μπορεί να βγαίνει ένα άνω των 4 στρεμμάτων με μόνη προϋπόθεση ένα από τα συνενούμενα να ήταν οικοδομήσιμο με τις παρεκκλίσεις. Μιλούσε επίσης για δυνατότητα συνιδιοκτησίας των μικροοικοπεδούχων στο μελλοντικό κτίσμα, θυμίζοντας κάπως τις «ένδοξες» εποχές της αντιπαροχής.

Εξαιρετικά ενδιαφέρον, είναι επίσης το γεγονός ότι στις αρχές Νοεμβρίου, εκδόθηκε σχετική εγκύκλιος από τον νυν γενικό γραμματέα του ΥΠΕΝ Ευθύμιο Μπακογιάννη (της γνωστής οικογενείας). Η εγκύκλιος εμφάνιζε την πρωτοτυπία να δίνει οδηγίες για τη δόμηση σε εκτός σχεδίου περιοχές έναν μήνα πριν από τη λήξη της προθεσμίας για τα μικρά οικόπεδα. Σημαντικό κομμάτι των οδηγιών αφορούσε επίσης τη συνένωση οικοπέδων. Ο κ. Μπακογιάννης αναφέρεται στη «συνένωση όμορων γηπέδων για την ενιαία λειτουργική τους αξιοποίηση» που μπορεί να οδηγεί και σε οικόπεδα άνω των 4 στρεμμάτων όπου θα εφαρμόζονται όροι δόμησης «που αντιστοιχούν στο σύνολο της ενοποιημένης μέσω διοικητικής πράξης (οικοδομική άδεια) έκτασης». Θυμίζει επίσης ότι για τις συνενώσεις «δεν υφίσταται χρονικός περιορισμός εντός του οποίου πρέπει ή θα έπρεπε να είχε συντελεστεί η συνένωση για τη δημιουργία του ενιαίου γηπέδου». Αρα δεν ισχύει ούτε το όριο της 9ης Δεκεμβρίου 2022.

Οι συνενώσεις όμως έχουν διευκολυνθεί και με άλλες διατάξεις που ψήφισε στο μεταξύ η κυβέρνηση Μητσοτάκη. Ενδεικτική είναι η πρόβλεψη στο άρθρο 34 του νόμου 4875 που ψηφίστηκε τον Δεκέμβριο του 2021 και αφορούσε τους «πρότυπους τουριστικούς προορισμούς ολοκληρωμένης διαχείρισης» και άλλες ρυθμίσεις «για την ενίσχυση της τουριστικής ανάπτυξης». Στη διάταξη εκείνη γίνεται λόγος για την ενοποίηση τουριστικών καταλυμάτων. Το πλέον ενδιαφέρον είναι πως δεν αποτελεί προϋπόθεση τα καταλύματα να βρίσκονται σε όμορα οικόπεδα, αλλά επιτρέπεται «να τέμνονται από φυσικό ή τεχνητό εμπόδιο». Με άλλα λόγια, ακόμη και οικόπεδα που χωρίζονται από δρόμους θα μπορούν να λογίζονται ως ενιαία και να προκύπτει αντίστοιχα το ενιαίο τουριστικό κατάλυμα. Με την ενιαιοποίηση, το κατάλυμα (ξενοδοχείο, ενοικιαζόμενα δωμάτια κ.λπ.) μπορεί να αποκτά δυνατότητα περαιτέρω ανάπτυξης με αυξημένο συντελεστή δόμησης, αυξημένο αριθμό κλινών, δωματίων και χώρων αναψυχής. Οπως αναφέρεται χαρακτηριστικά, «εάν κύρια ή μη κύρια τουριστικά καταλύματα ανεγείρονται ή επεκτείνονται επί γηπέδων που έχουν συνενωθεί και διέπονται από διαφορετικούς όρους δόμησης, η συνολική επιφάνεια δόμησης και κάλυψης των συνενωθέντων γηπέδων μπορεί να κατανεμηθεί στο σύνολο του γηπέδου».

Η διευκόλυνση δεν αφορά μόνον οικόπεδα που έχουν αγοραστεί αλλά και εκείνα που μισθώνονται για να φιλοξενήσουν τουριστικό κατάλυμα, αφού γίνεται αναφορά σε «γήπεδα που ανήκουν στον ίδιο ιδιοκτήτη ή έχουν μισθωθεί με μακροχρόνια μίσθωση από τον ίδιο μισθωτή και τέμνονται από αγροτικό ή δημοτικό ή επαρχιακό δρόμο ή ρέμα και στα οποία, τουλάχιστον σε ένα από αυτά, έχουν ανεγερθεί ή πρόκειται να ανεγερθούν κύρια ή μη κύρια τουριστικά καταλύματα». Δηλαδή θα μπορεί κάποιος "επιχειρηματίας" να μισθώνει ένα χωράφι και να χτίζει ένα τουριστικό κατάλυμα - λυόμενο προφανώς αφού αν το ενοίκιο είναι π.χ. για 20 χρόνια, και ο ιδιοκτήτης του οικοπέδου αλλάξει γνώμη, τότε θα πρέπει να μπορεί να το πάρει μαζί του και να φύγει...

Τα όσα βέβαια διαβάζουμε και ο τρόπος με τον οποίο χειρίζεται το ζήτημα ο "άτεγκτος" Πρωθυπουργός Κυριάκος, παρακάμπτοντας τις αντιδράσεις του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας και το ίδιο του το υπουργείο, δείχνει ξεκάθαρα ότι τα κίνητρα του, μάλλον δεν είναι αγαθά. Πιθανόν να ήρθε η ώρα να ξεπληρώσει γραμμάτια, με τον ίδιο τρόπο που ο κύριος Οικονόμου έγινε απαραίτητος για να γυρίζει από κυβερνητική θέση σε κυβερνητική θέση με χαρακτηριστική ευκολία... Ας ελπίσουμε να κάνουμε λάθος...

Αυτό το πρόστιμο θα το υπογράψει κανείς; Μια ιστορία ελληνικής τρέλας με ελληνοποιημένα αυγά και κοτόπουλα...

 Στον μακρινό Απρίλιο του 2020, σε έρευνα αποθηκευτικού χώρου επιχείρησης χονδρικού εμπορίου αβγών στο νομό Αττικής, εντοπίστηκαν από τον Σ.Δ.Ο.Ε. Αττικής 324.000 αβγά τα οποία είχαν εισαχθεί από την Βουλγαρία. Τα αβγά δεν έφεραν κωδικό εκτροφής, ούτε συνοδεύονταν από τα παραστατικά ώστε να εξασφαλίζεται η ιχνηλασιμότητα, όπως προβλέπεται από την κείμενη νομοθεσία. Έτσι θεωρήθηκαν ως "αγνώστου προελεύσεως". Εκλήθη άμεσα συνεργείο ελεγκτών του Ε.Φ.Ε.Τ., το οποίο εξέτασε τα σχετικά ευρήματα του ελέγχου και ακολούθως έγινε δέσμευση από τον Ε.Φ.Ε.Τ., λόγω της μη σύννομης επισήμανσης των αβγών και της απουσίας στοιχείων ιχνηλασιμότητας. Παράλληλα, επειδή δεν επεδείχθησαν παραστατικά νόμιμης προέλευσης και διακίνησης, τα εμπορεύματα κατασχέθηκαν από το Σ.Δ.Ο.Ε. ως αποτέλεσμα παρεμπορίου. Κατά τη διάρκεια της έρευνας στον αποθηκευτικό χώρο, εκτός από την παράνομη εισαγωγή, διαπιστώθηκε θέμα ελληνοποίησης ξένων αβγών, αφού εντοπίσθηκε πλήθος αυτοκόλλητων ταινιών επισήμανσης, ετικετών και υλικών συσκευασίας, καθώς και ενδείξεων ως «Ελληνικό Προϊόν», με λογότυπο άλλης εταιρείας η οποία δραστηριοποιείται δυναμικά στον κλάδο της χονδρικής εμπορίας αβγών.

Μέχρι εδώ καλά - και μπράβο στον Σ.Δ.Ο.Ε. και τον Ε.Φ.Ε.Τ. για την ταχύτατη δράση τους. Εδώ όμως ξεκινούν τα παρατράγουδα...Πέραν από το φορολογικό μέρος της υπόθεσης, υπάρχει και το θέμα της ελληνοποίησης καθώς επίσης και ακαταλληλότητας των αβγών. Άρα τα πρόστιμα για την εταιρεία (πέραν και του ποινικού μέρους της υπόθεσης) θα έπρεπε να είναι δεδομένα δύο - ένα φορολογικό (αρμοδιότητας του Σ.Δ.Ο.Ε.) και ένα διοικητικό (από τον Ε.Φ.Ε.Τ.). Ο Ε.Φ.Ε.Τ. λοιπόν ήταν υποχρεωμένος να εκδόσει πρόστιμο και μάλιστα τάχιστα...Έλα όμως που η έκδοση του προστίμου πήρε στον Ε.Φ.Ε.Τ. πάνω από 1 1/2 χρόνο για να πραγματοποιηθεί; Συνεδριάσεις επί συνεδριάσεων - καθυστερώντας κάτι που θα έπρεπε να γίνει άμεσα, δεδομένου ότι η υπόθεση ήταν δεμένη - σε δύο επίπεδα. 

Δυστυχώς όμως τα πράγματα δεν έμειναν εκεί...Γιατί ο Ε.Φ.Ε.Τ. ναι μεν επιβάλλει πρόστιμα, αλλά για να γίνουν εκτελεστά πρέπει να υπογράψει ο αρμόδιος υπουργός - δηλαδή ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης εν προκειμένω...Και αυτός "περί άλλων τυρβάζει", αφού η υπογραφή του εκκρεμεί πάνω από 5μηνο, σύμφωνα με τον πρόεδρο του Ινστιτούτου Καταναλωτών (του γνωστού μας ΙΝ.ΚΑ.). 

Η σχετική καταγγελία έγινε στον τηλεοπτικό σταθμό Contra Channel, απ' όπου και το παρακάτω απόσπασμα, και περιλαμβάνει όχι μόνο την υπόθεση των αυγών στην οποία αναφερθήκαμε αλλά και άλλη μία με ελληνοποιημένα κοτόπουλα...

Τα ερωτήματα που πρέπει ν' απαντηθούν είναι πολλά - Γιατί τόση καθυστέρηση στον υπολογισμό του προστίμου; Υπάρχει συγκάλυψη από τον Υπουργό ή αδιαφορία; Γιατί οι ελεγκτικοί μηχανισμοί αφήνουν εκτεθημένη τη δημόσια υγεία και τους καταναλωτές; Γιατί τα πρόστιμα ακόμα και όταν υπογράφονται, δεν εισπράττονται; 

Ας ελπίζουμε ότι κάποιος θα ενδιαφερθεί...

Η παγκόσμια ύφεση και το πως οι κεντρικές τράπεζες προσπαθούν να λύσουν ένα σύγχρονο πρόβλημα με παλιά εργαλεία...

 Η ενεργειακή κρίση είναι μια μόνο πλευρά ενός πολύπλοκου προβλήματος - της παγκόσμιας ύφεσης, που όμως διαφέρει ριζικά απ' τις προηγούμενες περιπτώσεις ύφεσης που είχαμε συναντήσει ως πλανήτης. Το άρθρο που φιλοξενούμε σήμερα παρουσιάζει τις πτυχές του ζητήματος, δίνοντας παράλληλα την απαιτούμενη προσοχή σε κάτι που διαφεύγει της προσοχής πολλών (που εν προκειμένω εστιάζονται μόνο στις επιπτώσεις του ρωσο-ουκρανικού πολέμου): το ότι το παγκόσμιο τραπεζικό σύστημα και οι κεντρικές τράπεζες χρησιμοποιούν εργαλεία μιας άλλης εποχής και διαφορετικών συνθηκών, για να λύσουν ένα σοβαρό πρόβλημα που θα μας απασχολήσει αρκετό καιρό... 

Η παγκόσμια οικονομία μπαίνει σε μια ιδιαίτερα δύσκολη φάση, με πολύ περισσότερες αβεβαιότητες παρά ποτέ. Ο πληθωρισμός δείχνει ότι θα παραμείνει ένα πάγιο στοιχείο της οικονομικής πραγματικότητας και δεν είναι απλώς το συγκυριακό παρεπόμενο της μεταπανδημικής επανεκκίνησης. Αυτό σημαίνει ότι στοιχείο διαρκές της συγκυρίας θα είναι τα υψηλά επιτόκια των κεντρικών τραπεζών, με όλες τις επιπτώσεις που έχουν από το κόστος δανεισμού για νοικοκυριά, επιχειρήσεις και κράτη. Την ίδια στιγμή τα κράτη όλο το επόμενο διάστημα θα κληθούν να έχουν αυξημένες δαπάνες για να αντιμετωπίσουν την κλιματική αλλαγή και να κάνουν την πράσινη μετάβαση, να ενισχύσουν την άμυνά τους σε έναν κόσμο όλο και πιο συγκρουσιακό, να αναμετρηθούν με έναν πληθυσμό που γερνάει και έχει ανάγκη για συντάξεις και περίθαλψη, αλλά και για να βοηθήσουν τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα να αποφύγουν τους κραδασμούς από τις αναταράξεις στην παγκόσμια οικονομία του. Αυτό με τη σειρά του σημαίνει ότι ο συνολικός όγκος δανεισμού θα συνεχίσει να αυξάνεται και η αναλογία χρέους / ΑΕΠ να επιδεινώνεται σε όλες τις χώρες. Την ίδια στιγμή όλα δείχνουν ότι απέχουμε από το να έχουμε εκείνο το είδος «τομών» στην παραγωγικότητα της εργασίας που θα παρέπεμπε σε μια ισχυρή δυναμική από την πραγματική οικονομία προς τον χρηματοοικονομικό τομέα. Και παρότι αρκετοί αποδίδουν τα προβλήματα στις στατιστικές της παραγωγικότητας της εργασίας στα χαρακτηριστικά μια αγοράς εργασίας που χαρακτηρίζεται από μικρή ανεργία, πιο σωστό είναι να πούμε .οτι έχουμε μια παραλλαγή «παραδόξου της παραγωγικότητας», καθώς ο συνδυασμός ανάμεσα στις τεχνολογικές τομές με την ολοένα και μεγαλύτερη μετατόπιση εργασίας προς το χώρο των υπηρεσιών σημαίνει ότι αυτές οι τομές δεν έχουν την αποτελεσματικότητα ως προς την αύξηση της παραγωγικότητας με προηγούμενες περιόδους τεχνολογικών ανατροπών.

Τα επιτόκια ως καταλύτης 

Με την εξαίρεση ίσως της κεντρικής τράπεζας της Τουρκίας που εφαρμόζει την ιδιοσυγκρασιακή πολιτική του Ερντογάν για μείωση επιτοκίων εν μέσω καλπάζοντος πληθωρισμού, ο τόνος των κεντρικών τραπεζιτών είναι παρόμοιος σε όλο τον κόσμο: εδώ και τώρα αποφασιστικές αυξήσεις των επιτοκίων, για όσο καιρό χρειαστεί μέχρις ότου τιθασευτεί ο πληθωρισμός, όποιο κόστος και εάν έχει αυτό. Η αντίδραση αυτή αποτυπώνει μια προηγούμενη οικονομική ορθοδοξία που δοκιμάστηκε κυρίως στη δεκαετία του 1980 και υποστηρίζει ότι όταν ανεβαίνει ο πληθωρισμός αυτό που πρέπει να γίνει είναι να συρρικνωθεί η ζήτηση μέσα από την αύξηση των επιτοκίων που κάνουν πιο δύσκολο για τις επιχειρήσεις να αντλούν κεφάλαια και άρα τις οδηγούν να συγκρατούν μισθούς ή να προχωράνε σε απολύσεις, κάτι που με τη σειρά του μειώνει τη συνολική ζήτηση (μαζί με τη μειωμένη πρόσβαση των νοικοκυριών σε καταναλωτική πίστη) και αυτό στο τέλος οδηγεί σε και υποχώρηση των τιμών άρα και του πληθωρισμού. Είναι η κλασική αντίληψη ότι η μείωση του πληθωρισμού περνάει μέσα από την ύφεση και την αύξηση της ανεργίας.

Μόνο που τώρα τα πράγματα είναι διαφορετικά. Παρά τα πολύ χαμηλά ποσοστά ανεργίας δεν έχει υπάρξει μια μεγάλη ανοδική τάση των μισθών. Οι αυξήσεις των τιμών δεν προέρχονται από την υπερβάλλουσα ζήτηση, αλλά πολύ περισσότερο από προβλήματα στη σφαίρα της προσφοράς: από τις αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων και τις αναταράξεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες που φέρνει ο πόλεμο, μέχρι το γεγονός ότι οι επιχειρήσεις απαντούν στη συρρίκνωση του περιθωρίου κέρδους τους με αυξήσεις των τιμών, τροφοδοτώντας έτσι τον πληθωρισμό. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και εάν η ύφεση και μια αύξηση της ανεργίας ρίξουν τις τιμές, δεν έχουν αντιμετωπίσει τον πυρήνα του πληθωρισμού και αυτό θα οδηγήσει και σε επόμενα πληθωριστικά κύματα.

Επιπλέον, η αύξηση των επιτοκίων των κεντρικών τραπεζών έχει αλυσιδωτές επιπτώσεις στην οικονομία, κυρίως γιατί σημαίνει και αύξηση του κόστους δανεισμού. Αυτό με τη σειρά του έχει και άλλες αρνητικές επιπτώσεις, όπως π.χ. να λειτουργήσει επιβραδυντικά για την αγορά ακινήτων (που κατεξοχήν στηρίζεται σε φτηνό δανεισμό). Αύξηση των επιτοκίων σε περιβάλλον αυξημένου δανεισμού από τις κυβερνήσεις και αυξημένου πληθωρισμού, μπορεί να επηρεάσει τις αποδόσεις των ομολόγων και αυτό με τη σειρά του επηρεάζει διάφορες πλευρές της οικονομίας. Θα μπορούσε κανείς να πει ότι η επιμονή σε ένα αφήγημα για τον πληθωρισμό που θεωρεί κλειδί τη συγκράτηση των μισθών και της απασχόλησης, παρότι όλες οι ενδείξεις είναι ότι έχουμε να κάνουμε με έναν διαφορετικό μηχανισμό από την κλασική υπόθεση ενός πληθωρισμού που τροφοδοτείται από τις αυξήσεις των μισθών έχει να κάνει ακριβώς με τον τρόπο που ώρες ώρες η κριτική ανάλυση υποκαθίσταται από ένα είδος «μαγικής σκέψης».

Κράτη που δανείζονται, την ώρα που πλούτος σωρεύεται

 Όλο το επόμενο διάστημα τα κράτη θα αναγκαστούν ξοδέψουν περισσότερο. Θα πρέπει να αντιμετωπίσουν το κοινωνικό κόστος από την εκτίναξη των τιμών της ενέργειας, να χρηματοδοτήσουν τις μεγάλες επενδύσεις της πράσινης μετάβασης, να πληρώσουν έναν ολοένα και υψηλότερο λογαριασμό συντάξεων και περίθαλψης, και να εξασφαλίσουν ότι το χρηματοοικονομικό σύστημα συνεχίζει να κάνει τη δουλειά του. Στο βαθμό που η έννοια της «αναδιανομής» είναι σχεδόν εξ ορισμού καταδικαστέα από τους περισσότερους σχεδιαστές πολιτικής (παρά τις μικρές επιμέρους αυξήσεις της φορολογίας που καταγράφονται), το μόνο που απομένει είναι η αύξηση του δανεισμού. Μόνο που αυτό όταν έρχεται σε περιβάλλον πληθωρισμού και αυξημένων επιτοκίων δεν είναι καθόλου δεδομένο ότι θα έχει τη μορφή της εύκολης και συνεχούς ανακύκλωσης που παρατηρήθηκε το προηγούμενο διάστημα.

Το παράδειγμα της Αγγλίας ήταν χαρακτηριστικό. Η ανακοίνωση της κυβέρνησης ότι θα μειώσει τους φόρους και θα αυξήσει τις δαπάνες για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης, ερμηνεύτηκε ως απόφαση για εκτίναξη του δανεισμού και σε συνδυασμό με τον υψηλό πληθωρισμό οδήγησε σε μια πρωτοφανή αναστάτωση στις αγορές ομολόγων, που με τη σειρά του απείλησε τη θέση των Συνταξιοδοτικών Ταμείων που κατέχουν τεράστιο όγκο ομολόγων όχι μόνο ως βάση του χαρτοφυλακίου τους αλλά και ως εγγύηση για συνεχή βραχυπρόθεσμο δανεισμό για την αγορά ακόμη περισσότερων ομολόγων. Το αποτέλεσμα ήταν η Τράπεζα της Αγγλίας να επιστρέψει σε πρακτικές «ποσοτικής χαλάρωσης», δηλαδή σε μαζικές αγορές ομολόγων, παρότι υποτίθεται ότι προσπαθούσε να κάνει το αντίθετο.

Οι επιπτώσεις από το ισχυρό δολάριο 

Σε αυτό το τοπίο το δολάριο συνεχίζει να ενισχύεται τροφοδοτημένο τόσο από τις αυξήσεις επιτοκίων της FED όσο και από τον τρόπο που παραμένει νόμισμα αναφοράς. Όμως, η αύξησή του αυξάνει το κόστος προϊόντων που αποτιμώνται σε δολάρια – ξεκινώντας από τα ενεργειακά – και ταυτόχρονα αυξάνει και το κόστος αποπληρωμής του χρέους πολλών αναπτυσσόμενων χωρών. Άλλη μια ένδειξη των προβλημάτων που δημιουργεί η στροφή σε «παραδοσιακές» συνταγές για τον πληθωρισμό. Ωστόσο, την ίδια ώρα άλλες οικονομίες δεν είναι τόσο προετοιμασμένες για τη νέα περίοδο των υψηλότερων επιτοκίων. Μια σειρά από χρηματοοικονομικά εργαλεία και παράγωγα επηρεάστηκαν ιδιαίτερα αρνητικά και αυτό φάνηκε όχι μόνο στη Βρετανία αλλά και στις ευρωπαϊκές αγορές ομολόγων, που με την υποχώρηση στις τιμές των μακροπρόθεσμων ομολόγων βρέθηκαν να αντιμετωπίζουν και πολύ μεγάλα προβλήματα με τα margin calls που έπρεπε να καλύψουν.

Ο ορίζοντας της αστάθειας και της ύφεσης

 Όλα αυτά διαμορφώνουν ένα τοπίο  πολύ μεγαλύτερης αστάθειας και υφεσιακών δυναμικών. Αυτό δείχνουν και οι δυο εκθέσεις του ΔΝΤ που κυκλοφόρησαν στις 11 Οκτωβρίου. Το World Economic Outlook και η Global Financial Stability Repot. Η πρώτη επικεντρώνει σε αυτό που οδηγούμαστε εν μέσω αυξανόμενου πληθωρισμού και περιοριστικών πολιτικών από τις κεντρικές τράπεζες: σε μια κρίση κόστους ζωής, με μεγάλες κοινωνικές επιπτώσεις, την ώρα που η χρηματοοικονομική αστάθεια θα εντείνεται καθώς σωρεύονται ολοένα και περισσότεροι χρηματοοικονομικοί κίνδυνοι, όπως διαπιστώνει η δεύτερη έκθεση. Η προοπτική είναι μια περίοδος επιβράδυνσης των ρυθμών ανάπτυξης το 2023, με ορισμένες κρίσιμες οικονομίες να μπαίνουν σε ύφεση την ώρα που ο πληθωρισμός θα κορυφωθεί. Όμως, το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι τόσο η διόρθωση προς τα κάτω των προβλέψεων για την ανάπτυξη, όσο η διάχυτη και στις δύο εκθέσεις διαπίστωση και επίγνωση ότι οφείλουμε να σκεφτούμε πέραν των ορίων ενός τρόπου σκέψης που στέκεται κυρίως στους ρυθμούς ανάπτυξης και να συνειδητοποιήσουμε το είδος των επισφαλειών που σωρεύονται, των παραγόντων κινδύνου που αυξάνονται, της αστάθειας που επιτείνεται και της αναμέτρησης με αλληλοσυσχετίσεις που δεν είχαν γίνει όσο έπρεπε κατανοητές και που ενέχουν τον κίνδυνο για ενδεχόμενες  μεγάλης κλίμακας «απρόβλεπτες» κρίσης, ξεκινώντας από την πραγματικότητα ενός παγκόσμιου χρηματοοικονομικού συστήματος δομημένου σε μια πολύ διαφορετική εποχή και ως έναν βαθμό λογική.

"Στην Ευρώπη οι άνθρωποι ΘΕΛΟΥΝ να δουλέψουν μέχρι τα βαθιά τους γεράματα" ή μήπως όχι;

  Αν διαβάσει κανείς τα (μεταφρασμένα) ρεπόρταζ των ελληνικών, ειδησεογραφικών ιστοσελίδων θα νομίζει κανείς ότι σε όλη την Ευρώπη οι συνταξιούχοι έχουν πέσει και παρακαλούν να επιστρέψουν στη δουλειά ή ότι (από επιλογή) καθυστερούν τη συνταξιοδότηση τους. 

Ένα τέτοιο που δημοσιεύτηκε αρχικά στην εφημερίδα "Τα Νέα" και στη συνέχεια στο in.gr αναφέρει χαρακτηριστικά: "Οταν χτύπησε η πανδημία, οι τάσεις στην εργασία άλλαξαν και σημειώθηκε έξοδος παλαιότερων επαγγελματιών από το εργατικό δυναμικό...Τώρα, ωστόσο, καθώς ο πληθωρισμός εκτινάσσεται, ο αριθμός των ατόμων που προσπαθούν να επιστρέψουν από τη σύνταξη στην αγορά εργασίας αυξάνεται, διαπιστώνει το BBC. Σε πολλές χώρες παρατηρείται μια απότομη αύξηση ατόμων άνω των 60 ετών που αναζητούν «επειγόντως εργασία», ενώ μια άλλη έρευνα σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες διαπίστωσε ότι τα 2/3 όσων συνταξιοδοτήθηκαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας αναμένουν να συνεχίσουν να εργάζονται με κάποια μορφή."

Και λίγο παρακάτω συνεχίζει: "Η Καμίλα Κάβεντις στο βιβλίο της «Κερδίζοντας στην παράταση», μιλά για τη νέα μέση ηλικία, τους «νεομεσήλικοι» μεταξύ 50 και 70 ετών που επιζητούν μια πιο ουσιαστική εμπλοκή στην κοινωνία. Αλλωστε είναι η ομάδα του πληθυσμού που αυξάνεται ταχύτερα από όλες τις άλλες, στις ευρωπαϊκές χώρες".

Κάτι τέτοιο όμως δεν υποστηρίζεται από τις στατιστικές, αλλά και ούτε από την εργασιακή πραγματικότητα, όπου η αλήθεια είναι εντελώς διαφορετική. Η πανδημία δημιούργησε όντως ένα μαζικό κύμα εξόδου από τον εργασιακό τομέα, και ιδιαίτερα από τους τομείς που χρειάζεται η φυσική επαφή, και που για χρόνια υπήρχε υποστελέχωση, περιορισμός επενδύσεων ή σχετικά χαμηλές απολαβές και περιορισμένη "επαγγελματική ικανοποίηση". Ο λόγος είναι απλός: Γιατί να συνεχίσει κάποιος να δουλεύει σε μια εργασία που δουλεύει χωρίς να υπάρχει ανταποδοτικότητα από πλευράς χρημάτων, ευχαρίστησης ενώ ταυτόχρονα υπάρχει ο κίνδυνος να αρρωστήσει σοβαρά ενώ μπορεί να πάρει τη σύνταξή του και να κάνει άλλα πράγματα; Παράλληλα ο χρόνος που περάσαμε όλοι μας στα σπίτια μας, έκαναν πολλούς από εμάς να αναθεωρήσουμε τη ζωή μας, και να "αλλάξουμε ζωή". Περισσότερος ποιοτικός χρόνος με αγαπημένους, αναζήτηση καινούργιων δραστηριοτήτων, συνεπικουρούμενα από τη διαπίστωση ότι ο χρόνος μας λιγοστεύει κάθε μέρα που περνάει, βοήθησαν στο να υπάρξει μια ουσιαστική αλλαγή πλεύσης. 

Αυτό βέβαια δεν αφορά εκείνους που βρίσκονται σε μία ηλικία μέχρι τα 55-60 - αλλά τους μεγαλύτερους. Δηλαδή τις ηλικίες που και πιο ευάλωτες είναι αλλά και που για τις οποίες υπάρχει ο κίνδυνος "εγκλωβισμού" στην εργασία για μεγαλύτερα διαστήματα, αφού παρά το "χαμήλωμα" του προσδόκιμου μέσου όρου ζωής στον πλανήτη λόγω του κορωναϊού, οι κυβερνήσεις συνεχίζουν να επιζητούν αύξηση των ορίων ηλικίας για συνταξιοδότηση. Επομένως η προοπτική του να υποχρεωθεί κανείς να δουλέψει μέχρι τα 70 του, (ενώ το προσδόκιμο είναι τα 83-84 χρόνια), ενώ μπορεί να χαρεί 4-5 επιπλέον χρόνια (ίσως και πιο ποιοτικά), ελεύθερα από εργασιακές υποχρεώσεις, είναι μάλλον δυσμενέστερη, εξ' ου και το κύμα αποχωρήσεων και αιτήσεων συνταξιοδότησης.

Βέβαια αυτό δεν αρέσει στους κρατούντες. Γι' αυτό και υπάρχει και μια τάση "δημιουργίας κλίματος" ώστε ν' αντιστραφεί το κύμα αποχωρήσεων, και στην προσπάθεια ενίσχυσής της, χρησιμοποιούνται και επιστημονικές ανακρίβειες. Διαβάζουμε χαρακτηριστικά στο άρθρο του in.gr: "«Οταν οι άνθρωποι εγκαταλείπουν το σχολείο, δεν έχουν μπροστά τους καριέρα 25 ή 30 ετών, αλλά 50 ετών», λέει στη «Wall Street Journal» η οικονομολόγος Ολίβια Μίτσελ, καθηγήτρια στο Wharton School of Business του Πανεπιστημίου της Πενσιλβάνια. Θυμίζει ότι οι ειδικοί θεωρούν πως οι άνθρωποι οι οποίοι εισέρχονται τώρα στο εργατικό δυναμικό θα μπορούσαν να ζήσουν 125 χρόνια. «Μερικοί δημογράφοι υποστηρίζουν ότι το μωρό που θα ζήσει μέχρι 200 χρόνια έχει ήδη γεννηθεί», παρατηρεί."  Ποιοι είναι οι "ειδικοί" που θεωρούν ότι ένας 20χρονος του σήμερα θα ζήσει 125 χρόνια και που λένε ότι έχει γεννηθεί το μωρό που θα ζήσει "200 χρόνια" δεν ξεκαθαρίζεται απ' αυτό το άρθρο (μιας και η κυρία Μίτσελ είναι οικονομολόγος και όχι γενετίστρια ή επιδημιολόγος), ούτε επίσης που βασίζονται αυτοί οι "ειδικοί" που κάνουν τέτοιες προβλέψεις.

Τα πράγματα βέβαια είναι απλά: όταν έγινε ορατό ότι η τεχνολογία μπορεί να κάνει τη ζωή μας πιο εύκολη, υπήρξε η πίστη και η ελπίδα ότι αυτό θα συνεπαγόταν μεγαλύτερες απολαβές, ασφαλέστερο εργασιακό περιβάλλον και μικρότερο εργασιακό βίο, αφού η τεχνολογία θα επέτρεπε μικρότερη προσπάθεια για λιγότερο κόστος. Δυστυχώς όμως στην πορεία φάνηκε ότι κάτι τέτοιο δεν αρκούσε για όλους εκείνους που κρατούν την οικονομία στα χέρια τους. Έτσι καταλήξαμε σε χαμηλότερα αμοιβόμενες εργασίες, εξαντλητικά ωράρια και μεγαλύτερο εργασιακό βίο.

Παράλληλα η (σχεδόν παγκόσμια) λεηλάτηση των εργασιακών πόρων και των όσων με κόπο μάζευαν οι εργαζόμενοι τα χρόνια του εργασιακού τους βίου (βλέπε λεηλάτηση των αποθεμάτων των ασφαλιστικών ταμείων στις χώρες του ευρωπαϊκού νότου), σε συνδυασμό με μια υπό-επένδυση στους τομείς της υγείας και των υποδομών, δημιούργησαν μια ανάγκη (και όχι επιθυμία) παραμονής στην εργασία. Γιατί προφανώς άλλο να θέλει κανείς να δουλέψει - έστω και λίγες ώρες την εβδομάδα - και άλλο να είναι υποχρεωμένος να δουλέψει γιατί αν δεν το κάνει, θα ζει με ψίχουλα, παρά το ότι πλήρωνε ασφαλιστικές εισφορές για 35 και 40 χρόνια.

Πρέπει όμως ο κόσμος να πειστεί ότι το να δουλεύει μέχρι να πεθάνει είναι το καλύτερο. Και για να συμβεί αυτό πρέπει να υπάρχει τόσο το "τυρί", όσο και το "μαστίγιο". Στη δεύτερη περίπτωση υπάρχουν αντιδράσεις, στην πρώτη όχι. Οπότε και τα άρθρα σαν το προαναφερόμενο έχουν ρόλο και θέση, έστω και αν η αλήθεια είναι απλή: Στο παρόν οικονομικό σύστημα, δε συμφέρει να υπάρχουν πολλοί συνταξιούχοι. Όσο δουλεύει κανείς είναι χρήσιμος, μετά γίνεται βάρος...

Η εισβολή στην Ουκρανία, η ρήτρα αναπροσαρμογής και οι αυξήσεις στην ενέργεια (και όχι μόνο)

Η εισβολή στην Ουκρανία έδωσε μια πολύ καλή δικαιολογία για πολλά - ένα από αυτά ήταν και οι τεράστιες αυξήσεις στην ενέργεια. Πίσω από τη ρωσική εισβολή κρύφτηκαν κυβερνήσεις, εταιρείες ενέργειας, παράγοντες της "αγοράς" - όλοι για να δικαιολογήσουν κάτι που ξεκίνησε πολλούς μήνες πριν αυτή συμβεί και που σε άλλες χώρες της Ευρώπης είχε αρχίσει να διαφαίνεται από το περασμένο φθινόπωρο...

Η ρωσική εισβολή και οι απειλές για διακοπή της ροής του ρωσικού φυσικού αερίου προς την Ευρώπη, βέβαια "ήρθαν κουτί" ώστε οι Ευρωπαίοι καταναλωτές να αποδεχτούν, ως ένα βαθμό, τις υπέρογκες αυξήσεις. Αλλά όμως σε όλα τα πράγματα υπάρχει και ένα όριο.

Βλέπετε η φαεινή ιδέα για εισαγωγή της "ρήτρας αναπροσαρμογής" (μια "φαεινή" ελληνική πατέντα που όποιος τη σκέφτηκε του αξίζει βραβείο Νόμπελ βλακείας) στην χώρα μας, έκαναν την "χώνεψη" της, δύσκολη. Το πόσο αδιανόητη είναι ως αντίληψη η "ρήτρα" αυτή φαίνεται από ένα απλό παράδειγμα για το αν αυτή εφαρμοζόταν γενικευμένα: Αν πηγαίναμε δηλαδή σε ένα σούπερμαρκετ και η τιμή στο ράφι στο μπουκάλι το γάλα ήταν 1 ευρώ και στο ταμείο αυτή ανέβαινε στα 2, αν παραγγέλναμε μια μερίδα καλαμαράκια στο εστιατόριο και τιμή στον κατάλογο ήταν 9 ευρώ αλλά όταν ερχόταν η ώρα του λογαριασμού ήταν 18 ευρώ ή αν μια επίσκεψη στο γιατρό ενώ στην αρχή της κόστιζε 50 ευρώ, αλλά την ώρα της πληρωμής γινόταν 90 ευρώ. Ή ακόμα χειρότερα, αν όπως τώρα που ακούγονται φήμες για "αναδρομική χρέωση" (την οποία απ' ότι φαίνεται επιτρέπει ο νόμος!!!), μας έστελναν τα εστιατόρια απαιτήσεις πληρωμών για επιπλέον χρεώσεις 5-6 μήνες μετά.

Έτσι και ενώ στην υπόλοιπη Ευρώπη, υπάρχει μια σχετική ανοχή, εδώ τα πράγματα έχουν αρχίσει να βγαίνουν ελέγχου. Γιατί και στην κοροϊδία υπάρχει όριο. Έτσι ξεκινούν (αργοπορημένα) μαζικές αγωγές για την αντισυνταγματικότητα της ρήτρας αναπροσαρμογής, ενώ φτάσαμε στο σημείο ακόμα και η Ελένη Μενεγάκη να επιτίθεται από τηλεοράσεως για τα εξωπραγματικά ποσά που ζητούν, ξεδιάντροπα.

Βέβαια και η ανοχή στην υπόλοιπη Ευρώπη δεν είναι απεριόριστη. Το εκλογικό αποτέλεσμα στην Γαλλία δείχνει ότι ακόμα και σε μια χώρα που δεν έχει περάσει μνημόνια και οικονομική κρίση αντίστοιχη της ελληνικής, η ενεργειακή κρίση "χτυπάει" την πόρτα της ευρωπαϊκής μεσαίας τάξης, και αφήνει έντονα τα σημάδια της.

Στα δικά μας όμως η κυβέρνηση δε δείχνει να έχει την απαραίτητη επαφή με την πραγματικότητα. Οι εμφανίσεις του Πρωθυπουργού σε κομματικά ακροατήρια δείχνουν συμπεριφορά ανθρώπων που κάνουν like στον εαυτό τους στο FB, με τον Πρωθυπουργό να είναι βέβαιος ότι η κυβέρνησή του διαχειρίστηκε όλες τις κρίσεις (απόπειρα εισβολής στον Εβρο, μεγάλες εντάσεις με την Τουρκία, υγειονομική περιπέτεια του κορονοϊού και παγκόσμια οικονομική κρίση, με αφορμή τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία) «με ετοιμότητα και αποτελεσματικότητα».  Και καλά ας υποθέσουμε ότι κανείς δεν του έχει πει  του Πρωθυπουργού ότι η Ελλάδα είναι πλέον από τις χειρότερες χώρες στο δείκτη «θάνατοι ανά εκατομμύριο κατοίκους». 

Αλλά το δεύτερο δεν υπάρχει περίπτωση να μην το έχει πάρει χαμπάρι. Νοικοκυριά και επιχειρήσεις υποφέρουν από τους δυσθεώρητους λογαριασμούς, αλλά και πολλών ειδών καθημερινής χρήσης. Και, δεύτερον, διότι η κρίση συνεχίζεται και όλες οι προβλέψεις λένε ότι θα επιδεινωθεί η κατάσταση. Πού βρίσκεται, λοιπόν, η κυβερνητική επιτυχία; Δυστυχώς όμως δεν έμεινε εκεί. Θέλησε να εκμεταλλευθεί το αποτέλεσμα του πρώτου γύρου των γαλλικών εκλογών, ισχυριζόμενος ότι η μάχη μεταξύ Μακρόν και Λεπέν είναι μια μάχη «μεταξύ προόδου και συντήρησης». Και έτσι το προχωράει παραπέρα, λέγοντας πως «αυτά που κάνουμε στο gov.gr είναι σωστά και προοδευτικά» καταλήγοντας ότι «έτσι διαμορφώνονται τα πολιτικά διλήμματα και στην Ελλάδα».

Είναι δηλαδή σα να λέει σε όλους ότι η λύση θα δοθεί από το site του κράτους, και όχι αποσύροντας άμεσα την απαράδεκτη ρήτρα αναπροσαρμογής και κάνοντας ελέγχους στην αγορά ώστε να βρεθεί πού υπάρχει αισχροκέρδεια και το γιατί οι τιμές ανεβαίνουν στα τιμολόγια και στα πρατήρια λες και το πετρέλαιο ή το φυσικό αέριο αγοράζεται το πρωί από την Μόσχα και το βράδυ παράγεται με αυτό ρεύμα στην Ελλάδα.

Τότε ίσως καταλάβει ότι η "πρόοδος" δεν πληρώνει λογαριασμούς - και φυσικά δεν κερδίζει εκλογές...

Έρχεται το τέλος της ΑΝΕΚ, της πρώτης εταιρείας λαϊκής βάσης στην Ελλάδα.

Η ιστορία της δημιουργίας της "Ανώνυμης Ναυτιλιακής Εταιρείας Κρήτης", που όλοι μας τη μάθαμε ως ΑΝΕΚ, είναι πάνω-κάτω γνωστή.

 Όλα ξεκίνησαν στις 10 Απριλίου του 1967 όταν ο Μητροπολίτης Κισσάμου και Σελίνου, Ειρηναίος Γαλανάκης, δύο καταξιωμένοι Χανιώτες οικονομολόγοι, ο Κώστας Αρχοντάκης και ο Γιάννης Τζαμαριουδάκης και εκατοντάδες απλοί άνθρωποι, έμποροι, υπάλληλοι, συνταξιούχοι και αγρότες ένωσαν τις δυνάμεις τους σε ένα κοινό όραμα, διέθεσαν το υστέρημά τους για να “γεννηθεί” η ΑΝΕΚ. Ήταν η δυναμική απάντηση των Κρητικών στο αίτημα για εξυγίανση της ακτοπλοϊκής σύνδεσης της μεγαλονήσου με τον Πειραιά.

Αφορμή όμως ήταν το ναυάγιο του “Ηράκλειον”, το οποίο σημάδεψε την Ελλάδα, αλλά κυρίως την Κρήτη και έγινε η αφορμή για πολλές εξελίξεις στον χώρο της ακτοπλοΐας.Σαν αποτέλεσμα του ναυαγίου θεσμοθετήθηκε το απαγορευτικό απόπλου λόγω καιρού, μπήκαν οι πρώτες ιδέες για την δημιουργία των Ναυτιλιακών Εταιρειών Λαϊκής Βάσης, κατέρρευσε ο (τότε) κολοσσός της Ακτοπλοΐας, η εταιρεία των Αφών Τυπάλδου και δημιουργήθηκε η ΑΝΕΚ όντας η πρώτη εταιρεία λαϊκής βάσης σε παγκόσμιο επίπεδο. 

Είναι γνωστές οι ιστορίες που οι παλιότεροι στα Χανιά περιγράφουν για το πως ο Μητροπολίτης Ειρηναίος πήγαινε πόρτα-πόρτα για να μαζέψει τις συνδρομές των Χανιωτών και να δημιουργηθεί η εταιρεία, καθώς και το πως όλοι αυτοί οι άνθρωποι πήγαν κόντρα στο ναυτιλιακό και πολιτικό κατεστημένο, για να μπει το νερό στ' αυλάκι.

Η δραστηριοποίηση της εταιρείας στο χώρο της επιβατηγού ναυτιλίας ξεκίνησε τον Σεπτέμβριο του 1970 με τη δρομολόγηση του πρώτου πλοίου της, του ιστορικού «ΚΥΔΩΝ», στη γραμμή Πειραιά – Χανιά. Έκτοτε η ΑΝΕΚ «έπιασε» πολλά λιμάνια, που αποτέλεσαν ορόσημα για την ανάπτυξή της. Το 1987 άνοιξε πανιά για τις διεθνείς θάλασσες, ενισχύοντας ακόμα περισσότερο την παρουσία της στην Αδριατική. Ναυπήγησε καινούργια πλοία και πάνω απ' όλα έγινε η εταιρεία όλων των Χανιωτών, δημιουργώντας ουσιαστικά μονοπώλιο στην γραμμή Πειραιάς - Σούδα, ακόμα και τις περιόδους που άλλες εταιρείες κατέβαζαν καράβι στη γραμμή. Ο τρόπος που στήθηκε έγινε παράδειγμα με αποτέλεσμα ν' ακολουθήσουν παρόμοιες εταιρείες σε άλλες περιοχές της Ελλάδας.

Τα πράγματα όμως πήραν στραβό δρόμο με την εισαγωγή της στο Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών από το Δεκέμβριο του 1998. Ενώ στην αρχή τα πράγματα πήγαιναν καλά, φάνηκε στην πορεία ότι ο παλιός τρόπος σκέψης και λειτουργίας δεν μπορούσε να είναι το ίδιο επιτυχημένως σ' ένα άκρως ανταγωνιστικό περιβάλλον, όπως αυτό μιας εισηγμένης εταιρείας. Οι δε κινήσεις επέκτασης της εταιρείας σε νέες γραμμές και μέσω εξαγορών και οι διαμάχες στο συμβούλιο της εταιρείας, παράλληλα με μια σειρά μη επιτυχημένων, επιχειρηματικά κινήσεων σε ότι αφορά τη διαχείρηση του στόλου της, οδήγησαν σταδιακά την εταιρεία σε μεγάλο δανεισμό, το χάσιμο της ηγετικής της θέσης στις γραμμές εξωτερικού (αρχικά) και εσωτερικού (στη συνέχεια). Στο τέλος η μετοχοποίηση των χρεών της εταιρείας κατέληξε στον ουσιαστικό έλεγχό της από τις δανείστριες τράπεζες. Δεν είναι τυχαίο ότι η πώλησή της συμμετοχής στην ΝΕΛ (τη Ναυτιλιακή Εταιρεία Λέσβου) έφερε πίσω μόλις το 25% της αρχικής της επένδυσης (3 εκατομμύρια ευρώ το 2004). Τα μεγάλα λειτουργικά έξοδα - σε εποχές που τα περιθώρια κέρδους ήταν ελάχιστα λόγω ναυτιλιακού και αεροπορικού ανταγωνισμού - απλώς χειροτέρεψαν τα πράγματα. 

Δεν είναι τυχαίο ότι ακόμα και σε μια γραμμή "δική της" - το Πειραιάς - Χανιά - αναγκάστηκε να "μοιραστεί" τα δρομολόγια με μια ανταγωνίστριά της, την Blue Star Ferries (την οποία στο παρελθόν είχε εξαναγκάσει σε απόχώρηση από τη γραμμή λόγω μειωμένης κίνησης).

Τα πράγματα βέβαια τα τελευταία χρόνια πήγαιναν, σχετικά, καλύτερα. Η εταιρεία βελτίωσε την οικονομική της εικόνα, διαχειρίζεται καλύτερα τα δάνειά της, και μάλιστα κατέθεσε πρόταση διαχείρησης με κοινοπρακτικό σχήμα στο Λιμάνι της Ηγουμενίτσας με ισχυρό σύμμαχο, τον Ομιλο Archirodon. Παρόλα αυτά απουσίασε από την διεκδίκηση του μετοχικού ελέγχου της εταιρείας διαχείρισης του Λιμανιού του Ηρακλείου. Αυτό λέει πολλά γιατί εκεί κατέθεσε πρόταση μια εταιρεία που παλιότερα ήταν η μεγαλύτερη της ανταγωνίστρια, η Minoan Lines, μια εταιρεία που για χρόνια ήταν επίσης λαϊκής βάσης, πριν απαξιωθεί πλήρως μετά την αυτοκτονία του Παντελή Σφηνιά, και εξαγοραστεί από τον όμιλο Grimaldi.  

Ο όμιλος Grimaldi καλόβλεπε για χρόνια την εξαγορά της ΑΝΕΚ, αλλά οι εσωτερικές αντιδράσεις για μια τέτοια εξαγορά και ο τεράστιος δανεισμός της εταιρείας, έκανε μια τέτοια εξαγορά αδύνατη.

Όμως πλέον ήγγικεν η ώρα για το τέλος της ΑΝΕΚ ως αυτόνομης εταιρείας. Το πρόσφατο ρεπορτάζ της Καθημερινής αναφέρει: "Σε προχωρημένες συζητήσεις για τη συγχώνευση δι’ απορροφήσεως της Ανώνυμης Ναυτιλιακής Εταιρείας Κρήτης (ANEK) από την Attica Group βρίσκονται οι διοικήσεις των δύο επιχειρήσεων με τις πιστώτριες τράπεζες.Οι στόχοι είναι πολλοί και πολυεπίπεδοι: ένας είναι να λυθούν τα προβλήματα του ισολογισμού της ΑΝΕΚ, να διασωθεί ένας ιστορικός ακτοπλοϊκός όμιλος και με τη συγχώνευσή της με την Attica να δημιουργηθεί ένας ισχυρότατος ελληνικός παίκτης στην ακτοπλοΐα, η αξία του οποίου σε όρους enterprise value μπορεί να αγγίξει ή και να ξεπεράσει σε ορίζοντα τριών ετών το ένα δισεκατομμύριο ευρώ. Ο άλλος είναι να διασφαλιστεί η πλήρης και απρόσκοπτη εξυπηρέτηση των συνδέσεων της νησιωτικής με την κυρίως χώρα. Ενας ακόμα είναι να αυξηθεί η αξία των συμμετοχών που έχουν οι μέτοχοι στις δύο εταιρείες και να διασφαλιστεί η αποπληρωμή του υπολοίπου των δανείων που θα φέρει μαζί της η ΑΝΕΚ στην Attica."

Η Attica Group δεν επιβεβαιώνει ούτε και διαψεύδει τη φημολογία και τα δημοσιεύματα, τονίζοντας ότι διερευνά διαρκώς τις συνθήκες και προϋποθέσεις για ανάπτυξη των δραστηριοτήτων της στην ελληνική και διεθνή αγορά.

Όμως τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά γιατί όπως γράφει και το Newmoney.gr, σε βάθος χρόνου προβλέπεται εκ νέου πώληση: "Δεν χρειάζεται κληρονομικό χάρισμα για να πεις ότι το πέρασμα της ΑΝΕΚ στην ομπρέλα του Αttica Group είναι το πρώτο πιάτο που θα σερβιριστεί σύντομα, με τα τυπικά να ολοκληρώνονται μέχρι το τέλος του έτους. Το κυρίως πιάτο που θα ακολουθήσει το 2022 είναι η πώληση της Attica Group για την οποία πρέπει να σας πω ότι πληροφορούμαι από σοβαρές πηγές “πως κόβεται” να την αποκτήσει ο Ναπολιτάνος και αφεντικό των Μινωικών Γραμμών, Εμανουέλ Γκριμάλντι, ο οποίος έχει ξεκινήσει ήδη σχετικές προετοιμασίες για να μπιντάρει με αξιώσεις."

Τα παραπάνω μπορεί επιχειρηματικά να βγάζουν νόημα αλλά παράλληλα προκαλούν και θλίψη. Το όραμα για οικονομικές και ασφαλείς μετακινήσεις μεταξύ της ηπειρωτικής Ελλάδας και της Κρήτης χάθηκε, και μια εταιρεία που χτίστηκε με το αίμα των Κρητικών κατέληξε να γίνει "μπαλάκι" μεταξύ τραπεζών και "επενδυτών". 

Άραγε τι θα σκεφτόταν ο Μητροπολίτης Ειρηναίος και οι άλλοι πρωτεργάτες της εταιρείας αν ζούσαν;

Και κερατάδες και δαρμένοι - Να το πως η κυβέρνηση δίνει 4,3 εκ. στον Ριμπολόβλεφ για τον Σκορπιό

 Όταν έκανε τη διαθήκη του ο Αριστοτέλης Ωνάσης προσπάθησε να βάλει ασφαλιστικές δικλείδες ώστε η περιουσία του να μη φυλλοροήσει και η κόρη του Χριστίνα να μην ξεπουλήσει τα πάντα εντός σύντομου χρονικού διαστήματος.

Ιδιαίτερη μνεία είχε γίνει για τον Σκορπιό - το ιδιωτικό του νησί. Η ιδιαίτερη μνεία που υπήρχε καθόριζε ότι υπήρχε απαγόρευση πώλησης, και αν κάτι τέτοιο συνέβαινε το νησί θα περνούσε είτε στην κατοχή του ελληνικού Δημοσίου (ως θέρετρο διακοπών του εκάστοτε αρχηγού του ελληνικού κράτους), είτε θα γινόταν κατασκήνωση για τα παιδιά των εργαζομένων της Ολυμπιακής. Το ίδιο ίσχυε σε περίπτωση αδυναμίας κάλυψης των εξόδων συντηρήσεως από την πλευρά των κληρονόμων του.

Η εγγονή του όμως φρόντισε να ξεπεράσει το σκόπελο αυτό, "νοικιάζοντας" το νησί στον Ρώσο πολυεκατομμυριούχο Ριμπολόβλεφ. Το ελληνικό κράτος, παρότι ασχολήθηκε με την υπόθεση επί υπουργίας Στουρνάρα, αποφάσισε ν' αφήσει την συναλλαγή (που είχε ύψος 100 εκατομμύρια βρετανικές λίρες) να προχωρήσει, χωρίς να παρέμβει, αποδεχόμενη την καταφανέστατη κοροϊδία...

Δεν έφτανε όμως αυτό: H παρούσα ελληνική κυβέρνηση αποφάσισε να επιχορηγήσει τα επενδυτικά πλάνα του Ρώσου μεγιστάνα με 4,3 εκ. ευρώ. Συγκεκριμένα, πριν από λίγες ημέρες εγκρίθηκε και από τη Γενική Γραμματεία Ιδιωτικών Επενδύσεων του υπουργείου Ανάπτυξης, το κονδύλι των 4,3 εκατ. ευρώ, που αφορά την επιχορήγηση για την κατασκευή νέου ξενοδοχείου πέντε αστέρων.

Εδώ όμως υπάρχει ηθικό πρόβλημα. Ο Ρώσος μεγιστάνας είναι ο 391ος πιο πλούσιος άνθρωπος αυτή τη στιγμή στον πλανήτη, με περιουσία που σύμφωνα με το Forbes φτάνει στα 6,7 δισ. δολάρια. Υπήρξε ιδιοκτήτης της Ρωσικής εταιρείας παραγωγής καλιούχου λιπάσματος Uralkali, είναι ιδιοκτήτης της ΑΣ Μονακό και βασικός επενδυτής της Τράπεζας Κύπρου. Δεν είναι φτωχαδάκι δηλαδή...

Η επένδυση είναι σημαντική αλλά δε βοηθάει την ανάπτυξη στην χώρα, λόγου του χαρακτήρα της - πέραν του προφανέστατου δηλ. ότι ο επενδυτής (που συμμετείχε σε μια καταφανέστατη εξαπάτηση του ελληνικού κράτους) δεν έχει την ανάγκη των χρημάτων αυτών: Πρόκειται για έργο συνολικού ύψους 26,6 εκατ. ευρώ, δυναμικότητας 30 δωματίων και 60 κλινών, ενώ η επιφάνειά του ανέρχεται σε 9.420 τ.μ. Το συνολικό ύψος της επένδυσης στον Σκορπιό ανέρχεται όπως γράψαμε και παραπάνω, σε 165 εκατ. ευρώ. Θα διατηρηθούν και υφιστάμενα κτίρια, όπως η λεγόμενη "Ροζ Βίλα" της Χριστίνας Ωνάση, που θα ανακαινιστεί και θα μετατραπεί σε τουριστικό κατάλυμα.Το νέο ξενοδοχείο εντάσσεται στο πλαίσιο της μεγάλης επένδυσης για το VIP Exclusive Club στο νησί. Με απλά λόγια θα φέρνει λίγο κόσμο, που θα μένουν στο νησάκι και μόνο και παρά το ύψος της θα δημιουργήσει λίγες θέσεις εργασίας.

Άλλη μια ¨"πατάτα" δηλαδή από το "παιδί του λαού" τον αγαπητό σε όλους μας Άδωνι Γεωργιάδη.(θυμηθείτε την περίπτωση των απατεώνων τους οποίους υποδεχόταν ως επενδυτές), ο οποίος έχει μια απίστευτη εμμονή με τον τουρισμό ως μοναδικό μοχλό ανάπτυξης στην χώρα. 

Αναμένουμε σχετική ερώτηση στην Βουλή από κάποιο βουλευτή του ελληνικού κοινοβουλίου, για το σκεπτικό της επιχορήγησης καθώς και για την ηθική διάσταση του θέματος...

Κέρδος να υπάρχει, και ας επιβαρύνεται το περιβάλλον: το παράδειγμα του bitcoin και του Elton Musk

Ο Elon Musk είναι ένας από τους πλέον γνωστούς αλλά και αμφιλεγόμενους επιχειρηματίες της εποχής μας. Έχοντας ιδρύσει και οδηγήσει την Tesla στην κορυφή της καινοτομίας και έχοντας μια σχέση αγάπης/μίσους με την τεχνολογία, καθώς και την υποστήριξη πολύ ισχυρών funds, έχει καταφέρει να έχει μια δύναμη δυσανάλογα μεγαλύτερη του μεριδίου αγοράς της εταιρείας του.

Όταν όμως κάνει τοποθετήσεις έχει τη δυνατότητα να επηρεάζει τις αγορές, γιατί πολύ απλά ο κόσμος τον ακούει. Είναι αυτό που λέμε λαϊκά, πραγματικός "influencer".

Έτσι  όταν η Tesla ανακοίνωσε τον Φεβρουάριο ότι θα αγόραζε Bitcoin αξίας 1,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων και θα άρχιζε παράλληλα να το δέχεται ως μέσο πληρωμής, ήταν αναμενόμενο ότι αυτό θα επηρέαζε την τιμή του κρυπτονομίσματος. Βέβαια η απόφαση αυτή του ιδιοκτήτη της Elon Musk, παρουσίασε ιδιαίτερο ενδιαφέρον γιατί την ίδια στιγμή δεν είχε κάτι να προσθέσει για τη σπατάλη ενέργειας που είναι συνδεδεμένη με το κρυπτονόμισμα - παρά την προφανή ασυνέπεια αυτής της στάσης με τα "πράσινα διαπιστευτήρια" που διαθέτει η εταιρεία του.

Κι όταν άλλοι υποστηρικτές του Bitcoin υποστήριξαν έκθεση στην οποία προβαλλόταν ο ισχυρισμός ότι ο συνδυασμός εξόρυξης κρυπτονομισμάτων και πρότζεκτ ανανεώσιμων πηγών ενέργειας θα μπορούσε να έχει θετικό αντίκτυπο στο περιβάλλον, ο Musk επαίνεσε το περιεχόμενό της ως "αληθινό", παρόλο που οι υπεραισιόδοξες προβλέψεις της μύριζαν "πράσινο ξέπλυμα" μη φιλικών προς το περιβάλλον δραστηριοτήτων.

Βέβαια λίγους μήνες αργότερα ο Musk ανέκρουσε πρίμα, αναγνωρίζοντας ότι οι ενεργειακά απαράδεκτοι αλγόριθμοι ηλεκτρονικής εξόρυξης του κρυπτονομίσματος καταναλώνουν περισσότερη ισχύ από ολόκληρες χώρες. Και δημιουργείται το ερώτημα: η ταχύτητα της ξαφνικής στροφής του καταδεικνύει κερδοσκοπία ή δείχνει προχειρότητα όσο αφορά το τη στρατηγική μιας εταιρείας που υποτίθεται ότι αγαπάει το περιβάλλον; Όπως και να έχει, αυτή η μεταστροφή επηρέασε τους οπαδούς των κρυπτονομισμάτων οι οποίοι κρέμονται από κάθε λέξη του Musk και οι οποίοι επλήγησαν από την απώλεια 365 δισεκατομμύρια δολ. στην κεφαλαιοποίηση του Bitcoin μετά την απόφαση του Musk να σταματήσει την υποστήριξη πληρωμών για αυτοκίνητα Tesla με το συγκεκριμένο κρυπτονόμισμα. 

Η αλήθεια βέβαια είναι απλή: H φθηνή και άφθονη ενέργεια είναι απαραίτητη για τους εξορύκτες κρυπτονομισμάτων. Αυτό όμως δεν μπορεί να συμβεί με τα σημερινά δεδομένα με ανανεώσιμες μορφές ενέργειας, και έτσι στην πραγματικότητα ο "βρώμικος" άνθρακας αντιπροσωπεύει περίπου το 38% στο ενεργειακό μείγμα εξόρυξης, σύμφωνα με το Cambridge Center for Alternative Finance. Οι εκτιμήσεις περί της συνολικής κατανάλωσης ενέργειας από το δίκτυο του Bitcoin ποικίλλουν πολύ, ωστόσο κυμαίνονταν από 20-80 τεραβατώρες το 2019 σε περισσότερες από 100 το 2021.Παρά τις προσπάθειες των διάσημων υποστηρικτών του κρυπτονομίσματος, να προωθήσουν αφηγήσεις σχετικά με την "ανανεώσιμη εξόρυξη", το πλήθος των αφιονισμένων οπαδών των κρυπτονομισμάτων δεν έφτασε ποτέ ούτε καν κοντά στην προσπάθεια επίλυσης των ενεργειακών ζητημάτων που συνδέονται με την εξόρυξη. 

Έτσι, και χωρίς να βγάλουμε τη πιθανότητα κερδοσκοπίας τελείως εκτός πλάνου, η στροφή 180 μοιρών της Tesla υποδηλώνει ότι η διαφημιστική εκστρατεία γύρω από την υποστήριξη της εταιρείας στο Bitcoin μπορεί να μην άξιζε τα ερωτηματικά και τις αμφιβολίες που γεννήθηκαν σε θεσμικούς επενδυτές, οι οποίοι όλο και περισσότερο δίνουν προσοχή σε περιβαλλοντικούς και κοινωνικούς παράγοντες, καθώς και σε ζητήματα εταιρικής διακυβέρνησης. "Μπορούν οι επενδυτές αειφορίας να εξετάσουν το ενδεχόμενο απόκτησης μεριδίων σε εταιρείες οι οποίες έχουν σχέση με κρυπτονομίσματα;", αναρωτιόταν ο οικονομολόγος της UBS Paul Donovan τον Φεβρουάριο. Ο Musk έκανε πλέον την απάντηση λίγο πιο εύκολη, ακόμα κι αν σημείωσε ότι η Tesla θα διατηρήσει το δικό της χαρτοφυλάκιο σε Bitcoin (αν και σε πιο περιορισμένο απ' το αρχικό του μέγεθος).

Η κίνηση του Musk μπορεί επίσης να καταδεικνύει ότι τα αυτοκίνητα Tesla δεν "φεύγουν" από τα ράφια σαν ζεστό ψωμί ως αποτέλεσμα της αποδοχής πληρωμής με Bitcoin.Μια άλλη άβολη αλήθεια για το Bitcoin είναι ότι οι τεράστιες μεταβολές στην τιμή του και η τεχνητά περιορισμένη προσφορά του το καθιστούν πολύ καλύτερο ως εργαλείο για κερδοσκοπικές αποταμιεύσεις παρά για την αγορά πραγμάτων - κάτι που μπορεί να αποτελεί "καμπανάκι" για τις φορολογικές αρχές ανά τον κόσμο.Στα τέλη Μαρτίου, εκπρόσωπος της Tesla ανέφερε στο CoinDesk ότι δεν ήταν σαφές εάν υπήρχαν έστω και κάποιες πληρωμές για αγορά αυτοκινήτων με το συγκεκριμένο κρυπτονόμισμα.

Εις υγείαν του κορόιδου

Η εταιρεία όμως δεν έχασε. Και το γιατί είναι απλό: H Tesla αποκάλυψε ότι είχε προσποριστεί έσοδα 101 εκατομμυρίων δολ. από την πώληση περίπου 10% του χαρτοφυλακίου που διατηρούσε σε Bitcoin. 

Βέβαια ο Musk δεν είναι (τελείως) ανόητος. Έτσι άφησε αρκετή "βενζίνη στο ρεζερβουάρ" προκειμένου να αποφύγει να αφήσει εντελώς "στα κρύα του λουτρού" τους κρυπτονομισματικούς "μαθητές" του. Αφήνοντας την πόρτα ανοιχτή για τη χρήση ψηφιακών νομισμάτων τα οποία είναι λιγότερο ενεργειακά "σπάταλα" από το Bitcoin, αντισταθμίζει τα στοιχήματά του για το μέλλον του χρήματος - και διατηρεί το δικαίωμα να συνεχίσει να "τρολάρει" το Διαδίκτυο.  Π.χ. το Ethereum, εν τω μεταξύ, στοχεύει να απομακρυνθεί από το μοντέλο εξόρυξης το οποίο βασίζεται σε υπολογιστική "εργασία" προς ένα νέο το οποίο να τροφοδοτείται από ήδη υπάρχοντα "μερίδια" σε κρυπτονομίσματα. Εναλλακτικά μοντέλα υφίστανται ήδη. Ωστόσο, όσο περισσότερο ο Musk κάνει συνεχείς στροφές σε ζητήματα πληρωμών και ασχολείται με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τόσο πιο δύσκολο θα είναι να εντοπίσει κανείς πού τελειώνει το μέλλον του χρήματος και πού αρχίζει η "απάτη". Αυτό, δηλαδή, που είναι ακριβώς και το πραγματικό ζήτημα.

Ένα σχόλιο για το (καινούργιο) εργασιακό νομοσχέδιο

 Και σα να μην έφτανε μια 10ετία μνημονίων και "επιτήρησης" που ξεχαρβάλωσε τις εργασιακές σχέσεις χωρίς ουσιαστικά να προσφέρει ΤΙΠΟΤΑ στην ελληνική οικονομία, ήρθε η πανδημία να δώσει μια "χρυσή" ευκαιρία στην κυβέρνηση να ολοκληρώσει το έργο των μνημονίων και "τελειώσει" μια και καλή με συνδικαλισμό, συλλογικές συμβάσεις εργασίας και 8ωρο. 

Βέβαια αν διαβάσει κανείς τις δηλώσεις των κυβερνητικών στελεχών θα νομίζει κανείς ότι τα πράγματα θα γίνουν ιδανικά για τους εργαζομένους, σε σημείο που σε κάνει να σκέφτεσαι: "βρε τους μπαγάσηδες, τέτοιο νομοσχέδιο ούτε το ΚΚΕ δε θα το σκεφτόταν". Τι "ψηφιακή κάρτα εργασίας" ακούμε, τι servers που μετά από μια ορισμένη ώρα θα "πέφτουν", τι ευελιξία ωραρίου που θα δίνει το δικαιώμα στον εργαζόμενο "να δουλεύει 4ήμερο" -μέχρι που διαβάσαμε και για "τις ελιές" που θα μπορούμε να τις μαζεύουμε χωρίς να παίρνουμε άδεια "άνευ αποδοχών". Μόνο που το όνειρο τελειώνει γρήγορα και το όλο θέμα φαντάζει αυτό που πραγματικά είναι: μια φαντασίωση, η οποία θα περιορίσει τις πληρωμένες υπερωρίες, θα οδηγήσει σε πλήρη επικράτηση των ατομικών συμβάσεων (και άρα θα μηδενίσει τον ελάχιστο μισθό και τις ετήσιες αυξήσεις/επιδόματα), ενώ προφανώς τα ανεφάρμοστα μέτρα των "servers που θα πέφτουν" και της "ψηφιακής κάρτας εργασίας", θα λειτουργήσουν ως δικαιολογία για το τελειωτικό ξεχαρβάλωμα στον εργασιακό τομέα.

Τα όσα γράφει ο Γ. Διαμαντής στο (μη αριστερό) in.gr είναι νομίζουμε εύλογα: "Σε κάθε είδους σχέση η ευελιξία μπορεί να είναι ευεργετική. Δίνει, ανάμεσα στα δύο μέρη, χώρο για ελευθερία, και εντός ορίων ανεξαρτησία και εν τέλει τη δυνατότητα για μεγαλύτερη ικανοποίηση και των αμοιβαίων και των ατομικών αναγκών.Όλα αυτά όμως συμβαίνουν όταν τα δύο μέρη είναι ισότιμα. Αν κάποιος από τους δύο έχει το πάνω χέρι, πολύ γρήγορα η ευελιξία θα αποτελέσει προνόμιο του ισχυρού και ένας ακόμα τρόπος καταπίεσης του ανίσχυρου.Μοιραία, αυτός που έχει περισσότερο ανάγκη τον άλλον θα υποχωρεί σε όλο και περισσότερες προτάσεις ευέλικτης μεν, άνισης δε, συνύπαρξης και συνεργασίας.

Η σκληρή πραγματικότητα είναι ότι, έτσι κι αλλιώς, ανησυχητικά μεγάλος αριθμός εργοδοτών παρουσιάζει ιδιαίτερη ευρηματικότητα στη δημιουργία ενός ευέλικτου εργασιακού περιβάλλοντος που ικανοποιεί απόλυτα τα συμφέροντά τους ακόμα και εκεί που, στα χαρτιά τουλάχιστον, ο νόμος δεν επιτρέπει την παραμικρή παρέκκλιση.Για παράδειγμα, επειδή, ως γνωστόν, η μη καταβολή δώρου προς τους εργαζόμενους συνιστά για τον εργοδότη ποινικό αδίκημα, δεν είναι λίγοι εκείνοι που αφού καταθέσουν κανονικά το προβλεπόμενο ποσό στους τραπεζικούς λογαριασμούς των υπαλλήλων τους, δίνουν μαζί τους ραντεβού έξω από τα ΑΤΜ και παίρνουν τα λεφτά πίσω. Κόλλησαν στον κρόταφο του εργαζόμενου περίστροφο; Ασφαλώς και όχι. Ποιος όμως είπε ότι κάτι τέτοιο είναι απαραίτητο; Η πίεση, που ασκείται στους εργαζόμενους προκειμένου να σώσουν τη θέση τους, φτάνει και περισσεύει ώστε να αποδεχτούν οποιονδήποτε όρο σκαρφιστεί ο εργοδότης, πάντα φυσικά υπό την ιερή σκέπη του «Βάζουμε πλάτη».

Ο Κωστής Χατηδάκης τόνισε ότι προϋπόθεση για να εφαρμοστεί το ευέλικτο 4ημερο, η «διευθέτηση χρόνου» όπως την αποκάλεσε, είναι η ύπαρξη συλλογικής συμφωνίας ή σχετικού αιτήματος του εργαζομένου. Όταν λοιπόν έρθει το τέλος της τέταρτης ημέρας, που ο εργαζόμενος έχει συμφωνήσει να δουλέψει για 10 ώρες προκειμένου να πάρει ρεπό τις επόμενες τρεις ημέρες, και ο εργοδότης του τελικά τον «παρακαλέσει» να βάλει πλάτη και να δουλέψει και 5η ημέρα, γιατί προέκυψε μια σωτήρια παραγγελία, πόσο πραγματική είναι η δυνατότητα του εργαζόμενου να αρνηθεί, επικαλούμενος τη συμφωνία για 4ημέρη – 10ωρη εργασία;"

Η απάντηση νομίζουμε ότι είναι εύλογη - ακόμα και για το οποιοδήποτε κυβερνητικό στέλεχος...(Μια επιπλέον ενδιαφέρουσα και τεκμηριωμένη άποψη για το θέμα μπορείτε να βρείτε εδώ).

Δικαίωμα προαίρεσης αγοράς μετοχών σε χρεοκοπημένη τράπεζα; Άλλη μια ελληνική πρωτοτυπία εις βάρος του Δημοσίου.

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Οι ελληνικές τράπεζες από την αρχή των μνημονίων μέχρι σήμερα, όχι μόνο συγχωνεύθηκαν αλλά και επανακεφαλαιοποιήθηκαν με χρήματα του ελληνικού λαού. Έγιναν επίσης πιόνια σε πολιτικο-οικονομικά παιχνίδια μεταξύ Κομισιόν-Γερμανίας και ΔΝΤ (διαβάστε αναλυτικά εδώ), ξεπούλησαν και τ' ασημικά τους (βλ. ακίνητη περιουσία και συμμετοχές σε εταιρείες και τραπεζικά ιδρύματα του εξωτερικού), αλλά και αφαιρεσαν παράλληλα ρευστότητα από την αγορά.

Με λίγα λόγια από το 2010 ζούμε μια στρεβλή κατάσταση, σε μια στρεβλή χώρα.

Το πράγμα όμως δε σταματάει εδώ. Υπάρχει και συνέχεια. Και η συνέχεια αυτή γράφεται με την προωθούμενη αύξηση μετοχικού κεφαλαίου, της οποίας οι όροι φαίνεται να είναι καταφανέστατα εις βάρος τόσο του Δημοσίου όσο και των μικρομετόχων της (διαβάστε εδώ σχετικά). 

Αλλά δε φτάνει μόνο η χασούρα του Δημοσίου (η οποία κινείται σε επίπεδα περίπου 3 δις ευρώ) και η εξαϋλωση των χρημάτων των μικρομετόχων. Η πρόσφατη "συμφωνία" για την αύξηση, περιλαμβάνει και την παροχή ενός προγράμματος stock options προς τη διοίκηση και τα στελέχη της Πειραιώς. Τι περιλαμβάνει αυτό; Το πρόγραμμα αυτό περιλαμβάνει τη διανομή δικαιωμάτων προαίρεσης για την αγορά των νέων μετοχών που θα εκδώσει η Πειραιώς από τα στελέχη της κατά κύριο λόγο και τους εργαζόμενους δευτερευόντως, σε ιδιαίτερα προνομιακή τιμή που θα αποφασιστεί αργότερα από το Διοικητικό Συμβούλιο. 

Πιο συγκεκριμένα, με τα stock options αυτά, για τα οποία θα δοθεί δυνατότητα να ασκηθούν σε βάθος 5ετίας από την αύξηση κεφαλαίου, οι "προνομιούχοι" θα μπορέσουν να πάρουν (προφανώς για τις "καλές υπηρεσίες" που προσέφεραν στο ελληνικό Δημόσιο, τους πελάτες της τράπεζας και της κοινωνίας) σε χαμηλότερη τιμή, μετοχές ύψους 1.5% επί του νέου μετοχικού κεφαλαίου.

Για να είμαστε βέβαια δίκαιοι, πρέπει να πούμε ότι η διανομή stock options στην ηγεσία, τα στελέχη και τους εργαζόμενους μιας εταιρείας δεν είναι ελληνική πρωτοτυπία. Στην παρούσα φάση όμως, αποτελεί προκλητική κίνηση μιας και η τράπεζα υλοποιεί μια ληστρική ΑΜΚ που εξαϋλώνει τα χρήματα των Δημοσίου και των μικρομετόχων της. 

Δεν είναι τυχαίο ότι ακόμα και ο Γιώργος Παπανδρέου βρίσκεται ενάντιά της, ενώ το μόνο που υποστήριξε η κυβέρνηση προς υποστήριξή της κίνησης αυτής, ήταν τα λόγια του Υπουργού Οικονομικών Χρ. Σταϊκούρα, ο οποίος υποστήριξε ότι αποτελεί "μονόδρομο" διότι "διαφορετικά κινδυνεύουν με «κούρεμα» και απώλειες οι καταθέτες της τράπεζας Πειραιώς", πράγμα που θα οδηγήσει σε μείζονα κρίση το ελληνικό τραπεζικό σύστημα και κατά συνέπεια η χώρα.

Αν αυτό αποτελεί αλήθεια (και προφανώς δε μπορούμε να πούμε ότι ο Υπουργός ψεύδεται - αν και δε θα είναι η πρώτη φορά που συμβαίνει για κάποιον στο αξίωμά του), μιλάμε με λίγα λόγια για μια χρεοκοπημένη τράπεζα, η οποία προφανώς και ΔΕΝ μπορεί να δίνει stock options στα στελέχη της. 

Μπορεί όντως στην ελεύθερη αγορά να θεωρείται σωστό και αποδεκτό να δίνουν οι εταιρείες stock options σε στελέχη και τους εργαζόμενους στους καλούς καιρούς. Αυτό μάλιστα συμβαίνει κλιμακώνοντας το όφελος ανάλογα με τη θέση τους στην ιεραρχία, με το σκεπτικό ότι έτσι συνδέονται καλύτερα με την εταιρεία και μεριμνούν περισσότερο για τα συμφέροντά της (αν και υπάρχουν δεκάδες παραδείγματα που αυτά τα stock options έγιναν τρόπος εύκολου και γρήγορου πλουτισμού).  Αυτό όμως που συμβαίνει εδώ αποτελεί όμως μοναδικό φαινόμενο και πρόκληση αφού η εν λόγω τράπεζα για να σωθεί πρέπει να ληστέψει, όσο πιο συγκεκαλυμμένα γίνεται, το Δημόσιο και τους μικρομετόχους της. 

Κι αν λάβουμε υπόψη ότι όσο ψηλότερα είναι κανείς στην ιεραρχία, τόσα περισσότερα stock options παίρνει, τι έχουμε;Μα απόφαση του ΤΧΣ που όχι μόνον συγκατάνευσε σε μια ΑΜΚ που θα επιβάλλει τεράστιες ζημιές στο Δημόσιο, αλλά και αντάμειψε με ένα μεγάλο δώρο τον πρώτο στην ιεραρχία της Τράπεζας Πειραιώς (αφού αυτός θα λάβει τα περισσότερα stock options) και εμπνευστή του συγκεκριμένου ληστρικού σχεδίου δημιουργικής λογιστικής διευθύνοντα σύμβουλο της τράπεζας Χρήστο Μεγάλου. Δηλαδή εκείνου που οδήγησε την τράπεζα στην απαξίωση και στην χρεοκοπία. 

Αν αυτό δεν μυρίζει "άσχημα" και δε δημιουργεί σενάρια και συνειρμούς στο μυαλό του οποιουδήποτε ανθρώπου, δεν ξέρουμε τι μπορεί να το κάνει...