Μερικές αλήθειες για τα "ιατρεία του Κολωνακίου" και τον κομπογιαννιτισμό διπλωματούχων γιατρών...

 Επειδή πολλά γράφτηκαν και γράφονται για το πως δύο γιατροί, ο ένας εκ των οποίων είχε θέση ευθύνης στο παρελθόν σ' ένα από τα μεγαλύτερα νοσοκομεία της χώρας ενώ και οι δύο "έχαιραν μεγάλης εκτίμησης" από τους συναδέλφους τους, κατέληξαν να κάνουν ιατρικές πράξεις, αμφιβόλου αποτελέσματος και πέραν της ειδικότητας τους, αξίζει να δούμε μερικά πράγματα από την αρχή.

Η βεβαίωση λειτουργίας ενός ιατρείου -που δίνεται από τον οικείο ιατρικό σύλλογο- δεν αποτελεί μια γενική άδεια για κάθε ιατρική πράξη. Η τραγική εξέλιξη στην υπόθεση του Γιώργου Μαζωνάκη, ο οποίος κατέληξε ενώ υποβαλλόταν σε πλασμαφαίρεση σε ιδιωτικό ιατρείο -μια εξειδικευμένη ιατρική πράξη που πρέπει να πραγματοποιείται σε νοσοκομειακό περιβάλλον- έφερε με δραματικό τρόπο στο προσκήνιο ακριβώς αυτό το ερώτημα: τι επιτρέπεται να πραγματοποιείται σε έναν συγκεκριμένο χώρο, με ποια υποδομή και υπό ποιες προϋποθέσεις; 

Η νομιμότητα εξετάζεται σε συνάρτηση με το τι ακριβώς επιτρέπεται να γίνεται μέσα στον χώρο, ποια πράξη διενεργείται, από ποια ειδικότητα, με ποιον εξοπλισμό και υπό ποιες συνθήκες. 

Το βασικό θεσμικό πλαίσιο, το Π.Δ. 84/2001, βάζει συγκεκριμένα όρια: στα ιδιωτικά ιατρεία δεν επιτρέπονται:

 α) υπηρεσίες που, σύμφωνα με τους κανόνες της ιατρικής επιστήμης, παρέχονται αποκλειστικά στη δευτεροβάθμια περίθαλψη και 

β) ιατρικές πράξεις για τις οποίες απαιτείται γενική νάρκωση, ραχιαία ή επισκληρίδιος αναισθησία. 

Μια διαγνωστική εξέταση, όπως ένα υπερηχογράφημα ή ένα τεστ κόπωσης, μπορεί να πραγματοποιείται στο πλαίσιο ιδιωτικού ιατρείου από τον γιατρό της αντίστοιχης ειδικότητας, με τον απαιτούμενο εξοπλισμό και με τήρηση των προβλεπόμενων προϋποθέσεων. 

Για ορισμένες πιο σύνθετες εξετάσεις, το θεσμικό πλαίσιο προβλέπει ειδικότερες απαιτήσεις ως προς την παρουσία και την ευθύνη του αντίστοιχου ειδικού γιατρού και τον εξοπλισμό που πρέπει να διαθέτει η δομή. Η γαστροσκόπηση και η κολονοσκόπηση, για παράδειγμα, δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται απλώς ως «μία ακόμη εξέταση που γίνεται σε ένα ιατρείο». 

Η διενέργειά τους προϋποθέτει κατάλληλη ενδοσκοπική υποδομή, τον απαιτούμενο εξοπλισμό και τήρηση των κανόνων ασφαλείας, ενώ όταν χρησιμοποιείται καταστολή ή αναισθησία ισχύουν οι αντίστοιχες προϋποθέσεις και απαιτήσεις ως προς το εξειδικευμένο προσωπικό. Το ίδιο ισχύει ακόμη περισσότερο όταν κατά την ενδοσκόπηση πραγματοποιούνται επεμβατικές πράξεις, όπως λήψη βιοψίας ή αφαίρεση πολύποδα.

Το ζήτημα της λειτουργίας των ιατρείων και των πρακτικών που ακολουθούν οι επαγγελματίες υγείας φτάνει και στον Ιατρικό Σύλλογο Αθηνών (ΙΣΑ), μέσω καταγγελιών πολιτών. «Σε κάθε διοικητικό συμβούλιο έχουμε να εξετάσουμε περίπου δέκα καταγγελίες που έχουν γίνει στον Σύλλογο», αναφέρει χαρακτηριστικά στην εφημερίδα «Πρώτο Θέμα» μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του ΙΣΑ. 

Οι καταγγελίες φτάνουν στις υπηρεσίες του ΙΣΑ είτε διαδικτυακά, μέσω της σχετικής φόρμας στην ιστοσελίδα του, είτε γραπτώς, είτε τηλεφωνικά. Ο πολίτης που επιθυμεί να ασκηθεί πειθαρχικός έλεγχος σε βάρος γιατρού οφείλει να καταβάλει παράβολο 50 ευρώ. Η διαδικασία αυτή προβλέπεται από τη νομοθεσία και επιβεβαιώνεται και από την ηλεκτρονική πλατφόρμα καταγγελιών του ΙΣΑ. Και εκεί ακριβώς ξεκινάει το πρόβλημα - πόσοι είναι πραγματικά έτοιμοι, ενώ έχουν πληρώσει για μια οποιαδήποτε θεραπεία (εντός ή εκτός εισαγωγικών), να δώσουν επιπλέον 50 ευρώ για να καταγγείλουν κάτι που έχει υποπέσει στην αντίληψή τους και το οποίο θεωρούν ότι δεν έγινε σωστά; Βέβαια τα 50 ευρώ τέθηκαν ως "παράβολο" για ν' αποφεύγεται να γίνεται κατάχρηση του δικαιώματος της προσφυγής, και για να μην υποβάλλονται σε μια μακρόχρονη διαδικασία γιατροί που για οποιαδήποτε λόγο μπήκαν στο στόχαστρο "κακόβουλων". Όπως και να έχει όμως, το 50άρικο βάζει σε σκέψη πολλούς και αρκετοί αφήνουν την καταγγελία στην άκρη, ειδικά αν δεν έχει διογκωθεί το πρόβλημα υγείας για το οποίο θα γινόταν η καταγγελία.

Από την άλλη όμως, και όπως διατύνεται ο ΙΣΑ, αυτό δεν σημαίνει ότι οι προφορικές καταγγελίες δεν ελέγχονται, ούτε ότι σοβαρές υποθέσεις που υποδεικνύουν πιθανή παράβαση μπαίνουν στο αρχείο επειδή δεν συνοδεύονται από το συγκεκριμένο παράβολο. Τώρα το πόσο ενδελεχής είναι αυτή η διαδικασία, παραμένει υπό συζήτηση, και η πρόσφατη υπόθεση του Γιώργου Μαζωνάκη αλλά και παλιότερες που έχουν έρθει στην επιφάνεια, δείχνουν του λόγου το αληθές.

Το ρυθμιστικό πλαίσιο πάντως υπάρχει. Επισήμως, ο ΙΣΑ αναφέρει ότι, πέρα από τον αρχικό έλεγχο που προηγείται της χορήγησης βεβαίωσης λειτουργίας, πραγματοποιεί και αυτεπάγγελτους, δειγματοληπτικούς και έκτακτους ελέγχους, καθώς και ελέγχους μετά από καταγγελίες πολιτών ή ενημέρωση από άλλες αρμόδιες αρχές. 

Πάλι κατά τον ΙΣΑ, ο οποίος είναι ο μεγαλύτερος ιατρικός σύλλογος της χώρας αλλά δεν καλύπτει όλους τους γιατρούς πανελλαδικά, από το 2024 μέχρι σήμερα έχουν ελεγχθεί περίπου 5.500 φορείς για την έκδοση αρχικής βεβαίωσης λειτουργίας ή την τροποποίησή της, ενώ στο ίδιο διάστημα πραγματοποιήθηκαν περίπου 1.000 επιπλέον έλεγχοι, είτε στο πλαίσιο δειγματοληπτικής διαδικασίας, είτε κατόπιν καταγγελιών των πολιτών. Επίσης, ότι έχουν επιβληθεί πρόστιμα συνολικού ύψους 1.443.119 ευρώ σε 58 γιατρούς και φορείς ΠΦΥ, ενώ σε 55 περιπτώσεις ανακλήθηκε η άδεια λειτουργίας ή επιβλήθηκε παύση άσκησης του ιατρικού επαγγέλματος. Τώρα το κατά πόσο αυτοί οι γιατροί σταματούν να ασκούν το λειτούργημα του γιατρού, είναι μια άλλη ιστορία, αλλά συνήθως όλες οι παρεμβάσεις γίνονται κατόπιν εορτής. 

Το ελεγκτικό έργο του ΙΣΑ βρίσκεται, πάντως, πλέον και στο μικροσκόπιο της Δικαιοσύνης. Με αφορμή την υπόθεση του ιατρείου της οδού Καρνεάδου στο Κολωνάκι, όπου κατέληξε ο Γιώργος Μαζωνάκης, ο προϊστάμενος της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Αθηνών παρήγγειλε κατεπείγουσα προκαταρκτική εξέταση, προκειμένου να διερευνηθεί εάν προκύπτουν τυχόν ποινικές ευθύνες του ΙΣΑ ή άλλου αρμόδιου δημόσιου φορέα για τους ελέγχους που πραγματοποιήθηκαν στο συγκεκριμένο ιατρείο. Στο πλαίσιο της έρευνας εξετάζεται και το σύνολο των ελέγχων που έχουν πραγματοποιηθεί τα τελευταία χρόνια σε αντίστοιχους χώρους, καθώς και οι ενέργειες στις οποίες προχώρησαν οι αρμόδιες αρχές.

Ας ελπίσουμε να σπάσει το απόστημα, έστω και αργά...

Στα προσεχώς: Να το πως οι αλγόριθμοι θα προβλέπουν την μελλοντική οικονομική μας συμπεριφορά

 Πολλά πράγματα "τρέχουν" στα παρασκήνια για την χώρα μας, και στην πραγματικότητα, παρά το ότι βρισκόμαστε στον αιώνα της πληροφορίας, λίγα τυγχάνουν της προσοχής που τους αρμόζει. Ένα από αυτά είναι η δημιουργία ενός συστήματος πιστοληπτικής βαθμολόγησης για όλους τους Έλληνες πολίτες.Το σύστημα αυτό θα προσπαθεί να "προβλέπει" την οικονομική, και όχι μόνο, συμπεριφορά των Ελλήνων, χρησιμοποιώντας την οικονομική συμπεριφορά μας, χρησιμοποιώντας μια σειρά από προηγμένους αλγόριθμους. 

Είναι επόμενο, και σε αντίθεση με την πρώτη φάση της μετάβασης του κράτους στην "ψηφιακή" εποχή, ότι ο σκεπτικισμός είναι μεγάλος, και οι κίνδυνοι ορατοί, ειδικά μιας και το κανονιστικό πλαίσιο παρουσιάζεται ελλειπές. Έτσι ο κίνδυνος να μεταβληθούμε σε μια "οργουελικού" τύπου κοινωνία, στην οποία τα πάντα θα "προβλέπονται" και θ' αξιολογούνται βάση αλγορίθμων, παρουσιάζεται έντονος. Ένα λάθος - εσκεμμένο ή μη - θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια "Οδύσσεια" για τους παθόντες, με αβέβαια αποτελέσματα. Αν προσθέσει κανείς το γεγονός ότι από πλευράς νοοτροπίας και αντιμετώπισης των πολιτών η ΑΑΔΕ παραμένει στον προηγούμενο αιώνα (διαβάστε αναλυτικά εδώ), η αβεβαιότητα παραμένει. Γράφει σχετικά ο Βασίλης Ζωγράφος στο "Παρόν":

"Η ψηφιακή μετάβαση του ελληνικού κράτους εισέρχεται σε μια περίοδο θεσμικά διαφορετική από την απλή ψηφιοποίηση υπηρεσιών. Η σημερινή κυρίαρχη αφήγηση της ψηφιακής διακυβέρνησης υποδομήθηκε στην κατάργηση της γραφειοκρατικής φυσικής παρουσίας, στη διαλειτουργικότητα μητρώων, στην αυτοματοποίηση διοικητικών διαδικασιών και στη μετατροπή του εγγράφου σε δεδομένο. Η δημιουργία συστήματος πιστοληπτικής βαθμολόγησης μετακινεί το επίκεντρο βαθύτερα. Το κράτος δεν περιορίζεται στη γνώση της οικονομικής συμπεριφοράς του πολίτη. Αποκτά την υπολογιστική δυνατότητα αξιολόγησης, κατηγοριοποίησης, πρόβλεψης και βαθμολόγησης. Μετάβαση από την ψηφιακή διοίκηση στην αλγοριθμικά υποβοηθούμενη διοικητική αξιολόγηση.

Η επίσημη κυβερνητική επιχειρηματολογία παρουσιάζει το νέο σύστημα ως μηχανισμό αντιμετώπισης της πληροφοριακής ασυμμετρίας, αποτελεσματικότερης αποτίμησης του πιστωτικού κινδύνου, πρόληψης της υπερχρέωσης και αναγνώρισης της πραγματικής οικονομικής συμπεριφοράς φυσικών και νομικών προσώπων. Η σχεδιαζόμενη πληροφοριακή αρχιτεκτονική προβλέπει συγκέντρωση δεδομένων οικονομικής συμπεριφοράς από φορείς του Δημοσίου, αυτοματοποιημένη επεξεργασία και παραγωγή πιστοληπτικής βαθμολόγησης, ενώ το θεσμικό πλαίσιο επιτρέπει υπό προϋποθέσεις διαλειτουργικότητα με φορείς πιστοληπτικής αξιολόγησης και παραγωγή ενοποιημένης βαθμολογίας. Η συνεπής οικονομική συμπεριφορά αποκτά θετική αποτύπωση, η αξιολόγηση του πιστωτικού κινδύνου είναι ακριβέστερη και η πρόσβαση σε χρηματοδότηση δικαιότερη, χωρίς εκτεταμένο τραπεζικό ιστορικό. Η τεχνολογική χρησιμότητα δεν αναιρεί το μείζον θεσμικό ερώτημα. Ποιος βαθμολογεί τον πολίτη και ποιος αξιολογεί τον λογισμικό μηχανισμό που τον βαθμολογεί; Η πιστοληπτική βαθμολογία αποτελεί το τελικό αποτέλεσμα μιας αλληλουχίας κανονιστικών και υπολογιστικών επιλογών. Η επιλογή των δεδομένων, η χρονική τους βαρύτητα, η στάθμιση μιας ληξιπρόθεσμης οφειλής, η σημασία μιας παλαιότερης καθυστέρησης, η μεταγενέστερη οικονομική συνέπεια και η αντιμετώπιση μιας ρυθμισμένης υποχρέωσης συγκροτούν παραμέτρους με άμεσο αντίκτυπο στο τελικό αποτέλεσμα.

Μία λανθασμένη εγγραφή σε κρατικό μητρώο αποτελούσε ανέκαθεν διοικητικό πρόβλημα. Η ενσωμάτωση της ίδιας λανθασμένης εγγραφής σε έναν μηχανισμό πιστοληπτικής βαθμολόγησης μετατρέπει το διοικητικό λάθος σε παράγοντα οικονομικής κατηγοριοποίησης. Η διαλειτουργικότητα πολλαπλασιάζει αυτήν τη δυναμική. Το ανακριβές δεδομένο δεν παραμένει πλέον απομονωμένο στη βάση προέλευσής του, αλλά μεταφέρεται, συσχετίζεται, αξιολογείται και επηρεάζει ένα παράγωγο αποτέλεσμα με πραγματικές συνέπειες για τον πολίτη. Ο πολίτης χρειάζεται να γνωρίζει ποια δεδομένα χρησιμοποιήθηκαν, από ποιες πηγές προήλθαν, ποια χρονική περίοδο αφορούν, αν υπήρξαν διορθώσεις, ποιοι παράγοντες επηρέασαν ουσιωδώς τη βαθμολογία και ποια διαδικασία μπορεί να απαιτήσει ανθρώπινη επανεξέταση. Η αλγοριθμική λογοδοσία δεν εξαντλείται στην κυβερνητική διαβεβαίωση ότι ένας αλγόριθμος λειτουργεί νόμιμα. Προϋποθέτει ελεγκτική ιχνηλασιμότητα, επεξήγηση, διόρθωση και πραγματική δυνατότητα προσβολής του αποτελέσματος.

Το κανονιστικό πλαίσιο προβλέπει δυνατότητες διόρθωσης ή συμπλήρωσης δεδομένων και επανέκδοσης της πιστοληπτικής ενημέρωσης, όταν γίνουν αποδεκτές σχετικές μεταβολές. Η προβλεπόμενη αντίρρηση ως προς την ορθότητα της πιστοληπτικής βαθμολόγησης δεν ασκείται ηλεκτρονικά. Η αντίφαση δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί ασήμαντη. Το ψηφιακό κράτος εμφανίζεται ικανό να ψηφιοποιεί την εξουσία του να αξιολογεί ταχύτερα από όσο ψηφιοποιεί το δικαίωμα του πολίτη να αμφισβητεί την αξιολόγηση. Η παραχθείσα ασυμμετρία αποκαλύπτει ένα βαθύτερο πρόβλημα της ελληνικής ψηφιακής στρατηγικής. Ένα ψηφιακό κράτος χωρίς συμμετρική ψηφιοποίηση των δικαιωμάτων κινδυνεύει να εξελιχθεί σε τεχνολογικά προηγμένη, αλλά θεσμικά άνιση διοίκηση. Η διεθνής συζήτηση χρησιμοποιεί τον όρο «function creep» για να περιγράψει τη σταδιακή επέκταση πληροφοριακών συστημάτων πέρα από τον αρχικό σκοπό της δημιουργίας τους. Νέες πηγές δεδομένων, πρόσθετες διασυνδέσεις, διαφορετικοί αποδέκτες και διευρυμένοι σκοποί χρήσης μπορούν σταδιακά να μεταβάλουν τη φυσιογνωμία μιας αρχικά περιορισμένης εφαρμογής. Το κρίσιμο δημοκρατικό ερώτημα δεν αφορά αποκλειστικά το τι επιτρέπεται σήμερα, αλλά το πόσο εύκολα μπορεί να αλλάξει αύριο το πεδίο της βαθμολόγησης.

Οι εύκολες συγκρίσεις με το κινεζικό social credit δεν βοηθούν τη σοβαρή δημόσια συζήτηση. Η σχεδιαζόμενη ελληνική υποδομή αφορά πιστοληπτική αξιολόγηση και οικονομική συμπεριφορά, όχι γενικευμένη κοινωνική βαθμολόγηση. Η μετάβαση στον βαθμολογημένο πολίτη σηματοδοτεί μια βαθύτερη μεταβολή στη σχέση κράτους, δεδομένων και εξουσίας. Η προηγούμενη γενιά ψηφιακών μεταρρυθμίσεων επιδίωκε να απαλλάξει τον πολίτη από τον γκισέ. Η επόμενη γενιά καθορίζει πώς τον αντιλαμβάνονται πληροφοριακά συστήματα, δημόσιοι φορείς, πιστωτικοί μηχανισμοί υπό την αιγίδα της αλγοριθμικής διαφάνειας, ελεγκτικής ανεξαρτησίας, ανθρώπινης επανεξέτασης και αυστηρού περιορισμού της επαναχρησιμοποίησης των δεδομένων. Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας μετατρέπει την οικονομική συμπεριφορά του πολίτη σε μετρήσιμη πιστοληπτική αξιολόγηση, το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης οικοδομεί την πληροφοριακή αρχιτεκτονική που καθιστά αυτήν τη γνώση υπολογιστικά αξιοποιήσιμη. Η προαναφερθείσα εξουσία γεννά αντίστοιχη θεσμική υποχρέωση διαφάνειας, ελεγκτικότητας και προστασία από κάθε μορφή αλγοριθμικής αυθαιρεσίας. Απαραίτητες δικλείδες ασφάλειας αποτελούν η πλήρης ιχνηλασιμότητα των δεδομένων, η γνωστοποίηση των ουσιωδών κριτηρίων βαθμολόγησης, οι ανεξάρτητοι αλγοριθμικοί έλεγχοι, η καταγραφή κάθε πρόσβασης και μεταβολής, ο αυστηρός χρονικός περιορισμός διατήρησης των πληροφοριών, η απαγόρευση ανεξέλεγκτης επαναχρησιμοποίησής τους για διαφορετικούς σκοπούς, η ανθρώπινη επανεξέταση δυσμενών αποτελεσμάτων και ένα πραγματικά άμεσο δικαίωμα διόρθωσης και αμφισβήτησης.

Απαιτείται ένα αδιαπραγμάτευτο θεσμικό όριο απέναντι στη μελλοντική διολίσθηση από την πιστοληπτική αξιολόγηση της οικονομικής συμπεριφοράς προς μια γενικευμένη βαθμολόγηση του προσώπου. Η δημοκρατική πρόκληση της επόμενης ημέρας δεν θα κριθεί από την «εξυπνάδα» του αλγόριθμου, αλλά από την εξουσία που ασκείται μέσω αυτού. Η απουσία θεσμικών εγγυήσεων μετατρέπει την τεχνολογική αποτελεσματικότητα σε υποδομή επιτήρησης, κατηγοριοποίησης και αποκλεισμού, ανοίγοντας τον δρόμο προς ένα οργουελικό μοντέλο ψηφιακής διακυβέρνησης, που ο πολίτης δεν θα αξιολογείται μόνο για όσα οφείλει, αλλά δυνητικά για όσα είναι, επιλέγει ή πράττει. Η μετατροπή μιας ολόκληρης οικονομικής διαδρομής σε αριθμητικό δείκτη δεν αποτελεί τεχνολογική καινοτομία. Συνιστά μετασχηματισμό της διοικητικής γνώσης σε αξιολογική εξουσία. Το θεμελιώδες ερώτημα είναι ποιος αποφάσισε την αξία κάθε μονάδας βαθμολόγησης, με ποια δεδομένα, ποια κριτήρια, για ποιον σκοπό και για πόσο χρόνο και, κυρίως, ποιος θα ελέγχει εκείνον που απέκτησε την εξουσία να βαθμολογεί."

Ένα καλοκαίρι που δείχνει το πως βρισκόμαστε στο τέλος εποχής για την ελληνική επαρχία...

 Το φετεινό καλοκαίρι στην ελληνική επαρχία είναι αρκετά περίεργο. Εξελείπει η αισιοδοξία των παλαιότερων χρόνων, οι κάτοικοι των περιοχών φαίνονται (και είναι) λιγότεροι, οι φωτιές έχουν κατακάψει τα ορεινά δάση, ενώ οι θάλασσες έχουν γεμίσει λαγοκέφαλους και τσούχτρες. Πέρσι είχαμε γράψει για μια Ελλάδα που σιγά-σιγά γίνεται μια απέραντη Μύκονος, ενώ μερικά χρόνια πριν γράφαμε για το ελληνικό καλοκαίρι και το πως αυτό έγινε φολκλορ και οι Έλληνες έδειξαν πως δεν προσέχουν (και επομένως δεν αγαπούν) πια την Ελλάδα. Τα πράγματα πλέον έχουν εξελιχθεί: όσοι πήγαν διακοπές διαπίστωσαν ότι το ζήτημα για την ελληνική κοινωνία είναι υπαρξιακό - και η ελπίδα για τους πολλούς μακρινή...Γράφει ο Δημήτρης Αντωνόπουλος στο insider.gr: 

"Είναι παράξενος ο φετινός Αύγουστος στα χωριά μας: Κάποια, συνήθως πρώην κεφαλοχώρια με αρκετούς εναπομείναντες μόνιμους κατοίκους, γέμισαν κόσμο, άλλοι με καταγωγή, άλλοι απλώς φίλοι. Κάποια άλλα, μικρότερα και σε «προχωρημένη ερήμωση» τα επισκέφθηκαν μόνο λίγοι φανατικοί εραστές τους, άνθρωποι που συνήθως έλκουν από εκεί την καταγωγή τους. Πανηγύρια, συναυλίες, πάρτι παντού! Όλοι όμως ρωτούν «πόσο έχει το εισιτήριο»;

Το τοπίο άλλαξε με τα χρόνια και όλοι ξέρουν ότι η φετινή χρονιά θα είναι διαφορετική. Άλλοι θεωρούν ότι είναι η τελευταία ενός κύκλου που κλείνει, άλλοι η πρώτη ενός άλλου που ανοίγει. Όλοι όμως συμφωνούν και το λένε δυνατά στις παρέες στα καφενεία κάτω από τον πλάτανο: ο φετινός χειμώνας θα είναι δύσκολος!

Όσοι ασχολούνται με την πρωτογενή παραγωγή, έχουν ήδη πειστεί εδώ και χρόνια, ότι έρχονται ακόμη χειρότερες ημέρες. Τα σιτάρια, κακοπληρωμένα και απούλητα, τα ηλιόσπορα, κινδυνεύουν από μύκητα, τα βαμβάκια ένα μεγάλο ερωτηματικό, τα καλαμπόκια πάντοτε υπό τον φόβο των Ουκρανικών εισαγωγών.

Σε σαφώς καλύτερη μοίρα φέτος οι κτηνοτρόφοι, αλλά και αυτοί ποιες «τρύπες» του πρόσφατου παρελθόντος να πρωτο-καλύψουν. Τους ανησυχεί πολύ, ότι στα μπακάλικα των χωριών, κάνει θραύση ένα λευκό τυρί, στη μισή τιμή από τη φέτα, με χαρακτηριστικά που της μοιάζουν αρκετά. Τι θα συμβεί εάν και άλλοι καταναλωτές στραφούν σε αυτό εγκαταλείποντας, είτε περιορίζοντας τη φέτα; Βλέπουν τους γαλατάδες να ενδιαφέρονται πολύ για το γάλα τους, αλλά μέσα τους κάτι τους τρώει. Πόσο θα κρατήσει αυτό; Θα μας φάνε όλα τα λεφτά τα πετρέλαια το χειμώνα, πως θα μείνουν για φέτα και άλλες πολυτέλειες της καθημερινότητας; Ήδη ο «εχθρός» πολιόρκησε το χωριό μας και μπήκε στα μπακάλικα, σκέψου τι θα γίνεται παραπέρα…

Οι άλλοι αγρότες, αυτοί των μεγάλων καλλιεργειών, αναρωτιόνται πώς θα καλλιεργήσουν με 2 ευρώ πετρέλαιο και κυρίως τι θα καλλιεργήσουν. Τα σιτάρια, δεν δείχνουν καλή συμπεριφορά. Τα χωράφια κορέστηκαν μετά από τόσα χρόνια την ίδια καλλιέργεια, οι άλλες καλλιέργειες δεν τραβάνε όσο θα ήθελαν και χρειάζονταν οι αγρότες για να φέρουν αρκετά χρήματα στο σπίτι. Πολλοί το έχουν πάρει ήδη απόφαση και αναζήτησαν δουλειά σε άλλους κλάδους. Άλλοι με έδρα το χωριό τους, άλλοι μετακομίζοντας. Έχουν πειστεί ότι με την γεωργία όπως την ξέραμε μέχρι τώρα, δεν γίνεται να ζήσει οικογένεια. Οδηγός, χειριστής μηχανημάτων, εργάτης, λατζιέρης, συντηρητής εγκαταστάσεων, όλες εργασίες με γνωστό εκ των προτέρων εισόδημα και κυρίως σταθερό: κάθε μήνα τόσα χρήματα μπαίνουν στο λογαριασμό, μπορείς να κάνεις το κουμάντο σου.

Όχι σαν τους άλλους που έδωσαν τα σιτάρια τους τον Ιούνιο κι ακόμη δεν ξέρουν ούτε πόσα ούτε πότε θα πληρωθούν. «Ξέρεις τι είναι να ξέρεις πότε θα πληρωθείς και πόσα λεφτά έχεις να πάρεις» τους ακούς να λένε με στόμφο, λες και ανακάλυψαν κάτι πολύ σημαντικό. Άρα οι ευθύνες για την ερήμωση της υπαίθρου δεν σταματούν μόνο στο κράτος και τις ελλείψεις σε υποδομές και υπηρεσίες, αλλά επεκτείνονται σε όλους όσους δραστηριοποιούνται επιχειρηματικά στην ύπαιθρο και δεν τηρούν τα αυτονόητα και τα συμφωνηθέντα. Πόσες φορές δεν έγιναν προσπάθειες να μπουν σε τάξη τέτοια θέματα με πλέον διάσημη την θεσμοθετημένη πληρωμή νωπών σε 60 ημέρες. Έπρεπε να περάσουν 10 ολόκληρα χρόνια για να μπει μια τάξη. Για όλα τα υπόλοιπα, το κενό!

Ακούν λοιπόν οι επισκέπτες τους ντόπιους να αναρωτιούνται, πως θα σπείρουν, πότε θα πάρουν τα χρήματά τους, τι θα σπείρουν και όλα τα συναφή και αισθάνονται και αυτοί υποχρέωση να πουν τα δικά τους.

Ξέρεις τι τραβάμε κι εμείς στην Αθήνα; Να πας 1.000 μέτρα θες μια ώρα, κάθε μέρα πήγαινε έλα στη δουλειά θες δυο ώρες, τα πράγματα έχουν διπλάσια τιμή από εδώ, θες να βγεις λίγο να ξεσκάσεις και το σκέφτεσαι. Άσε τα άλλα έξοδα που τρέχουν με ρυθμούς ξέφρενους. Ίσως γι’ αυτό, τα συνεργεία της επαρχίας γέμισαν με αυτοκίνητα όχι μόνο με αθηναϊκές πινακίδες αλλά και Γερμανίας, Βελγίου και Γαλλίας. «Είναι αδύνατο να κάνεις μικροεπισκευές στο αυτοκίνητο στην Ευρώπη» σου λένε. Εδώ τις κάνεις με ελάχιστα χρήματα, με παλαιά ανταλλακτικά, με πατέντες που λύνουν φθηνά το πρόβλημα. Έτσι μας λύθηκε η απορία πώς και το αποφάσισε κάποιος να έρθει στη Ελλάδα από την άλλη άκρη της Ευρώπης με ένα μικρό αυτοκίνητο πόλης. Ανάγκα και θεοί πείθονται… Το ξέφρενο κέφι των παλιών εορτών του 15 Αυγούστου, δεν μένει πια εδώ. Τα κλειστά όλο το χρόνο σπίτια, ανοίγουν από ανάγκη, όχι από νοσταλγία και αγάπη για τον τόπο. 

Βλέπεις πρόσωπα που δεν τα έχει ξαναδεί: Είμαι εγγονός του κ.Κώστα που έμενε εδώ πριν 40 χρόνια και ήλθαμε με μια ακόμη φιλική οικογένεια, τους ακούς να λένε. Καλώς ορίσατε παιδιά αλλά δεν θέλει και πολύ για να καταλάβεις γιατί ο φετινός χειμώνας θα είναι δύσκολος.

ΥΓ. Η κατηγοριοποίηση, ή κάποια παρόμοιά της, στην αρχή του κειμένου για το ποια χωριά έχουν κίνηση και ποια όχι, ίσως θα έπρεπε να ληφθεί σοβαρά στα κίνητρα των 10.000 ευρώ για μετεγκατάσταση σε φθίνουσες δημογραφικά περιοχές. Ποιος θα πάει να μείνει σε χωριά μακριά από τον κόσμο, άσχετα εάν απέχει λίγα χιλιόμετρα από την κοντινή πόλη, που η εγκατάλειψη χρόνων τα έχει μετατρέψει σε ακατοίκητες ζώνες. Δεν αρκεί να υπάρχει ένα οικογενειακό σπίτι, ή μια κάποια κτηματική περιουσία. Πρέπει να πληρούνται και οι σύγχρονοι όροι ζωής."

Η εθνική μπάσκετ των "παραθύρων" - μέρος 2ο

 Την πρώτη ανάρτηση για τα "παράθυρα" των προκριματικών για τις εθνικές μπασκετικές διοργανώσεις την ανεβάσαμε στα 2017 (διαβάστε αναλυτικά εδώ). Και τότε, όπως και σήμερα, το κύριο κομμάτι της συζήτησης ήταν γύρω από το ποιοι ήταν παρόντες από τους πρωτοκλασάτους Έλληνες μπασκετμπολίστες, και ποιοι όχι. Τότε βέβαια, κάποιοι από αυτούς είχαν κατέβει στο 2ο αγώνα (μιας και στο 1ο ματς ήταν "κλειδωμένοι" λόγω υποχρεώσεων της Ευρωλίγκας), ενώ παράλληλα τα αποτελέσματα ήταν θετικά και στα δύο ματς. 

Στα 2026 όμως τα πράγματα είναι τελείως διαφορετικά: η Ελλάδα μετά από απογοητευτικές εμφανίσεις έκανε 2 σερί ήττες (που προστέθηκαν στην άλλη μια που είχαμε από προηγούμενο παράθυρο απέναντι στο Μαυροβούνιο), και πλέον η πρόκριση στο Μουντομπάσκετ, δεν είναι 100% στα χέρια της. Τα όσα συζητούνται (για τη μη διαθεσιμότητα πολλών, για την έλλειψη "βάθους" της εθνικής μας, για τη λάθος αντιμετώπιση της κατάστασης από πλευράς της ομοσπονδίας κ.ο.κ.) μπορεί σε πρώτη ανάγνωση ν' ακούγονται σωστά, αλλά θα πρέπει κανείς να τα δει αναλυτικά γιατί πολλά πράγματα δεν είναι καθαρά "άσπρο" ή "μαύρο". 

Καταρχήν η διαθεσιμότητα των αθλητών. Το να βρίσκει κανείς δικαιολογίες για όλους τους απόντες είναι πολύ εύκολο. Είναι γνωστό εδώ και καιρό ότι ο Καλάθης και ο Παπαγιάννης είναι χολωμένοι με τον Βασίλη Σπανούλη, λόγω της αντιμετώπισης που είχαν κατά τη συνύπαρξή τους στην Μονακό. Ειδικά όμως ο Παπαγιάννης, ο οποίος μόλις ανάρρωσε από ένα σοβαρότατο τραυματισμό, θα είχε αρκετά να πάρει από δύο ματς, τα οποία ήταν κομμένα και ραμμένα στα μέτρα του. Με αυτούς δεν έχει γίνει καμία ουσιαστική συζήτηση από πέρσυ, κάτι που θα έπρεπε να γίνει γιατί και οι δύο είναι κεφάλαια για την εθνική. Πολλοί από τους κολλεγιόπαιδες, που θα μπορούσαν να είναι, απουσίαζαν γιατί "έδιναν εξετάσεις". Η αλήθεια όμως είναι ότι αυτό δεν ίσχυε για όλους (με τον Νεοκλή Αβδάλα να είναι σε διακοπές). Η παρουσία τους θα τους έκανε καλό, τόσο μπασκετικά (από πλευράς εμπειριών) όσο και αγωνιστικά (αφού θα διατηρούνταν σε καλή κατάσταση). Η οικογένεια Αντετοκούνμπο αποτελεί μια ιδιαίτερη περίπτωση: και αν ο Γιάννης προερχόνταν από ανταλλαγή και είναι σχεδόν σίγουρο ότι οι Χιτ δε θα ήθελαν το νέο τους αστέρι, με τις γνωστές του ευπάθειες, να ρισκάρει ένα τραυματισμό, υπάρχουν ο Θανάσης και ο Κώστας που θα μπορούσαν να είναι παρόντες, έστω και αυτό σήμαινε ότι ο γάμος του πρώτου πήγαινε μια εβδομάδα μετά ή πριν. Και αν κάποιοι είχαν τραυματισμούς (βλέπε Καλαϊτζάκης, Μήτογλου, Ντόρσεϊ και Σλούκας), η κατάσταση τους έπρεπε να αξιολογηθεί και ανάλογα να ζητηθεί η παρουσία τους, σ' ένα ή δύο από αυτούς τους αγώνες - δεν ήταν όλοι σε τόσο άσχημη κατάσταση ώστε ν' απουσιάζουν και στους δύο αγώνες. Τέλος, η περίπτωση του νατουραλιζέ είναι εξίσου σημαντική: αν ο κύριος Γουόκαπ πήρε την ελληνική υπηκοότητα για να ενισχύει την εθνική ομάδα, δεν είχε την υποχρέωση να είναι παρόν τώρα που υπήρχε η ανάγκη για την καλύτερη δυνατή εκπροσώπηση; Επίσης παρότι ο Ελάιζα Μήτρου-Λόνγκ είναι καλός (για τα σημερινά ελληνικά δεδομένα), γιατί δεν κλήθηκε ο "καλός" αδερφός, δηλαδή ο Ναζ, που έχει περισσότερες παραστάσεις και ηγετικό ρόλο σε καλύτερα πρωταθλήματα; 

 Βέβαια η διαθεσιμότητα των αθλητών, έχει σχέση και με την αντιμετώπιση της εθνικής από την ομοσπονδία. Η ΕΟΚ έχει γίνει πολύ καλή στο να πουλάει εισιτήρια στους φιλάθλους (πολλές φορές πείθοντας τους ότι οι συμμετέχοντες στους αγώνες θα είναι άλλοι από εκείνους που τελικά παρουσιάζονται στο παρκέ) και να μαζεύει χορηγίες, αλλά αναλώνεται στο δημοσιοσχεσίτικο κομμάτι και όχι στο αγωνιστικό. Η ομάδα παρουσιάστηκε απροετοίμαστη, δε στελεχώθηκε σωστά (για να μην έρθουν σε δύσκολη θέση ομάδες και αθλητές), ενώ και αυτοί που πήγαν φάνηκε ότι δεν είχαν πάρει έστω ένα απλό πρόγραμμα προετοιμασίας, για να είναι έτοιμοι για τους 2 αγώνες: συνολικά δόθηκε η εντύπωση ότι οι αθλητές μαζεύτηκαν κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή, ενώ η όλη αντιμετώπιση αυτού του παραθύρου (από την ώρα που έγινε το ματς της Κυριακής, μέχρι και το ποιοι κλήθηκαν να βοηθήσουν στις προπονήσεις - για να καταλήξει ο ένας από αυτούς στην 12άδα) απέπνεε τη νοοτροπία του "έλα μωρέ ποια Ρουμανία/Πορτογαλία". Και αυτό βαραίνει τους παλαίμαχους που είναι υπεύθυνοι για τις εθνικές ομάδες. 

 Η ευθύνη της ομοσπονδίας υπάρχει και σε ένα άλλο τομέα, αυτό της μελλοντικής στελέχωσης της εθνικής. Έχει σχέση με τη μηδενική δουλειά που γίνεται στις ακαδημίες, για το πως οι μικρές εθνικές στελεχώνονται από αθλητές περισσότερο με βάση το που παίζουν και ποιον έχουν μάνατζερ, παρά από την αξία τους, αλλά αυτό είναι ένα άλλο θέμα συζήτησης, για μια άλλη μέρα. Το ίδιο μπορούμε να πούμε και για την αδυναμία της ομοσπονδίας να μαζέψει τους καλύτερους ομογενείς, και να τους φέρει κοντά στην Ελλάδα: την ίδια στιγμή που οι Τούρκοι κάνουν παιδομάζωμα στα γυμνάσια της Αμερικής σε όποιον είναι μουσουλμάνος και έχει ταξιδέψει έστω και μια φορά μέσω Κωνσταντινούπολης, η ΕΟΚ επαφίεται σε ένα-δύο Έλληνες προπονητές της Αμερικής και κάνει training camps, σε περιόδους που βολεύει την ΕΟΚ. Έτσι η Ελλάδα, των 8 εκατομμυρίων Ελλήνων του εξωτερικού, αυτή τη στιγμή έχει μόνο δύο Έλληνες ομογενείς σε όλες τις μικρές εθνικές ομάδες (ανδρών και γυναικών). Όλους τους άλλους (βλ. Μήτρου-Λονγκ, Πουλακίδα κ.λπ) τους ανακάλυψε μεγάλους με αποτέλεσμα να λογίζονται ως "ξένοι". Ακόμα και τον Ντόρσεϊ που τον ανακαλύψαμε νωρίς (χάρις έναν Έλληνα δημοσιογράφο που προσέγγισε τον ίδιο και την μητέρα του), η FIBA τον θεωρεί ακόμα ως "νατουραλιζέ" (με την ΕΟΚ να μη θέτει το θέμα επίσημα για να μην στεναχωρήσει τον Πρόεδρο Ζαγκλή). Την ίδια στιγμή πάλι η Τουρκία θέτει επιτακτικά το θέμα του Μπιμπέροβιτς, και έχει 4-5 ακόμα που δεν θα έπρεπε να παίζουν, αλλά το κάνουν γιατί η τουρκική ομοσπονδία έκανε τα σωστά πράγματα, τη σωστή στιγμή. 

Θα πρέπει να πούμε κάτι και για όσους αγωνίστηκαν σε αυτά τα δύο ματς. Δεν είναι δυνατόν επαγγελματίες αθλητές και να παρουσιάζονται τελείως απροπόνητοι σε δύο αγώνες της εθνικής ομάδας. Με εξαίρεση τον Παπανικολάου (που είναι και στα 37), τον Χαραλαμπόπουλο και τον Περσίδη, οι περισσότεροι φάνηκαν τελείως εκτός ρυθμού, θυμίζοντας βετεράνους σε αγώνα παλαιμάχων. Η κακή φυσική κατάσταση και η έλλειψη στοιχειώδους προπόνησης ήταν εμφανής από την 4η περίοδο του πρώτου αγώνα, καταλήγόντας στο πατατράκ του 2ο ματς. Μπορεί ο Βασίλης Σπανούλης να προσπάθησε να τους προστατέψει, αλλά η κατάσταση ήταν κάτι παραπάνω από εμφανής, με αποτέλεσμα να έρθει η συντριβή. Αφήσαμε τελευταίο τον προπονητή. Με βάση τα όσα ειπώθηκαν, αφήνεται να εννοηθεί ότι στον Βασίλη Σπανούλη παρουσιάστηκε μια λίστα διαθέσιμων και με βάση αυτή έγιναν οι κλήσεις. Ο Σπανούλης (κακώς) απ' ότι φάνηκε δεν το έψαξε ιδιαίτερα και το αποτέλεσμα είναι αυτό που είχαμε. Αντί λοιπόν να πάμε με 5-1 στην επόμενη φάση (και να περιμένουμε διαδικαστικά τη λήξη των προκριματικών) θ' αναγκαστούμε να κυνηγήσουμε την καλύτερη δυνατή σύνθεση, αντιμετωπίζοντας πολύ καλύτερες ομάδες απ' αυτές που βρήκαμε απέναντί μας στην πρώτη φάση. Το ότι τα πράγματα έγιναν έτσι είναι ευθύνη και του ίδιου του Σπανούλη, ο οποίος δεν προετοίμασε σωστά την ομάδα, ειδικά για το 2ο ματς το οποίο ήταν και το πιο δύσκολο. Θα τα καταφέρουμε στο τέλος; Ο χρόνος θα δείξει...

Καλό ταξίδι Πρόεδρε!

  Ο Βασίλης Λεβέντης ήταν ένα περίεργο πολιτικό ον. Ξεκίνησε την πολιτική του σταδιοδρομία στα 1982, προσπαθώντας να γίνει δήμαρχος του Πειραιά, έχοντας φύγει από το ΠΑΣΟΚ στο οποίο ήταν μέλος. Δεν τα κατάφερε, ίδρυσε (όντας ένας από τους πρώτους στην χώρα) ένα "οικολογικό" κόμμα και μετά συνεργάστηκε με τη ΝΔ (στα 1989 - χωρίς να εκλεγεί), έχοντας κατασταλάξει ότι άνηκε σ' αυτό που λέμε "κεντρώος χώρος". 

Εκεί κάπου, στα 1990 η συνεργασία του με τη ΝΔ διαλύθηκε, και η φήμη του εκτινάχθηκε: Ήταν οι εποχές της πειρατικής τηλεόρασης και ο ίδιος συμμετείχε σε αυτό αφού ίδρυσε το Κανάλι 40, χάρις το οποίο έγινε γνωστός σε όλο το λεκανοπέδιο της Αττικής χάρις τις επιθέσεις του προς τον Ανδρέα Παπανδρέου. Παράλληλα μετεξέλιξε το "οικολογικό" κόμμα σε κεντρώο, καταφέρνοντας μάλιστα να πάρει με το μέρος του, τον ετεροθαλή αδερφό του Ανδρέα Παπανδρέου, Γεώργιο Γεωργίου Παπανδρέου, τον "πραγματικό πολιτικό γιο" του Ανδρέα, όπως υποστήριζε. Ο Γ.Γ. Παπανδρέου έγινε για ένα διάστημα αντιπρόεδρος της Ένωσης Κεντρώων (που ήταν "το κόμμα των ηρώων" κατά τους φανατικούς Λεβεντικούς) και οι δυο τους μαζί καθήλωναν το φιλοθεάμων, τηλεοπτικό κοινό, που "διψούσε" για καταγγελτικό λόγο και αντιπαραθέσεις.

Η αλήθεια βέβαια είναι ότι οι περισσότεροι τον έπαιρναν στην πλάκα. Εκείνος μπορεί να μιλούσε σοβαρά αλλά τα νεράτζια στους λόγους του από τα κεντρικά γραφεία του κόμματος, οι (απλήρωτες) πίτσες που έφταναν συχνά στα γραφεία του καναλιού, καθώς και οι "πλακατζήδες" ακροατές που έπαιρναν τηλέφωνο στις εκπομπές για να τον προβοκάρουν, αποδεικνύουν του λόγου το αληθές.

Ο Βασίλης Λεβέντης όμως έμεινε σταθερός. Η Ένωση Κεντρώων κατέβαινε με πλήρη ψηφοδέλτια σε όλες τις εκλογικές περιφέρειες, από τα 1992. Αυτό ήταν ένα τρομακτικό εγχείρημα, δεδομένου ότι ιστορικά, αλλά μικρά, κόμματα της μεταπολίτευσης (όπως το ΜΛ-ΚΚΕ) αλλά και άλλα που είχαν μπει στην Βουλή κατά καιρούς (όπως οι Οικολόγοι Εναλλακτικοί), αδυνατούσαν να καταφέρουν κάτι τέτοιο. Τι κι αν οι συνδυασμοί του ήταν γεμάτοι από φίλους, συγγενείς (και συγγενείς φίλων), καθώς και στρατιωτικούς που ήθελαν να αποσυρθούν από το στράτευμα; Η σταθερότητα της συμμετοχής, και η συχνή παρουσία (όποτε και όταν τον καλούσε) καθιέρωσε τον Βασίλη Λεβέντη, σ' ένα ρόλο του "γκρινιάρη θείου" που ήταν πάντα εκεί, σε όλες τις περιόδους.

Το πως μπήκε στην πολιτική και το πως κατάφερε να επιβιώσει έχει γίνει συχνά θέμα συζήτησης σε διάφορους κύκλους. Τα πρώτα χρόνια οι φήμες μιλούσαν για ένα πλούσιο θείο από την Αμερική που ονειρευόταν να δει τον ανηψιό του Πρωθυπουργό της χώρας. Μετά κυριάρχησε η φημολογία ότι το κόμμα το χρηματοδοτούσε ο ίδιος από την πώληση της τηλεοπτικής συχνότητας στον εκδότη Γιώργο Κουρή (αρχικά - κρατώντας ποσοστό και την εκπομπή του) και τον επιχειρηματία Φίλιππο Βρυώνη (στη συνέχεια). 

Όποια και να είναι η αλήθεια, εκείνος ήταν εκεί, σταθερός και καταγγελτικός, μέχρι που έγινε το "θαύμα": Στις βουλευτικές εκλογές του Σεπτεμβρίου του 2015 η Ένωση Κεντρώων πέτυχε την είσοδό της στην Βουλή, όπως και ο ίδιος ο Λεβέντης, 23 χρόνια μετά την ίδρυση του κόμματος, με ποσοστό 3,43% και εκλογή 9 βουλευτών. Όσο βρέθηκε εκεί, εκείνος ξεχώρισε - όσο και αν διαφωνούσε κανείς πολιτικά μαζί του, δεν μπορούσε παρά ν' αναγνωρίσει ότι απέφευγε να εμπλακεί στην κατρακύλα και τον ευτελισμό του πολιτικού κόσμου της χώρας, αν και δεν έκανε αυτό που είχε αρχικά ανακοινώσει (δηλαδή ότι η θητεία για τους βουλευτές του κόμματός του θα ήταν "εναλλασόμενη"). 

Τα όνειρα όμως κρατάνε λίγο. Στις βουλευτικές εκλογές του Ιουλίου του 2019, η Ένωση Κεντρώων έλαβε ποσοστό 1,24% μην καταφέροντας να εισέλθει στο κοινοβούλιο και εκεί κάπου η πολιτική καριέρα του Βασίλη Λεβέντη, έλαβε ουσιαστικά τέλος.

Τα τελευταία χρόνια είχε ουσιαστικά αποσυρθεί από τα κοινά και γι' αυτό εξάλλου η εκδημία του αντιμετωπίστηκε με δυσπιστία στην αρχή, αφού δεν είχε μαθευτεί κάτι σχετικό με προβλήματα υγείας. 

Μπορεί ως πολιτικός να υποσχέθηκε πολλά και απίστευτα (όπως π.χ. "ότι θα μπορούσε να λύσει τα προβλήματα της χώρας σε δύο εβδομάδες"), και η πλειοψηφία του κόσμου μπορεί να μην τον έπαιρνε στα σοβαρά, αλλά ήταν ένας άνθρωπος που έβλεπε τα κακώς κείμενα και δε φοβούνταν να τα επισημάνει. Και αυτό σε εποχές κλεψιάς και σοβαροφάνιας ήταν κάτι διαφορετικό...