"Νέας γενιάς" γενετικά τροποποιημένα φυτά: προσεχώς στο τραπέζι σας...

 Το τι καταναλώνουμε μέσα από τα τρόφιμα και τα ποτά μπορεί να μην είναι ψηλά στην ατζέντα της επικαιρότητας, ούτε κύριο θέμα συζήτησης σε "ηλεκτρονικές" ή "φυσικές" παρέες. Παρόλα αυτά παραμένει ιδιαίτερα σημαντικό, γιατί καθορίζει την πορεία της υγείας μας, σε τεράστιο βαθμό.

Και παρότι η διατροφική αξία και ποιότητα των όσων λαμβάνουμε έχει πέσει σημαντικά τα τελευταία χρόνια, τα πράγματα εντός της Ε.Ε. παραμένουν σχετικά καλά, γιατί υπάρχουν αρκετές δικλείδες ασφαλείας. Ο βασικότερος εξ αυτών έχει να κάνει με την προστασία των ευρωπαίων καταναλωτών από τις γενετικά τροποποιημένες τροφές. 

Αυτό όμως είναι έτοιμο ν' αλλάξει, αφού η Ε.Ε. θέει να "χαλαρώσει" τους πολύ αυστηρούς κανονισμούς, με πρόσχημα την επισιτιστική ανασφάλεια που έχει δημιουργηθεί στην υφήλιο, λόγω των συνεχών πολεμικών συγκρούσεων, έχοντας στο μυαλό της προφανώς το "γενετικά τροποποιημένη τροφή είναι κα
λύτερη από το "καθόλου τροφή".

Ο τρόπος που αυτό επιχειρείται είναι απλός: η ΕΕ αποζητά να διαχωρίσει τα νέα φυτά από τους παλιούς Γενετικά Τροποποιημένους Οργανισμούς. 

Ο νέος κανονισμός διαχωρίζει τα φυτά που προκύπτουν από NGTs σε δύο βασικές κατηγορίες: 

Κατηγορία 1: Αφορά φυτά στα οποία έχουν γίνει περιορισμένες, στοχευμένες τροποποιήσεις (έως 20 γενετικές αλλαγές) που «θα μπορούσαν να προκύψουν και φυσικά ή μέσω παραδοσιακών μεθόδων διασταύρωσης», όπως διατυπώνεται ο ισχυρισμός. Αυτά τα «νέα μεταλλαγμένα» (ή ΓΤΟ νέας γενιάς) είναι τα φυτά που έχουν υποστεί γενετική επεξεργασία με τη βοήθεια των νέων γονιδιωματικών τεχνικών, χωρίς την προσθήκη ξένου DNA από άλλα είδη. Αυτά τα φυτά πλέον θα εξισώνονται με τα συμβατικά. Θα απαλλάσσονται από τους αυστηρούς ελέγχους, τις χρονοβόρες αδειοδοτήσεις και την υποχρεωτική σήμανση στα ράφια των σούπερ μάρκετ που ισχύουν για τα «κλασικά» μεταλλαγμένα. Δεν επιτρέπεται να είναι ανθεκτικά σε ζιζανιοκτόνα, ενώ παραμένουν απαγορευμένα για τη βιολογική γεωργία. Στους σπόρους θα υπάρχει σήμανση για να γνωρίζουν οι αγρότες τι αγοράζουν.  

Κατηγορία 2: Αφορά φυτά με πιο πολύπλοκες γενετικές τροποποιήσεις που ναι μεν προκύπτουν από τις νέες τεχνικές, αλλά θα συνεχίσουν να υπάγονται στην υφιστάμενη, αυστηρή νομοθεσία περί ΓΤΟ (υποχρεωτικοί έλεγχοι κινδύνου, ιχνηλασιμότητα, αυστηρή σήμανση στο ράφι για τον καταναλωτή).

Η 2η κατηγορία παραμένει σταθερή, αλλά στην πραγματικότητα είναι ξεπερασμένη, οπότε το πρόβλημα έγγυται στα τελευταίας γενιάς τροποποιημένα. Αν το σχέδιο εγκριθεί, η διατροφή μας θα περιέχει κρυφά μεταλλαγμένα συστατικά τα οποία μάλιστα δεν θα φέρουν καμία σήμανση, δεν θα έχουν αξιολογήσεις ασφάλειας και δεν θα έχουν δοκιμαστεί.

Και όπως σωστά αναφέρει η Greenpeace, "ο καταναλωτής δεν θα ξέρει τι τρώει, ο αγρότης θα αντιμετωπίσει κινδύνους γιατί αυτά τα φυτά θα είναι πατενταρισμένα, και λόγω έλλειψης διαφάνειας οι επιστήμονες δεν θα μπορούν να παρακολουθήσουν τις επιπτώσεις των νέων μεταλλαγμένων στον άνθρωπο και τα οικοσυστήματα".

Βέβαια τα πράγματα δεν είναι απλά. Ένας μεγάλος συνασπισμός οργανώσεων της βιομηχανίας τροφίμων, επιστημόνων και αγροτών πιέζει για την άμεση ψήφιση του κανονισμού. Τα βασικά τους επιχειρήματα είναι ότι η ΕΕ χρειάζεται αυτές τις τεχνολογίες για να παραμείνει ανταγωνιστική παγκοσμίως, δημιουργώντας καλλιέργειες που θα είναι πιο ανθεκτικές στην κλιματική αλλαγή και σε ασθένειες, αλλά και πιο αποδοτικές για την αποφυγή μιας επισιτιστικής κρίσης σε μια εποχή παγκόσμιων κρίσεων.

Το ποιος θα επηρεάζει τελικά τους σπόρους, τον τύπο/τη διάρκεια/την ανθεκτικότητα της καλλιέργειας και τελικά θα έχει τον απόλυτο έλεγχο πάνω στη διατροφή μας, δεν αναφέρουν, αλλά όλοι μας μπορούμε να φανταστούμε, ποιος είναι - σίγουρα όχι η Ε.Ε. και φυσικά όχι, οι ίδιοι οι καταναλωτές.

Ένα ακόμη βασικό επιχείρημα στη φαρέτρα τους είναι η νέα τεχνική CRISPR-Cas9 (συχνά αναφέρεται απλά ως CRISPR), ένα επαναστατικό εργαλείο γονιδιακής επεξεργασίας, που χρησιμοποιείται για τη γενετική τροποποίηση των φυτών. Μπορείτε να τη φανταστείτε ως ένα εξαιρετικά ακριβές, μοριακό «ψαλίδι» που επιτρέπει στους επιστήμονες να κόβουν, να αφαιρούν, να προσθέτουν ή να αλλάζουν συγκεκριμένα τμήματα του DNA ενός οργανισμού (φυτού, ζώου ή μικροοργανισμού) με πρωτοφανή ευκολία. Η ανακάλυψή της άλλαξε ριζικά τη βιολογία και την ιατρική, χαρίζοντας μάλιστα το Νόμπελ Χημείας του 2020 στις δημιουργούς της, Emmanuelle Charpentier και Jennifer Doudna. Οι υποστηρικτές του εργαλείου θεωρούν ότι έτσι περιορίζεται αυτόματα ο κίνδυνος επιβλαβών μεταλλάξεων, αφού θα υπάρχει "απόλυτος" έλεγχος πάνω στο τελικό προϊόν. 

Είναι όμως τα πράγματα έτσι; Όχι απαραίτητα. Οι επικριτές, όπως ο ομότιμος καθηγητής Μοριακής Γενετικής και Τοξικολογίας στο King’s College London Μιχάλης Αντωνίου, τονίζουν ότι "κανένα γονίδιο ή το πρωτεϊνικό προϊόν του δεν λειτουργεί μεμονωμένα, αλλά ως μέρος ενός απίστευτα εξελιγμένου, λεπτεπίλεπτα ισορροπημένου και ρυθμιζόμενου δικτύου. Έτσι, η αλλαγή μόνο ενός γονιδίου και του πρωτεϊνικού προϊόντος του, πόσο μάλλον πολλαπλών γονιδίων/πρωτεϊνών, μπορεί να αλλάξει τη λειτουργία αυτού του δικτύου με σημαντικές αλλαγές στη βιοχημεία και τη σύνθεση. Ένα αποδεδειγμένο και αναμφισβήτητο γεγονός, γνωστό εδώ και δεκαετίες, είναι ότι η διαδικασία ανάπτυξης φυτικών κυττάρων στο εργαστήριο εισάγει μεγάλης κλίμακας θέσεις βλάβης του DNA που αριθμούν εκατοντάδες ή και χιλιάδες. Η διαδικασία μετασχηματισμού «προσθέτει» σε αυτή τη βλάβη του DNA. Και αυτό συμβαίνει ανεξάρτητα από τη δράση του εργαλείου CRISPR/Cas".

Ο κίνδυνος λοιπόν που υπάρχει με την "απελευθέρωση" της νέας γενιάς γενετικά τροποποιημένων φυτών είναι ότι οι παραγωγοί φυτικών προϊόντων διατροφής δεν θα διεξάγουν καμία έρευνα για να δουν αν υπάρχει επισφάλεια στη δημόσια υγεία. Έτσι, θα εισέλθουν στην αγορά προϊόντα, τα οποία θα μπορούσαν να περιέχουν τοξίνες ή αλλεργιογόνα - και αν υπάρχει η πιθανότητα, είναι σίγουρο σχεδόν, λόγω του μεγέθους της αλλαγής, ότι θα γίνει πραγματικότητα: Επειδή η φύση λειτουργεί με τον τρόπο που λειτουργεί, είναι αναπόφευκτο ότι μόλις οι τα νέα μεταλλαγμένα καλλιεργηθούν στο ευρύτερο περιβάλλον, θα εξαπλωθούν ταχύτατα, μέσω της αναπαραγωγής και θα είναι σχεδόν αδύνατο, να ανακληθεί οποιοδήποτε φυτό τέτοιου τύπου που στη συνέχεια διαπιστώνεται (μέσω εκ των υστέρων ελέγχων) ότι είναι τοξικό ή αλλεργιογόνο. Είναι προφανές ότι έτσι θα παραμείνει, και λόγω της φυσικής επιλογής, για πάντα στην τροφική αλυσίδα.

Από την άλλη μπορεί να υπάρχει σήμερα επισιτιστική κρίση σε πολλές περιοχές του πλανήτη αλλά αυτό, στην παρούσα φάση, δεν είναι αποτέλεσμα έλλειψης τροφής. Είναι επίτοκο της αδυναμίας πρόσβασης σε τρόφιμα λόγω της φτώχειας. Οι άνθρωποι δεν έχουν τα χρήματα για να αγοράσουν τρόφιμα ή δεν έχουν πρόσβαση για να καλλιεργήσουν τη γη. Έτσι, τα επισιτιστικά προβλήματα σε παγκόσμια κλίμακα οφείλονται κυρίως σε κοινωνικοοικονομικούς λόγους, επομένως η αύξηση της παραγωγής τροφίμων με οποιοδήποτε μέσο δεν πρόκειται να βοηθήσει τα πράγματα.

Αναμένεται η οποιαδήποτε εξέλιξη, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον...

Κύριε Μητσοτάκη βρισκόμαστε στο 2026, όχι στο 2015...

  Καθώς απ' ότι φαίνεται, μπαίνουμε σιγά-σιγά σε προεκλογική περίοδο, η κυβέρνηση προσπαθεί να παραμείνει στη θέση της χρησιμοποιώντας ένα παλιό και δοκιμασμένο όπλο, την κινδυνολογία. Παρακάπτοντας το γεγονός ότι η ατζέντα που χρησιμοποιείται δεν είναι "θετική" (δηλαδή δεν αναφέρονται τα "επιτεύγματα" της κυβέρνησης, αλλά η ψήφος ζητάτε με βάση το ποιος θα μπορούσε να είναι λιγότερο "κακός" στη διακυβέρνηση της χώρας) η χρήση της τακτικής αυτής ήταν μάλλον αναμενόμενη. Αυτό που δεν ήταν αναμενόμενο, είναι η κατεύθυνση της κινδυνολογίας: πιο συγκεκριμένα τα βέλη του κ. Μητσοτάκη, δεν κατευθύνονται προς το ΠΑΣΟΚ, το οποίο μετά την πολυδιάσπαση του ΣΥΡΙΖΑ είναι η αξιωματική αντιπολίτευση, αλλά προς τον Αλέξη Τσίπρα, ο οποίος προς το παρόν δε διαθέτει καν όχημα εισόδου στην πολιτική σκηνή. O λόγος που το κάνει είναι προφανής: αν και θα είναι σχεδόν αδύνατον το καινούργιο αυτό κόμμα, να διεκδικήσει τη εκλογική πρωτειά σε πρώτες εκλογές, θα μπορούσε δυνητικά να το κάνει, είτε άμεσα είτε μέσω συμμαχιών σε μεταγενέστερο χρόνο ή τουλάχιστον αυτό φοβάται η ΝΔ. 

Επ' αυτού γράφει σχετικά ο Γιώργος Καρέλιας:

"Οι πρωθυπουργοί έχουν συχνά αυταπάτες. Βλέπουν μια ειδυλλιακή εικόνα από τα περίκλειστα γραφεία και σπίτια τους ή όπως την φιλοτεχνούν οι γύρω τους. Νομίζουν ότι τα πράγματα πάνε για τους άλλους όπως πάνε για τους ίδιους, δηλαδή κατ’ ευχήν. Γι’ αυτό, όταν τα αποτελέσματα δεν είναι όπως εκείνοι τα φαντάζονται, εκπλήσσονται. Και η έκπληξη είναι ακόμα μεγαλύτερη για εκείνους που έχουν πιστέψει ότι δεν έχουν αντίπαλο. Εκτός από όλα αυτά, ο Κυριάκος Μητσοτάκης φαίνεται ότι έχει και μια άλλη αυταπάτη: ότι στις επικείμενες εκλογές θα ψηφίσουμε για το…2015. 

Μιλώντας χτες στο προσυνέδριο της ΝΔ στη Θεσσαλονίκη, είπε: «Τα παιδιά που είναι 18-20 χρονών, το 2010, όταν η χώρα χρεοκόπησε, ήταν 6 και 7 ετών. Δεν τα έζησαν. Δεν έζησαν τις μεγάλες δυσκολίες που εμείς περάσαμε. Πρέπει, όμως, να μην ξεχνούν και πολύ περισσότερο να ξέρουν όταν οι αρχιτέκτονες της χρεοκοπίας ζητούν να τους εμπιστευτούν ξανά». Και «Όσο κάποιοι οραματίζονται επιστροφή στο καταστροφικό 2015, η ΝΔ σχεδιάζει το ελπιδοφόρο 2030». Ο κ. Μητσοτάκης μπερδεύει σκόπιμα χρονιές και γεγονότα νομίζοντας ότι θα μπερδέψει και όσους ακούνε ή διαβάζουν αυτά που λέει.

Πρώτον, η χώρα χρεοκόπησε (τυπικά το 2010, ουσιαστικά το 2007-2009) εξαιτίας των πολιτικών και του δικού του κόμματος. Και τη χρεοκοπία αυτή διαχειρίστηκε και το κόμμα του και εν μέρει ο ίδιος, ήταν υπουργός την περίοδο 2012-2014. 

Δεύτερον, το 2015 ήταν αποτέλεσμα της χρεοκοπίας πού προηγήθηκε. Τα φαινόμενα ΣΥΡΙΖΑ και Τσίπρας δεν έπεσαν από τον ουρανό. Κι αν το 2015 ήταν «καταστροφικό», ποιοι έφεραν την προηγηθείσα καταστροφή; Ο κ. Μητσοτάκης «επιστρέφει» στο 2010 και στο 2015. Προφανώς, δεν εμπιστεύεται τα δικά του, που θα κριθούν σήμερα. 

Και αυτή είναι η δική του «αυταπάτη». Επικουρούμενος από φίλια προπαγανδιστικά κατασκευάσματα, νομίζει ότι θα καταφέρει να «μεταφέρει» τους ψηφοφόρους στην προηγούμενη δεκαετία. Ματαιοπονεί. Αυτά έχουν κριθεί. Τώρα θα κριθούν τα έργα και οι ημέρες του ιδίου και των υπουργών του. Και θα κριθούν αυστηρότερα, διότι από  το 2019 κυβερνούν άνετα, χωρίς το βάρος της χρεοκοπίας και των Μνημονίων, από τα οποία άλλοι τους είχαν απαλλάξει, αφήνοντάς τους και μεγάλο «μαξιλάρι». Γι’ αυτό οι ψηφοφόροι μπορεί να θυμηθούν ότι τα βάρη της καθημερινής ζωής ήταν μικρότερα το 2019 από τα αντίστοιχα του σήμερα. 

Υπάρχει επ’ αυτού κι ένα δημοσκοπικό εύρημα που μπορεί να βγάλει από τις αυταπάτες τους σημερινούς: η μεγάλη πλειονότητα θεωρεί  ότι η οικονομική της κατάσταση ήταν καλύτερη το 2019. Αυτό έρχεται σε προφανή αντίθεση με την φωτεινή εικόνα που περιγράφουν ο κ. Μητσοτάκης και οι δικοί του για τα αποτελέσματα της  δικής τους διακυβέρνησης. 

Και, επιπλέον, δείχνει ότι ο μπαμπούλας του 2015 δεν υπάρχει πια, αντίθετα ενδέχεται η σύγκριση του 2019 με το 2026 να ευνοεί το παρελθόν. Αυτό το παρελθόν με το οποίο  ο νυν πρωθυπουργός επιδιώκει να τρομάξει όσους ψηφοφόρους έδειξαν στις ευρωεκλογές ότι τον εγκαταλείπουν. Όμως, ενδέχεται όλο αυτό να τους γυρίσει μπούμερανγκ, αν οι ψηφοφόροι ενστερνιστούν αυτό που λέει η ρήση «κάθε πέρσι και καλύτερα»…"

Η ευρωεισαγγελέας Κοβέσι και οι "Μένουμε Ευρώπη"

 Θα θυμάστε σίγουρα τα αμίμητα συλλαλητήρια στο Σύνταγμα με τα ψηλά ποτήρια, την περίοδο του δημοψηφίσματος το 2015. Οι "Μένουμε Ευρώπη" που βρίσκονταν πίσω από τις σουρεαλιστικές αυτές σκηνές, είχαν αρχηγούς τον Κυριάκο και την παρέα του - και ο Άδωνις ήταν από τα πρωτοπαλίκαρα του. Ήταν εκείνοι δηλαδή που ξεσηκώθηκαν πιστεύοντας ότι ο "κακός" Τσίπρας ετοιμαζόταν για μια ηρωϊκή έξοδο από την Ε.Ε. και προσπαθούσαν με ένα ποτήρι πορτ και με φουα γκρα, να πείσουν τον κόσμο να ψηφίζει "Ναι". Η ιστορία τους διεύψεσε: Ο λαός ψήφισε "Όχι" αλλά ο Τσίπρας κατάφερε και το έκανε "Ναι", δίνοντας μια μεγάλη ανάσα, στους επαναστάτες με τα ψηλά ποτήρια. 

Αυτό όμως που δεν είχε υπολογίσει ο Κυριάκος και η παρέα του είναι το ότι ο Τσίπρας θα του την έφερνε "εκ των έσω". Δηλαδή ότι σιγά αλλά σταθερά θα "άλωνε" την Ε.Ε. βάζοντας σε καίριες θέσεις ανθρώπους της "συνωμοταξίας" του, που τυφλωμένοι προφανώς από το μίσος προς τους "αντιστασιακούς" Κούλη, Άδωνι και Μάκη, θα έψαχναν ευκαιρία πως θα κάνουν τη ζωή τους δύσκολη..."Η εκδίκηση είναι ένα πιάτο που τρώγεται κρύο" και έτσι 11 χρόνια μετά (με το πιάτο να έχει χαλάσει πλέον από το κρύο και να το έχουμε για πέταμα), ήρθε η ώρα που οι αυθεντικοί ευρωπαϊστές αυτής της χώρας, να βρεθούν στο στόχαστρο της ευρω-εισαγγελίας και της κυρίας Κοβέσι. 

Η περίπτωση του η κυρία Κοβέσι είχε αγνές προθέσεις και ήθελε απλώς να κάνει τη δουλειά της ως ευρωεισαγγελέας ερευνώντας ένα πιθανό σκάνδαλο, προφανώς και δεν υπάρχει περίπτωση να συμβαίνει. Η κυρία Κοβέσι είναι Ρουμάνα, άρα πρώην κομμουνίστρια δηλαδή της ίδιας συνωμοταξίας με τον Αλέξη, που ως γνωστόν επιστρέφει στην κεντρική πολιτική σκηνή και θέλει να γίνει πρωθυπουργός. Να μην σας τα λέμε όλα εμείς - κάντε το συνειρμό και θα καταλάβετε γιατί γίνονται όλα αυτά. Μην εκπλαγείται για το αν κάποια στιγμή η Κοβέσι κατέβει και ευρωβουλευτής με το κόμμα Τσίπρα. Και αν αυτά σας φαίνονται υπερβολικά και θεωρίες συνωμοσίας, μη γελάτε...Όρεξη να έχει να διαβάζει κανείς και θα βρει αυτά και άλλα τέτοια πολλά στα κοινωνικά δίκτυα. 

Στα ίδια κοινωνικά δίκτυα βέβαια έχουν δημιουργεί και ομάδες για την "Λάουρα Κοβέσι της καρδιάς μας". Υμνητές δηλαδή των κινήσεων και δηλώσεων της κυρίας Λάουρας, που την ακολουθούν φανατικά και γράφουν διθύραμβους για εκείνη. Δε θα εκπλαγούμε αν κάποια στιγμή στο κοντινό μέλλον, σε κάποια από τις επισκέψεις της στην χώρα μας (που με βάση τα όσα ακούγονται θα είναι συχνές) δούμε και πανό ή πινακάκια που θα γράφουν "Λάουρα Παντρέψου Με" από κάποιον φανατικό.

Θα υπάρχουν σίγουρα και τέτοιοι.

Μέχρι να συμβούν αυτά, και μέχρι να κληθεί η Ελλάδα να πληρώσει ένα ακόμα υπέρογκο πρόστιμο για κατασπατάληση ευρωπαϊκών κονδυλίων, θα συνεχίσουμε να έχουμε συχνές επιθέσεις των κυβερνητικών στελεχών που δεν εννοούν να καταλάβουν ότι είναι άλλο να ενδιαφέρεσαι για το συμφέρον του λαού και ν' ακούς τα προβλήματά του και άλλο να βάζεις μέσο πίεσης για να γίνουν στα αρχεία του ΟΠΕΚΕΠΕ τα 10 πρόβατα που έχει ο Μπάρμπα-Σήφης, στο Πέραμα Μυλωποτάμου, 100 χωρίς αυτά να γεννήσουν. Η Λάουρα (της καρδιάς μας) το είπε εξάλλου ξεκάθαρα: "...Η ουσία της υπόθεσης δεν είναι ούτε η ανανέωση της θητείας των εντεταλμένων εισαγγελέων που δουλεύουν στην υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ, ούτε τι πιστεύει η Κοβέσι. Η ουσία είναι τι συνέβη με τον ΟΠΕΚΕΠΕ και τι ευθύνη έχει ο καθένας. Σας θυμίζω τι είπα τον Οκτώβριο, ότι ο ΟΠΕΚΕΠΕ είναι ακρωνύμιο της διαφθοράς, του νεποτισμού και πελατικού κράτους. Πιστεύω βαθιά ότι οι πολίτες στην Ελλάδα βλέπουν πίσω από το νέφος αποπροσανατολιτισμού που επιχειρείται. Για εμένα και τους συναδέλφους μου ως εισαγγελείς, η διαφθορά, η κατάχρηση εξουσίας, η απάτη, η αθέμιτη επιρροή αποτελούν εγκλήματα. Ορίζονται ως εγκλήματα στο ελληνικό δίκαιο, ορίζονται ως εγκλήματα και στα δίκαια σχεδόν όλων των κρατών μελών της ΕΕ. Επομένως, κανένας, μα κανένας στον κόσμο δεν θα μπορέσει να με πείσει πως αυτές οι κατηγορίες είναι μέρος της δουλειάς (part of job description) ενός πολιτικού στην Ελλάδα ή οποιουδήποτε πολιτικού στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Κανένας δεν θα με πείσει για κάτι τέτοιο". Και μάλλον έχει δίκιο. 

Και ας μην μπορεί να χωνέψει ο Άδωνις και οι λοιποί "Μενουμε-ευρωπαίοι" της ΝΔ, το πως βρέθηκαν εκείνοι στο στόχαστρο ενός κατεξοχήν ευρώ-θεσμού όπως η Ευρωεισαγγελία. Συμβαίνει και στις καλύτερες οικογένειες στην εποχή μας. Η εποχή του Δεληγιάννη και του Κωλέττη πέρασαν, και είναι καιρός να το συνειδητοποιήσουν συνεπείς "αγωνιστές" όπως αυτοί...

(Τα σκίτσα προέρχονται από τις εφημερίδες "Το Ποντίκι" και "Καθημερινή").

Τι δουλειά έχει η αλεπού στο παζάρι; Η ιστορία των "ελληνικών" Patriot στη Σαουδική Αραβία

 Εκεί που παρακολουθούσαμε, ως παρατηρητές, όσα άρχισαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ στο Ιράν και καθημερινά κλιμακώνονται, εμφανίστηκε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας να ενημερώσει ότι ελληνικά Patriot κατέρριψαν ιρανικούς πυραύλους, στη Σαουδική Αραβία.

Tην ίδια στιγμή άρχισε ένας δημόσιος διάλογος για το αν πρόκειται περί εμπλοκής της Ελλάδας στον πόλεμο, με τους κυβερνητικούς αξιωματούχους να διαρρηγνύουν τα ιμάτια τους πως… δεν είναι αυτό που φαίνεται. 

Τότε, ο Πρωθυπουργός τοποθετήθηκε, ισχυριζόμενος -εν πολλοίς- πως αν δεν μπαίναμε στη μέση, η τιμή του πετρελαίου θα ήταν σήμερα υψηλότερη. Το πόσο αστεία είναι αυτή η τοποθέτηση (που νομίζουμε ότι δεν μπορεί να δεχτεί ούτε παιδάκι του Δημοτικού) θα το ξεπεράσουμε τονίζοντας το αυτονόητο: είναι εντελώς διαφορετικό το να βρίσκονται F16 και φρεγάτες στην Κύπρο (μιας και προφανώς όταν εκτοξεύονται εναντίον της πύραυλοι - ακόμα και αν κατευθύνονται προς τις βρετανικές βάσεις - μπορούν να υπάρχουν αθώα θύματα, πράγμα που μας αφορά), και άλλο να προστατεύουμε πετρελαιοπηγές στην Σαουδική Αραβία, λες και βρισκόμαστε στα χρόνια του Μεγάλου Αλεξάνδρου και η περιοχή αποτελεί "ελληνικό" έδαφος.

Υπάρχει όμως και μια ακόμα πλευρά των πραγμάτων: Πολλοί υποστηρίζουν ότι εφόσον ενεργοποιήθηκε το σύστημα και κατέρριψε εχθρικό στόχο, η χώρα μας έπαψε να είναι απλός παρατηρητής.Tο θέμα προφανώς και μπορεί να μπει υπό συζήτηση ώστε ο καθένας να καταλήξει μόνος του στο αν έχουμε εμπλακεί στον πόλεμο ή όχι. 

Για να βοηθήσουμε τη συζήτηση, καλό είναι να γνωρίζουμε τι είναι τα Patriot: Τα Patriot ανήκουν στα πιο προηγμένα συστήματα αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής άμυνας, στον κόσμο. Αναφέρονται ως συστοιχίες, αφού δεν πρόκειται για ένα όχημα, αλλά για ομάδα μονάδων. Οι πύραυλοι, τύπου PAC-3 (Patriot Advanced Capability-3), που σύμφωνα με τους ανθρώπους που τους φτιάχνουν διαθέτουν την τεχνολογία hit to kill. Οι τύπου PAC-2 είναι τεχνολογίας blast fragmentation και χρησιμοποιείται, κυρίως, κατά των αεροσκαφών.  Πέφτουν δηλαδή, πάνω στον στόχο με τεράστια ταχύτητα, ώστε να τον διαλύσουν. Δεν εκρήγνυνται απλά, κοντά του.

Τα κατασκευάζει η αμερικανική εταιρεία Raytheon. Όπως συμβαίνει με όλα τα οπλικά συστήματα που αγοράζουμε τα κράτη-μέλη της ΕΕ από τις ΗΠΑ, για να κάνουμε χρήση τους, χρειάζεται η άδεια των ΗΠΑ. Αυτό έγινε και στην εμπλοκή μας ή τη μη εμπλοκή μας (ανάλογα με το ποιον αξιωματούχο της κυβέρνησης ρωτάμε) στον πόλεμο στο Ιράν.

Στην ιστοσελίδα της Πολεμικής Αεροπορίας αναφέρεται πως το Patriot είναι «κινητό αντιαεροπορικό σύστημα μεγάλου βεληνεκούς, με εμβέλεια ραντάρ έρευνας 170 χιλιόμετρα και μέγιστο βεληνεκές εμπλοκής 150 χιλιόμετρα». Παρ’ όλα αυτά, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης είπε την Πέμπτη πως η χρήση των Patriot δεν ήταν εμπλοκή, αλλά «αμυντική ενέργεια αποτροπής». Αυτό προφανώς συζητείται.

Τα Patriot είναι από τα πιο ακριβά οπλικά συστήματα, στην παγκόσμια λίστα των οπλοστασίων. Η πυροβολαρχία (βλ. ραντάρ, σταθμός ελέγχου, γεννήτριες και 6 έως 8 εκτοξευτές) κοστίζουν από 1 έως 1.1 δισεκατομμύρια δολάρια. Το κόστος του πυραύλου εξαρτάται από τον τύπο του: το PAC-2 κάνει από 2 έως 3 εκατομμύρια δολάρια (ο πύραυλος) και το PAC-3 που είναι και η πιο σύγχρονη έκδοση, στοιχίζει από 4 έως 5 εκατομμύρια δολάρια.

Προφανώς και το κόστος δεν σταματάει στην αγορά. Χρειάζεται εκπαίδευση προσωπικού και συνεχής τεχνική υποστήριξη. Αυτά, από μόνα τους, στοιχίζουν εκατομμύρια δολάρια κάθε χρόνο. Οι αναβαθμίσεις λογισμικού και τα ανταλλακτικά έρχονται σε τιμές που προηγουμένως συμφωνούν μεταξύ τους τα κράτη. Λόγω του υψηλού κόστους (4-5 εκατ. ανά πύραυλο), οι στρατοί αποφεύγουν να χρησιμοποιούν Patriot και προτιμούν φθηνά drones που κοστίζουν μόλις μερικές χιλιάδες δολάρια. Τα Patriot επιστρατεύονται μόνο αν η απειλή είναι κρίσιμη -και τώρα καταλαβαίνετε γιατί επισημάνθηκε ότι στόχος των ιρανικών πυραύλων ήταν το διυλιστήριο της Saudi Aramco. 

Η αλήθεια είναι πως η Ελλάδα δεν έστειλε τώρα, τα δικά της Patriot στη Σαουδική Αραβία. Το σύστημα βρίσκεται στο Yanbu -μαζί με ελληνικό προσωπικό- από το 2021, στο πλαίσιο της αποστολής Philia Forum, μιας διμερούς αμυντικής συνεργασίας. Πριν τη μεταφορά, όπως και πριν τη χρήση, απαιτήθηκε η σύμφωνη γνώμη των ΗΠΑ, λόγω των αυστηρών περιορισμών που υπάρχουν σε ό,τι αφορά την εκμετάλλευση της αμερικανικής τεχνολογίας, από τους τελικούς χρήστες. Τότε άρχισαν να ενοικιάζουν το σύστημα οι Σαουδάραβες, οι οποίοι επί χρόνια αγοράζουν τα τελειότερα οπλικά συστήματα και μετά μισθώνουν προσωπικό από άλλες χώρες για να τα λειτουργήσουν -αφού δεν έχουν δικούς τους ανθρώπους με σχετική εκπαίδευση και τακτικό στρατό.

Σύμφωνα με πληροφορίες, δεν υπάρχει μηνιαίο ποσό ενοικίασης στην Σαουδική Αραβία, αλλά οι μισθωτές καλύπτουν τα λειτουργικά έξοδα (μεταφορά και εγκατάσταση, διαμονή και διατροφή περίπου 120 στελεχών της Πολεμικής Αεροπορίας που επανδρώνουν την πυροβολαρχία και την συντήρηση με τα ανταλλακτικά), συν την αναβάθμιση. Σε αυτό το πλαίσιο, απέκτησαν τα ελληνικά Patriot τους πιο εξελιγμένους πυραύλους -περαιτέρω πληροφορίες θα δοθούν σε ένα λεπτό. Υπάρχουν έγγραφα που δείχνουν πως η ετήσια αποζημίωση του προσωπικού είναι μεταξύ 3.5 και 5 εκατομμύρια ευρώ. Η τρέχουσα συνεργασία ολοκληρώνεται το Νοέμβριο του 2026, όταν η Ελλάδα θα παραλάβει πιο εξελιγμένο σύστημα, από αυτό που έστειλε. Το κόστος θα το καλύψουν οι Σαουδάραβες. Οι αξιωματικοί θα μπορούν να μεταφέρουν την τεχνογνωσία στις άλλες 5 πυροβολαρχίες, στην Ελλάδα -που αρκούνται σε ασκήσεις και προσομοιώσεις.

Το κατά πόσο αυτό θα συμβεί το Νοέμβριο παραμένει βέβαια ένα μεγάλο ερωτηματικό. Είναι σχεδόν σίγουρο ότι οι Σαουδάραβες θα θελήσουν ν' ανανεώσουν το "συμβόλαιο". Επίσης είναι πολύ πιθανόν πολλοί "εμπειροπόλεμοι" αξιωματικοί που βρίσκονται τώρα στην Σαουδική Αραβία να θελήσουν ν' "αποστρατευτούν" και να μείνουν εκεί ως "εκπαιδευτές" ή "κοντράκτορες" προσφέροντας την τεχνογνωσία που απέκτησαν έναντι αμοιβής. Προφανώς και τα χρήματα που παίρνουν τώρα (μαζί με τα εκτός έδρας, τα δωρεάν εισιτήρια προς την Ελλάδα και οι διάφορες "έξτρα" παροχές που λαμβάνουν από τους Σαουδάραβες) είναι ένα ισχυρό κίνητρο για να παραμείνουν εκεί. Επομένως θα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον να δούμε αν τελικά πληρώσαμε ένα σύστημα το οποίο δε θα μας "προστατέψει" ποτέ και αν χάσουμε από πάνω ικανά στελέχη τα οποία εκπαιδεύσαμε για να προσφέρουν τελικά τις υπηρεσίες τους αλλού.

Ο χρόνος θα δείξει...

Η φωτογραφία του Χαμενεΐ στα χέρια του Λαφαζάνη και το AI που έχει καταπιεί τα πάντα

 Το πρόσφατο αντιπολεμικό συλλαλητήριο στο κέντρο της Αθήνας, ενάντια στον πόλεμο μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν (για τον οποίο έχουμε γράψει αναλυτικά εδώ), ήρθε στο επίκεντρο της επικαιρότητας για τους λάθος λόγους: Πιο συγκεκριμένα, η εικόνα του πρώην υπουργού και εκ των ιδρυτών της ΛΑΕ, Παναγιώτη Λαφαζάνη με τη φωτογραφία του Χαμενεΐ στα χέρια, έκανε γρήγορα τον γύρο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Τα σχόλια που τη συνόδευαν ήταν ξεκάθαρα και γεμάτα αμφισβήτηση: "Είναι μια φωτογραφία ΑΙ", αμφισβητώντας ξεκάθαρα τη δουλειά του φωτορεπόρτερ Γιώργου Κονταρίνη, ο οποίος ήταν παρόν στο αντιπολεμικό συλλαλητήριο των προηγούμενων ημερών και "έπιασε"το στιγμιότυπο με το φακό του. 

Η απάντηση του τελευταίου ήρθε μέσα από ανάρτηση στον λογαριασμό του στο Facebook: "Σταματήστε να ψάχνετε για τεχνική νοημοσύνη AI εκεί που υπάρχει ο μόχθος του φωτορεπόρτερ. Είναι λυπηρό να πρέπει να αποδείξουμε τα αυτονόητα. Η χθεσινή μου φωτογραφία από τη συγκέντρωση δεν είναι αποτέλεσμα κάποιου αλγορίθμου, αλλά αποτέλεσμα παρουσίας στο δρόμο. Αυτός είναι ο ρόλος του φωτορεπορτάζ: να είμαστε οι "μάρτυρες" της πραγματικότητας. Η αλήθεια χρειάζεται μόνο έναν φακό και έναν άνθρωπο πίσω από αυτόν".

Το πρόβλημα προφανώς δεν είναι στην αντίδραση του κόσμου ή στην απορία του γιατί ο κ.Λαφαζάνης επέλεξε να κρατά τη συγκεκριμένη φωτογραφία, γνωρίζοντας προφανώς ότι όλο και κάποιος θα αποθανάτιζε το περιστατικό. Ακόμα και το ότι η εν λόγω φωτογραφία εργαλειοποιήθηκε από ορισμένους που έγραψαν "να ποιοι έκαναν κουμάντο επί Τσίπρα", είναι δευτερεύον. 

Το πιο προβληματικό κομμάτι που αναδύεται μέσα από αυτό το περιστατικό, είναι κάτι βαθύτερο, και που έχει αλλάξει πλέον την πεποίθησή μας για τα όσα βιώνουμε μέσα από οθόνες και υπολογιστές. Κάποτε, όταν λέγαμε ότι "δεν μπορούμε να πιστέψουμε στα μάτια μας", εννοούσαμε την έντονη έκπληξή μας σε κάτι που είδαμε. Σήμερα, η φράση έχει γίνει πιο κυριολεκτική από ποτέ καθώς περνάμε την πιο βαθιά κρίση εμπιστοσύνης των όσων συμβαίνων γύρω μας.

Το πρόβλημα με εικόνες, βίντεο ή ηχητικά ντοκουμέντα που δημιουργούνται, τροποποιούνται ή παραποιούνται από το AI, είναι πιο έντονο από ποτέ. Περιηγούμαστε καθημερινά σε πλατφόρμες όπου καταναλώνουμε παραποιημένο περιεχόμενο και fake news που αφορούν από τον Τραμπ μέχρι βιντεάκια με ζωάκια στο Instagram. Όταν το 2017 πρωτοεμφανίστηκε ο όρος deepfake, φάνταζε σαν ένα μικρό αγκάθι του ίντερνετ που όποτε το συναντούσαμε θα ξέραμε να το αποφύγουμε. Ήταν κάτι τρανταχτό, δεν χρειαζόταν ένα έμπειρο μάτι για να το ξεσκεπάσει.

Σήμερα, τα "fake" βιντεάκια και ηχητικά έχουν καταστεί το κυριότερο εργαλείο προπαγάνδας και παραπληροφόρησης και βρίσκονται παντού: το εύκολο χρήμα και η εύκολη παραπληροφόρηση (με σκοπό την προώθηση ιδιοτελών σκοπών), υπερκαλύπτει τα πάντα. 

Έτσι ξαφνικά όλοι μας, γίναμε καχύποπτοι. Έτσι κρίνεται αναγκαίο ένας φωτογράφος να κάνει αναρτήσεις για να ξεκαθαρίσει πως μια φωτογραφία είναι "πραγματική" και όχι εικονική πραγματικότητα, ενώ την ίδια ώρα έχουμε έναν Πρόεδρο μιας από τις ισχυρότερες χώρες του πλανήτη να χρησιμοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη ως εργαλείο πολιτικής επικοινωνίας και έναν δεύτερο να έχει στήσει ολόκληρο μηχανισμό προπαγάνδας και παραπληροφόρησης για στηρίξει το "δίκαιο" μιας εισβολής σε μια άλλη χώρα. Και όλο αυτό έχει κόστος, που μάς επιβαρύνει ήδη σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο. Και το αποτέλεσμα; Στο τέλος "δεν πιστεύουμε στα μάτια μας"...

(Ένα εξαιρετικό άρθρο στα αγγλικά, από τους New York Times για το πως κάποιοι χρησιμοποιούν ΑΙ βίντεο για να κυκλοφορήσουν ψευδείς ειδήσεις μπορείτε να διαβάσετε εδώ).