Ο θάνατος του αγροτικού τομέα στην Ελλάδα...

 Τα ελληνικά ΜΜΕ χαίρονται κατά καιρούς να κάνουν αφιερώματα σε "νέους ανθρώπους" που αφήνουν τις μεγάλες πόλεις και μετακομίζουν σε μικρά χωριά της ελληνικής επαρχίας. Τα Ζαγόρια, το Πήλιο, μικρά χωριά στις βουνοπλαγιές των Αγράφων είναι μόνο μερικά από τα μέρη της ελληνικής επαρχίας που έχουν γίνει κύριο θέμα σε ιστοσελίδες και τον κυριακάτικο κήπο, για νέους που άνοιξαν ταβέρνες, έκαναν επιχειρήσεις αγροτουρισμού ή extreme sports στις βουνοκορφές. Η αλήθεια όμως είναι τελείως διαφορετική...

Όπως αναφέρει η εφημερίδα "Το Παρόν", υπάρχει απώλεια 83.200 θέσεων εργασίας στη γεωργία και στην κτηνοτροφία μέσα σε μόλις δώδεκα μήνες (2024-2025), η οποία δεν είναι απλώς ένα ανησυχητικό στατιστικό, αλλά μια ιστορικών διαστάσεων συρρίκνωση κατά 18%. Η παρατήρηση βέβαια δεν είναι καινούργια (δείτε σχετικά εδώ), αλλά για πρώτη φορά καταγράφεται τέτοια μείωση την τελευταία 30ετία.

Αυτό έρχεται σε αντίθεση με τα γενικά νούμερα μέσα από τα οποία φαίνεται αύξηση της συνολικής απασχόλησης κατά 79.000 άτομα στο ίδιο χρονικό διάστημα: Η πραγματικότητα είναι ότι η Ελλάδα μετατρέπεται γρήγορα σε μια οικονομία αποκλειστικά προσανατολισμένη στις υπηρεσίες, την ίδια ώρα που ο πρωτογενής της τομέας καταρρέει με πάταγο, αφήνοντας πίσω του άδεια χωράφια και ερημωμένη ύπαιθρο. Η πρόσφατη παρατήρηση για το ότι "σε 20 χρόνια δε θα υπάρχει κανείς για να μαζεύει ελιές στην Ελλάδα", που έγινε στην γιορτή του περιοδικού "Γαστρονόμος" στις αρχές του έτους, μπορεί ν' ακούγεται υπερβολική αλλά δεν είναι: οι άνθρωποι που ασχολούνται με τη γεωργία (ακόμα και με μια καλλιέργεια όπως αυτή της ελιάς που είναι λιγότερο απαιτητική απ' άλλες), όλο και μειώνονται, και όσοι ασχολούνται είναι μεγάλης ηλικίας. 

Αυτό το κύμα φυγής έρχεται να προστεθεί σε μια μακροχρόνια αιμορραγία που ξεκίνησε με την κρίση του 2008, έχοντας πλέον εξαφανίσει το ένα τέταρτο του αγροτικού κόσμου. Το παράδοξο είναι ότι αυτή η παραγωγική απογύμνωση συμβαίνει σε μια περίοδο έντονης έλλειψης εργατικών χεριών, γεγονός που χτυπά καμπανάκι για την επισιτιστική επάρκεια της χώρας και προμηνύει ακόμα μεγαλύτερη εξάρτηση από ακριβές εισαγωγές. Αυτήν την τεράστια μαύρη τρύπα έρχεται να καλύψει η γιγάντωση των υπηρεσιών, η οποία απορρόφησε 163.200 νέους υπαλλήλους. Το εμπόριο, ο τουρισμός και οι τεχνικές δραστηριότητες συντηρούν μια πλασματική ανάπτυξη, ενώ την ίδια στιγμή η μεταποίηση καταγράφει και αυτή απώλειες. Μέσα σε αυτό το σκηνικό μεταβολών, οι γυναίκες κερδίζουν έδαφος, καλύπτοντας το 60% των νέων θέσεων, αν και η συνολική τους συμμετοχή παραμένει χαμηλή. Η μετάβαση σε ένα μοντέλο υπηρεσιών μπορεί να μας φέρνει πιο κοντά στα ευρωπαϊκά πρότυπα, όμως, χωρίς άμεσα κίνητρα για την επιστροφή των νέων στην περιφέρεια, η ελληνική οικονομία κινδυνεύει να μείνει χωρίς θεμέλια.

Η εικόνα της ελληνικής αγοράς εργασίας, όπως αποτυπώνεται στα πρόσφατα στοιχεία του ΚΕΠΕ, θυμίζει έντονα ένα οικοδόμημα που ψηλώνει γρήγορα, αλλά την ίδια στιγμή βλέπει τα θεμέλιά του να υποχωρούν επικίνδυνα. Από τη μία πλευρά, η βιτρίνα δείχνει μια αγορά που σφύζει από ζωή, με τη συνολική απασχόληση να αγγίζει τα 4,4 εκατομμύρια άτομα και να καταγράφει ετήσια άνοδο κατά 79.000 εργαζομένους. Από την άλλη πλευρά, πίσω από την αισιοδοξία των αριθμών, συντελείται μια βίαιη και ριζική μεταμόρφωση, η οποία αποδομεί την εγχώρια παραγωγική βάση και δημιουργεί μια οικονομία δύο ταχυτήτων, όπου οι υπηρεσίες ευημερούν και η πρωτογενής παραγωγή αργοπεθαίνει. Το πιο σκοτεινό σημείο αυτής της εξέλιξης εντοπίζεται στα χωράφια και στις κτηνοτροφικές μονάδες της χώρας. Η γεωργία και η κτηνοτροφία βιώνουν μια άνευ προηγουμένου κρίση, καθώς μέσα σε ένα μόλις έτος χάθηκαν 83.200 θέσεις απασχόλησης. Η
τρομακτική αυτή συρρίκνωση του εργατικού δυναμικού κατά σχεδόν 18% δεν αποτελεί ένα τυχαίο ή παροδικό γεγονός αλλά το αποκορύφωμα μιας χρόνιας απαξίωσης.

Οι αναλυτές υπενθυμίζουν ότι από το ξέσπασμα της οικονομικής κρίσης το 2008 μέχρι σήμερα το ένα τέταρτο των ανθρώπων που μόχθησαν στην ελληνική γη έχει εξαφανιστεί, σφραγίζοντας τη μόνιμη ερήμωση της ελληνικής υπαίθρου. Το γεγονός ότι αυτή η παραγωγική απογύμνωση συμβαίνει σε μια εποχή που οι παραγωγοί κραυγάζουν για την έλλειψη εργατικών χεριών κάνει το πρόβλημα ακόμα πιο σύνθετο και απειλεί ευθέως την επάρκεια τροφίμων της χώρας, ανοίγοντας διάπλατα την πόρτα για νέες, ακριβές εισαγωγές αγαθών. Η συνολική άνοδος της απασχόλησης, λοιπόν, δεν οφείλεται σε μια ισορροπημένη ανάπτυξη αλλά αποκλειστικά στην επέλαση του τομέα των υπηρεσιών. Ο τριτογενής τομέας γιγαντώθηκε κατά 5%, απορροφώντας 163.200 νέους υπαλλήλους και λειτουργώ­ντας ως ένας τεράστιος σπόγγος που κάλυψε το κενό των άλλων κλάδων. Η μερίδα του λέοντος στην εύρεση εργασίας αφορούσε επιστημονικές και τεχνικές δραστηριότητες, το χονδρικό και λιανικό εμπόριο, καθώς και το γνώριμο δίδυμο των ξενοδοχείων και της εστίασης, που συνεχίζει να τροφοδοτείται από το τουριστικό προϊόν. Θετικό πρόσημο έδειξε και η οικοδομή, προσφέροντας ανάσα με 10.700 επιπλέον θέσεις. Αντίθετα, η βιομηχανία και η μεταποίηση, που θα έπρεπε να αποτελούν τον έτερο πυλώνα σταθερότητας, βρέθηκαν και αυτές στο κόκκινο, χάνοντας 3.400 θέσεις εργασίας.

Η στροφή προς τις υπηρεσίες μπορεί θεωρητικά να ευθυγραμμίζει την Ελλάδα με τα ευρωπαϊκά οικονομικά πρότυπα, όμως, οι οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι ο ρυθμός με τον οποίο διαλύεται ο αγροτικός ιστός είναι άκρως επικίνδυνος για τις εξαγωγές και την περιφερειακή συνοχή. Αν δεν ληφθούν άμεσα μέτρα, όπως ο εκσυγχρονισμός των καλλιεργειών και η παροχή σοβαρών κινήτρων στους νέους για να παραμείνουν στην επαρχία, η χώρα κινδυνεύει να χάσει οριστικά την παραγωγική της ταυτότητα. Μέσα σε αυτό το ρευστό τοπίο, μια ενθαρρυντική αλλά ημίτελη εξέλιξη αφορά το γυναικείο δυναμικό. Οι γυναίκες πρωταγωνίστησαν στις νέες προσλήψεις, καλύπτο­ντας το 60% των θέσεων, με τον ρυθμό απασχόλησής τους να τρέχει διπλάσια σε σχέση με τους άνδρες. Παρά την έντονη αυτή κινητικότητα, η συνολική τους συμμετοχή στο εργατικό δυναμικό παραμένει καθηλωμένη στο χαμηλό 43,4%, αποδεικνύοντας ότι ο δρόμος για την πλήρη αξιοποίηση των δυνατοτήτων τους είναι ακόμα μακρύς. Η επόμενη μέρα απαιτεί γενναίες αποφάσεις, καθώς καμία οικονομία δεν μπορεί να ευημερήσει μακροπρόθεσμα στηριζόμενη μόνο σε υπηρεσίες, όταν η ίδια της η γη σταματά να παράγει.

Μπορούν ν' αλλάξουν τα πράγματα; Δύσκολο ν' απαντήσει κανείς. Το κράτος σίγουρα αντιμετωπίζει τον αγροτικό τομέα καιροσκοπικά: Το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, η προσπάθεια δημιουργίας μονοπωλίου στο ελαιόλαδο την εποχή των μνημονίων ακόμα και η αδιαφορία της χώρας μας στην "απελευθέρωση" της νέας γενιάς γενετικά-τροποποιημένων αγροτικών προϊόντων από πλευράς της Ε.Ε., περιορίζει την όποια αισιοδοξία θα μπορούσε να έχει κανείς. Αλλά ποτέ δεν ξέρεις - μπορεί να βρεθεί κάποιος και ν' ασχοληθεί (και) μ' αυτό το πρόβλημα...

Έλλειψη σεβασμού στο δημόσιο χρήμα: το παράδειγμα της συμμετοχής προϊσταμένων οικονομικών σε ιατρικά συνέδρια

 Και επειδή "πρώτα βγαίνει η ψυχή και μετά το χούι" (όπως λέει και ο θυμόσοφος λαός), η σπατάλη δημοσίου χρήματος συνεχίζεται με αμείωτους ρυθμούς. Στην χώρα της ακρίβειας και του voucher, το υπουργείο Δικαιοσύνης έστειλε και πλήρωσε τα έξοδα για συμμετοχή σε διεθνές συνέδριο ιατροδικαστών στην Σόφια της Βουλγαρίας της υπευθύνου των οικονομικών υπηρεσιών του. Μπορεί κάποιος βέβαια να πει ότι η εν λόγω κυρία έχει κάποια σχέση με το αντικείμενο - είναι δηλαδή και αυτή ιατροδικαστής - αλλά όχι: η εν λόγω υπάλληλος έχει οικονομικό πτυχίο και το συνέδριο αφορούσε τις τελευταίες εξελίξεις στην εξέταση σορών από δολοφονίες, δυστυχήματα κλπ. Πιο συγκεκριμένα,τΤο διάστημα λοιπόν από 25 έως 28 Μαΐου πραγματοποιήθηκε στην Σόφια διεθνές συνέδριο ιατροδικαστικής όπου το υπουργείο Δικαιοσύνης χρηματοδότησε την παρουσία σε αυτό 11 ατόμων, ανάμεσα στα οποία υπηρεσιακά στελέχη του (άσχετοι δηλαδή με το επιστημονικό κομμάτι του συνεργείου), τρεις καθηγητές πανεπιστημίων και πέντε ιατροδικαστές. Ανάμεσα σε αυτούς, με τριήμερη παραμονή στη Σόφια – ήταν η προαναφερόμενη προισταμένη των ασχετων οικονομικών υπηρεσιών. 

Η χώρα μας έχει ιστορικό βέβαια σε κακοδιαχείρηση του δημοσίου χρήματος (θυμηθείτε εδώ το πως ο πρόεδρος του ΕΟΦ δικαιολογούσε προσωπικά ταξίδια ως "υπηρεσιακά"), αλλά εδώ το πράγμα έχει και συνέχεια, αφού η συμμετοχή έχει σχέση και με μια ύποπτη (και επιστημονικά αμφισβητούμενη) προγραμματική σύμβαση, κι όπου προκύπτει ότι υψηλόβαθμα άλλα στελέχη του υπουργείου Δικαιοσύνης σε συνεννόηση και με καθηγητές πανεπιστημίων αλλά και με ελεγχόμενες ενέργειες στελεχών της Ειδικής Υπηρεσίας Συντονισμού Ταμείου Ανάκαμψης (ΕΥΣΤΑ) έχουν προχωρήσει σε ψευδείς αναφορές, προσπαθώντας, σύμφωνα με νομικούς, να αλλοιώσουν γεγονότα και να καλύψουν «φωτογραφικές» συμφωνίες για εξυπηρέτηση συγγενικών προσώπων που καρπούνται μεγάλα ποσά από ευρωπαικά κονδύλια. 

Όπως αναφέρει το in.gr, υπάρχουν έντονες παρασκηνιακές ενέργειες στελεχών του υπουργείου Δικαιοσύνης κι άλλων κρατικών λειτουργών για να αλλοιώσουν τα δεδομένα της υπόθεσης.  Σε σχετική ερώτηση της ιστοσελίδας, το υπουργείο Δικαιοσύνης απέφυγε να απάντησει για τα κριτήρια επιλογής και συμμετοχής στο συνέδριο της Βουλγαρίας των συγκεκριμένων ιατροδικαστών κι όχι ίσως αλλων, με μεγαλύτερη εμπειρία. Κι όλα αυτά βέβαια στην συνέχεια αιτιάσεων για παράτυπες επιλογές «ημετερων» ιατροδικαστών, κι αναμεσα σε αυτούς ενός κρατικού λειτουργού που υπηρετεί σε κρίσιμη υπηρεσία της Πελοποννήσου, ενώ έχει κατηγορηθεί για σοβαρα ποινικά αδικήματα κι είναι σε εξέλιξη δικαστική έρευνα σε βάρος του.

Κύριο ενδιαφέρον φέρεται ότι ήταν για την ελληνική πλεύρα και το υπουργείο Δικαιοσύνης η παρουσίαση σε ένα εκπαιδευτικό workshop (περιορισμένου ενδιαφέροντος) του συνεδρίου στην Σόφια του πειραματικού, φερόμενου ως «διεθνώς πρωτοποριακού» αλλά αμφισβητούμενου έργου της χρήσης Τεχνητής Νοημοσύνης στον χώρο των ιατροδικαστών. Το εργο αυτό που χρηματοδοτείται από ευρωπαϊκά κονδύλια κι υλοποιείται από εργαστήριο του Πανεπιστημίου Πειραιά βρίσκεται στο «μικροσκόπιο» της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας ύστερα κι από αποκαλύψεις του in για δεκάδες προβληματικά σημεία του. Κι ανάμεσα σε αυτά ότι θεωρείται μη εφαρμόσιμο κι αμφισβητούμενο διεθνώς, ότι βασικός επωφελούμενος είναι στενός συγγενής υπηρεσιακού στελεχους του υπουργείου Δικαιοσύνης, ότι δεν υπήρξε προsέγγιση για την υλοποίηση του από άλλο εκπαιδευτικό φορέα όπως κι ότι ήδη παρουσιάζει λειτουργικά προβλήματα κλπ.

Σημειώνεται ότι προσφάτως κι ο προαναφερόμενος συγγενής του στελέχους του υπουργείου Δικαιοσύνης που έχει λάβει χρήματα από τα ευρωπαϊκά κονδύλια σε σχετική επιστημονική ανάρτηση του παραδέχθηκε ότι στο εν λόγω έργο «παρουσιάζονται σφάλματα που ορίζονται από μια αντικρουόμενη τιμή μιας ιδιότητας της ταξης του 11,1%, ενώ υπάρχει πλήρης παράλειψη ή αποτυχία κατανόησης των καταγεγραμμένων πληροφοριών της ταξης του 13%». Επιπλέον υπάρχει παραδοχή ότι καταγράφονται και σημαντικές «παραισθήσεις» του συστήματος. Στο εν λόγω συνέδριο στην Βουλγαρία παρουσιάστηκε από καθηγητή του ΠΑΠΕΙ το έργο που διαφημίζεται από το υπουργείο Δικαιοσύνης ως διεθνώς καινοτόμο κι όπου υπήρχε όμως μηδαμινή παρουσία ξένων ιατροδικαστών, ακριβώς λόγω του προβληματισμού που υπάρχει για την χρήση του. Με την παρουσία στην εν λόγω αίθουσα κυρίως των 4-5 Ελλήνων ιατροδικαστών που είχε καλέσει στην Σόφια το υπουργείο Δικαιοσύνης. Σημειώνεται ότι κανένα σχετικό δελτίο Τύπου δεν συνέταξε για το συγκεκριμένο ταξίδι στην Βουλγαρία και την παρουσίαση του πολυδιαφημισμένου συστήματος το υπουργείο Δικαιοσύνης, παρ’ ότι σε άλλες περιπτώσεις υπήρχε σειρά αναφορών για άλλες σχετικές ενέργειες των στελεχών του.

Είναι προφανές ότι η μαζική συμμετοχή στο εν λόγω συνέδριο, είχε ως σκοπό (πέρα της επίσκεψης στην βαλκανική πρωτεύουσα) την υποστήριξη της εν λόγω παρουσίασης, η οποία υποβλήθηκε για να υποστηριχθεί επιστημονικά.

"Ελλάδα, χώρα του φωτός", κατά τ' άλλα, και της επιστημονικής αριστείας, θα προσθέταμε εμείς...