Παρασκευή 20 Μαρτίου 2026

Τι δουλειά έχει η αλεπού στο παζάρι; Η ιστορία των "ελληνικών" Patriot στη Σαουδική Αραβία

 Εκεί που παρακολουθούσαμε, ως παρατηρητές, όσα άρχισαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ στο Ιράν και καθημερινά κλιμακώνονται, εμφανίστηκε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας να ενημερώσει ότι ελληνικά Patriot κατέρριψαν ιρανικούς πυραύλους, στη Σαουδική Αραβία.

Tην ίδια στιγμή άρχισε ένας δημόσιος διάλογος για το αν πρόκειται περί εμπλοκής της Ελλάδας στον πόλεμο, με τους κυβερνητικούς αξιωματούχους να διαρρηγνύουν τα ιμάτια τους πως… δεν είναι αυτό που φαίνεται. 

Τότε, ο Πρωθυπουργός τοποθετήθηκε, ισχυριζόμενος -εν πολλοίς- πως αν δεν μπαίναμε στη μέση, η τιμή του πετρελαίου θα ήταν σήμερα υψηλότερη. Το πόσο αστεία είναι αυτή η τοποθέτηση (που νομίζουμε ότι δεν μπορεί να δεχτεί ούτε παιδάκι του Δημοτικού) θα το ξεπεράσουμε τονίζοντας το αυτονόητο: είναι εντελώς διαφορετικό το να βρίσκονται F16 και φρεγάτες στην Κύπρο (μιας και προφανώς όταν εκτοξεύονται εναντίον της πύραυλοι - ακόμα και αν κατευθύνονται προς τις βρετανικές βάσεις - μπορούν να υπάρχουν αθώα θύματα, πράγμα που μας αφορά), και άλλο να προστατεύουμε πετρελαιοπηγές στην Σαουδική Αραβία, λες και βρισκόμαστε στα χρόνια του Μεγάλου Αλεξάνδρου και η περιοχή αποτελεί "ελληνικό" έδαφος.

Υπάρχει όμως και μια ακόμα πλευρά των πραγμάτων: Πολλοί υποστηρίζουν ότι εφόσον ενεργοποιήθηκε το σύστημα και κατέρριψε εχθρικό στόχο, η χώρα μας έπαψε να είναι απλός παρατηρητής.Tο θέμα προφανώς και μπορεί να μπει υπό συζήτηση ώστε ο καθένας να καταλήξει μόνος του στο αν έχουμε εμπλακεί στον πόλεμο ή όχι. 

Για να βοηθήσουμε τη συζήτηση, καλό είναι να γνωρίζουμε τι είναι τα Patriot: Τα Patriot ανήκουν στα πιο προηγμένα συστήματα αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής άμυνας, στον κόσμο. Αναφέρονται ως συστοιχίες, αφού δεν πρόκειται για ένα όχημα, αλλά για ομάδα μονάδων. Οι πύραυλοι, τύπου PAC-3 (Patriot Advanced Capability-3), που σύμφωνα με τους ανθρώπους που τους φτιάχνουν διαθέτουν την τεχνολογία hit to kill. Οι τύπου PAC-2 είναι τεχνολογίας blast fragmentation και χρησιμοποιείται, κυρίως, κατά των αεροσκαφών.  Πέφτουν δηλαδή, πάνω στον στόχο με τεράστια ταχύτητα, ώστε να τον διαλύσουν. Δεν εκρήγνυνται απλά, κοντά του.

Τα κατασκευάζει η αμερικανική εταιρεία Raytheon. Όπως συμβαίνει με όλα τα οπλικά συστήματα που αγοράζουμε τα κράτη-μέλη της ΕΕ από τις ΗΠΑ, για να κάνουμε χρήση τους, χρειάζεται η άδεια των ΗΠΑ. Αυτό έγινε και στην εμπλοκή μας ή τη μη εμπλοκή μας (ανάλογα με το ποιον αξιωματούχο της κυβέρνησης ρωτάμε) στον πόλεμο στο Ιράν.

Στην ιστοσελίδα της Πολεμικής Αεροπορίας αναφέρεται πως το Patriot είναι «κινητό αντιαεροπορικό σύστημα μεγάλου βεληνεκούς, με εμβέλεια ραντάρ έρευνας 170 χιλιόμετρα και μέγιστο βεληνεκές εμπλοκής 150 χιλιόμετρα». Παρ’ όλα αυτά, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης είπε την Πέμπτη πως η χρήση των Patriot δεν ήταν εμπλοκή, αλλά «αμυντική ενέργεια αποτροπής». Αυτό προφανώς συζητείται.

Τα Patriot είναι από τα πιο ακριβά οπλικά συστήματα, στην παγκόσμια λίστα των οπλοστασίων. Η πυροβολαρχία (βλ. ραντάρ, σταθμός ελέγχου, γεννήτριες και 6 έως 8 εκτοξευτές) κοστίζουν από 1 έως 1.1 δισεκατομμύρια δολάρια. Το κόστος του πυραύλου εξαρτάται από τον τύπο του: το PAC-2 κάνει από 2 έως 3 εκατομμύρια δολάρια (ο πύραυλος) και το PAC-3 που είναι και η πιο σύγχρονη έκδοση, στοιχίζει από 4 έως 5 εκατομμύρια δολάρια.

Προφανώς και το κόστος δεν σταματάει στην αγορά. Χρειάζεται εκπαίδευση προσωπικού και συνεχής τεχνική υποστήριξη. Αυτά, από μόνα τους, στοιχίζουν εκατομμύρια δολάρια κάθε χρόνο. Οι αναβαθμίσεις λογισμικού και τα ανταλλακτικά έρχονται σε τιμές που προηγουμένως συμφωνούν μεταξύ τους τα κράτη. Λόγω του υψηλού κόστους (4-5 εκατ. ανά πύραυλο), οι στρατοί αποφεύγουν να χρησιμοποιούν Patriot και προτιμούν φθηνά drones που κοστίζουν μόλις μερικές χιλιάδες δολάρια. Τα Patriot επιστρατεύονται μόνο αν η απειλή είναι κρίσιμη -και τώρα καταλαβαίνετε γιατί επισημάνθηκε ότι στόχος των ιρανικών πυραύλων ήταν το διυλιστήριο της Saudi Aramco. 

Η αλήθεια είναι πως η Ελλάδα δεν έστειλε τώρα, τα δικά της Patriot στη Σαουδική Αραβία. Το σύστημα βρίσκεται στο Yanbu -μαζί με ελληνικό προσωπικό- από το 2021, στο πλαίσιο της αποστολής Philia Forum, μιας διμερούς αμυντικής συνεργασίας. Πριν τη μεταφορά, όπως και πριν τη χρήση, απαιτήθηκε η σύμφωνη γνώμη των ΗΠΑ, λόγω των αυστηρών περιορισμών που υπάρχουν σε ό,τι αφορά την εκμετάλλευση της αμερικανικής τεχνολογίας, από τους τελικούς χρήστες. Τότε άρχισαν να ενοικιάζουν το σύστημα οι Σαουδάραβες, οι οποίοι επί χρόνια αγοράζουν τα τελειότερα οπλικά συστήματα και μετά μισθώνουν προσωπικό από άλλες χώρες για να τα λειτουργήσουν -αφού δεν έχουν δικούς τους ανθρώπους με σχετική εκπαίδευση και τακτικό στρατό.

Σύμφωνα με πληροφορίες, δεν υπάρχει μηνιαίο ποσό ενοικίασης στην Σαουδική Αραβία, αλλά οι μισθωτές καλύπτουν τα λειτουργικά έξοδα (μεταφορά και εγκατάσταση, διαμονή και διατροφή περίπου 120 στελεχών της Πολεμικής Αεροπορίας που επανδρώνουν την πυροβολαρχία και την συντήρηση με τα ανταλλακτικά), συν την αναβάθμιση. Σε αυτό το πλαίσιο, απέκτησαν τα ελληνικά Patriot τους πιο εξελιγμένους πυραύλους -περαιτέρω πληροφορίες θα δοθούν σε ένα λεπτό. Υπάρχουν έγγραφα που δείχνουν πως η ετήσια αποζημίωση του προσωπικού είναι μεταξύ 3.5 και 5 εκατομμύρια ευρώ. Η τρέχουσα συνεργασία ολοκληρώνεται το Νοέμβριο του 2026, όταν η Ελλάδα θα παραλάβει πιο εξελιγμένο σύστημα, από αυτό που έστειλε. Το κόστος θα το καλύψουν οι Σαουδάραβες. Οι αξιωματικοί θα μπορούν να μεταφέρουν την τεχνογνωσία στις άλλες 5 πυροβολαρχίες, στην Ελλάδα -που αρκούνται σε ασκήσεις και προσομοιώσεις.

Το κατά πόσο αυτό θα συμβεί το Νοέμβριο παραμένει βέβαια ένα μεγάλο ερωτηματικό. Είναι σχεδόν σίγουρο ότι οι Σαουδάραβες θα θελήσουν ν' ανανεώσουν το "συμβόλαιο". Επίσης είναι πολύ πιθανόν πολλοί "εμπειροπόλεμοι" αξιωματικοί που βρίσκονται τώρα στην Σαουδική Αραβία να θελήσουν ν' "αποστρατευτούν" και να μείνουν εκεί ως "εκπαιδευτές" ή "κοντράκτορες" προσφέροντας την τεχνογνωσία που απέκτησαν έναντι αμοιβής. Προφανώς και τα χρήματα που παίρνουν τώρα (μαζί με τα εκτός έδρας, τα δωρεάν εισιτήρια προς την Ελλάδα και οι διάφορες "έξτρα" παροχές που λαμβάνουν από τους Σαουδάραβες) είναι ένα ισχυρό κίνητρο για να παραμείνουν εκεί. Επομένως θα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον να δούμε αν τελικά πληρώσαμε ένα σύστημα το οποίο δε θα μας "προστατέψει" ποτέ και αν χάσουμε από πάνω ικανά στελέχη τα οποία εκπαιδεύσαμε για να προσφέρουν τελικά τις υπηρεσίες τους αλλού.

Ο χρόνος θα δείξει...

Δεν υπάρχουν σχόλια: