Εφτά ενδιαφέροντα συμπεράσματα που μπορούμε να βγάλουμε από τις πρόσφατες ευρωεκλογές...

  Έχουμε πει και στο παρελθόν ότι η ψήφος στις ευρωεκλογές είναι ιδιαίτερα σοβαρή υπόθεση, για να μην τη ρίχνουμε στις κάλπες... Για τρίτη συνεχόμενη εκλογική αναμέτρηση όμως, η συμμετοχή μειώθηκε, με το κλασικό τηλεοπτικό ρεπορτάζ "της παραλίας" να παρουσιάζεται σε όλα σχεδόν τα τηλεοπτικά κανάλια, και όσους απέφυγαν να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα, να εμφανίζονται περίπου ως "cool". "Cool" βέβαια δεν είναι το να μην ψηφίζεις - είναι "κουλό". 

Όπως και να έχει όμως, τα αποτελέσματα των εκλογών και η προεκλογική περίοδος, είχαν εξαιρετικό ενδιαφέρον και μας οδήγησαν στο να εξάγουμε εφτά ενδιαφέροντα συμπεράσματα. Τα παρουσιάζουμε...

Συμπέρασμα 1ο: "Στην Ελλάδα, όλοι είναι ευχαριστημένοι από το εκλογικό αποτέλεσμα".

Το πως γίνεται τα ποσοστά όλων σχεδόν των μεγάλων κομμάτων (πλην ΚΚΕ και Ελληνικής Λύσης) να μειώνονται, οι εκλογικοί στόχοι να έχουν χαθεί και όλοι να είναι χαρούμενοι, είναι ένα ελληνικό φαινόμενο, που θα πρέπει να μας απασχολήσει όλους: κυρίως για το πόσο σχέση έχουν οι ηγέτες της χώρας με την αλήθεια και την πραγματικότητα...

Συμπέρασμα 2ο: "Στα χωριά της Ροδόπης και της Ξάνθης το ΚΙΕΦ παραμένει ισχυρό".

Για το μειονοτικό και υποκινούμενο από το τουρκικό προξενείο, κόμμα που κατεβαίνει εδώ και τρείς ευρωεκλογικές αναμετρήσεις στις εκλογές, έχουμε γράψει στο παρελθόν, έχοντας αναλύσει ξεχωριστά τους λόγους που είναι επιτυχημένο εδώ. Στις πρόσφατες ευρωεκλογές παρέμεινε ακμαίο και ισχυρό, αλλά η ισχύς του βαίνει μειούμενη. Δεν είναι τυχαίο ότι τα λεωφορεία με τους ψηφοφόρους από την Τουρκία ήταν σαφέστατα λιγότερα (φέρανε καμία 1000ριά σε αυτές τις εκλογές - σε προηγούμενες αναμετρήσεις ήταν 5πλάσια), πράγμα που είχε να κάνει κυρίως με την έλλειψη ενδιαφέροντος και όχι αυτή της προσφοράς. Επίσης αυτή τη φορά είχαμε και άνοιγμα προς τους "Μακεδόνες" του "Ουράνιου Τόξου" της Φλώρινας (που οδήγησε στο να συμπεριληφθεί για πρώτη φορά, μη μουσουλμάνος στο ψηφοδέλτιο), με εξίσου τρανταχτή αποτυχία. Οι ψήφοι προς το κόμμα αυτό, που διαπνέεται από τη "Φιλία και την Ειρήνη" ήταν κυρίως από τις ορεινές και αγροτικές περιοχές των δύο νομών, πράγμα που δείχνει το πόσο η έλλειψη συμβίωσης με μη μουσουλμάνους σε αυτές τις περιοχές, οδηγεί σε έλεγχο αυτών των περιοχών από το προξενείο. Η δε δήλωση των ηγετών του κόμματος ότι "όποιος μας ψήφισε δηλώνει Τούρκος" λέει πολλά...

Συμπέρασμα 3ο: "Στην Ελλάδα δεν ξέρουμε ποιους ψηφίζουμε". 

Τον πρώην αρχηγό ΓΕΕΘΑ Φραγκούλη Φράγκο τον γνωρίζουν πάρα πολλοί και πολλοί τον έχουν σε εκτίμηση. Πολλοί απ' αυτούς ψηφίζουν στα άκρα και επομένως όταν είδαν στο ψηφοδέλτιο της Ελληνικής Λύσης το όνομα "Εμμανουήλ Φράγκος (Φραγκούλης)" νόμιζαν ότι ήταν το ίδιο πρόσωπο και τον σταύρωσαν. Το ίδιο είχαν πράξει και στις προηγούμενες ευρωεκλογές, αλλά τότε δεν είχε γίνει θέμα...Αυτή τη φορά όμως έγινε και το έκανε ο ίδιος ο επίτιμος Αρχηγός ΓΕΣ, Φραγκούλης Φράγκος. Συγκεκριμένα, σε σχετική ανάρτησή του στο Facebook, το βράδυ της Κυριακής (09/06), ο επίτιμος Αρχηγός του ΓΕΣ ξεκαθάρισε την κατάσταση, γράφοντας: «Δέχομαι αναρίθμητα τηλέφωνα και μηνύματα τόσο εγώ όσο και τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειάς μου, με τα οποία με συγχαίρουν για τη δήθεν εκλογή μου με το κόμμα της Ελληνικής Λύσης. Υποψήφιος με το όνομα Φράγκος Εμμανουήλ έχει βάλει σε παρένθεση το όνομα Φραγκούλης, καθότι είναι ένα πολύ συνηθισμένο όνομα (sic). Δεν ήμουν υποψήφιος, δεν υπήρξα ποτέ και παρακαλώ θερμά, όλη αυτή η παρωδία να σταματήσει εδώ. Συγχαρητήρια σε όλους τους επιτυχόντες και εύχομαι να αντιληφθούν το μέγεθος της ευθύνης που τους αναλογεί εκπροσωπώντας την πατρίδα μας στο Ευρωκοινοβούλιο».

Ο κύριος Φράγκος βέβαια (ο κτηνίατρος-ευρωβουλευτής) δεν έκανε κάποια απάτη - μια μικρή "πονηριά" όμως σίγουρα την έκανε. Με βάση τον εκλογικό νόμο δικαιούται να βάζει δίπλα στο όνομά του κάποιο υποκοριστικό ή παρατσούκλι με το οποίο είναι γνωστό. Έτσι έκανε τη σχετική "πονηριά", για να τσιμπήσει σταυρούς...

Συμπέρασμα 4ο: "Τα τραπεζώματα δε φέρνουν πια ψήφους".

Τα παλιά χρόνια οι υποψήφιοι έκαναν μεγάλες συγκεντρώσεις-γλέντια στα οποία με ένα μικρό αντίτιμο-ενίσχυση φίλοι, συγγενείς και εν δυνάμει ψηφοφόροι άκουγαν τον υποψήφιο και με την παρουσία τους έδειχναν μια δυναμική. Υπήρχαν (και υπάρχουν ακόμα) αρκετοί γαλαντόμοι υποψήφιοι που κάλυπταν εξ ολοκλήρου το κόστος από τη τσέπη τους. Αυτές οι μεγάλες συγκεντρώσεις έχουν σχεδόν εξαφανιστεί στα μεγάλα αστικά κέντρα - αλλά όχι τελείως. Ψάχνοντας προεκλογικά τις αναρτήσεις των μικρότερων κομμάτων στα κοινωνικά δίκτυα, είδαμε μαζικές συγκεντρώσεις-τραπέζια συγκεκριμένων υποψηφίων σε ένα-δύο από αυτά. Με ενδιαφέρον ψάξαμε τα αποτελέσματα γι' αυτούς: Το αποτέλεσμα, για να το πούμε κομψά, ήταν μάλλον απογοητευτικό, θυμίζοντας λίγο σκηνικό από την ταινία "Θανασάκης, ο πολιτευόμενος", αφού δεν πρέπει ούτε οι μισοί απο τους παρευρισκομένους να τους ψήφισαν...

Συμπέρασμα 5ο: "Στην Ελλάδα μπορείς να είσαι και ΠΑΣΟΚ, αλλά παράλληλα να υποστηρίζεις και τη ΝΔ".

Η λεβεντογέννα Κρήτη δείχνει το δρόμο, όσο αφορά το παραπάνω συμπέρασμα που κρύβει μια διπολική, πολιτική συμπεριφορά. Κατά την προεκλογική του εκστρατεία ο Κυριάκος Μητσοτάκης (της ΝΔ) κατέβηκε και στα Χανιά. Εκεί έκανε μια μίνι-συγκεντρωσούλα στον Δημοτικό Κήπο της πόλης, όπου τον προλόγισε ο αντιπεριφερειάρχης του νομού και γνωστός ΠΑΣΟΚατζής, Νίκος Καλογερής. Το γεγονός οδήγησε σε εκτεταμένη κάλυψη και ανάλογο "κράξιμο". Ο κύριος Καλογερής, ο οποίος έχει δώσει μεγάλο βάρος στην άμεση επαφή με τους κατοίκους του νομού στον οποίο προϊσταται συμμετέχοντας άοκνα σε όλα τα πανηγύρια και τραπεζώματα της περιφέρειας Χανίων, απάντησε λέγοντας ότι "ο πρωθυπουργός είναι ο κορυφαίος παράγοντας που μπορεί να ξεκλειδώνει προβλήματα και εμπόδια που συνεχώς αναφύονται σαν Λερναία Ύδρα στην πρόοδο των έργων και τον στηρίζουμε αποφασιστικά ως Περιφέρεια Κρήτης σε αυτό το θέμα" προσθέτοντας ότι "κρίνω σκόπιμο να υπενθυμίσω ότι ως περιφερειακή αρχή, εκτός της στήριξης του ΠΑΣΟΚ είχαμε και τη στήριξη της Νέας Δημοκρατίας, με την οποία συνεργαζόμαστε ανελλιπώς τα τελευταία χρόνια για την προώθηση και επίλυση πολλών σοβαρών θεμάτων για τον τόπο μας" και κλείνοντας τόνισε ότι "οσον αφορά στην κομματική μου ιδιότητα δεν έχω να κρύψω το παραμικρό. Άλλωστε ο Κυριάκος Μητσοτάκης όταν στήριξε Αρναουτάκη χωρίς κανένα προαπαιτούμενο έδειξε, προς τιμήν του, ότι πρωτίστως τον ενδιαφέρει η συναίνεση και η πρόοδος του νησιού μας και όχι η κομματική προτίμηση του Περιφερειάρχη και των συνεργατών του. Επομένως παραμένω ενεργός στον κομματικό μου χώρο από τον οποίο δεν μετακινήθηκα ποτέ μέχρι σήμερα και αγωνίζομαι ώστε η άνοδος του ΠΑΣΟΚ υπό τον Ν. Ανδρουλάκη στις ευρωεκλογές να επικυρώσει τον ρόλο του ως δυνατή και υπεύθυνη αξιωματική αντιπολίτευση, που τόσο πολύ την έχει ανάγκη ο τόπος".

Συμπέρασμα 6ο: "Οι ψηφοφόροι πλέον δεν ακολουθούν τους προβεβλημένους αν πάνε σε άλλο κόμμα".

Τον Πύρρο Δήμα τον αγαπήσαμε ως αρσιβαρίστα, τον Θοδωρή Ζαγοράκη τον θαυμάσαμε ως αρχηγό της εθνικής ποδοσφαίρο στην πορεία προς την κατάκτηση του EURO 2004. Τον Στέλιο Κούλογλου τον παρακολουθήσαμε ως δημοσιογράφο και ντοκυμαντερίστα. Όλους αυτούς τους ψηφίσαμε ή τους στηρίξαμε ως βουλευτές του εθνικού ή του ευρωπαϊκού κοινοβουλίου. Όταν αυτοί όμως άλλαξαν κόμμα, η υποστήριξη αυτή χάθηκε και οι ψήφοι δε μετακινήθηκαν μαζί τους...Σημεία των καιρών ή μια ένδειξη ενηλικίωσης του εκλογικού σώματος;

Συμπέρασμα 7ο: "Αν δε σε θέλει ο λαός, δεν φτάνει να σε θέλει ο αρχηγός".

Ο Ανδρέας Σπυρόπουλος είναι γραμματέας του ΠΑΣΟΚ από το 2022 και προσωπική επιλογή του προέδρου του Κινήματος, Νίκου Ανδρουλάκη. Αλληλοστηρίζονται σε τεράστιο βαθμό και δεν είναι τυχαίο ότι πήρε το "χρίσμα" για τις ευρωεκλογές, περίπου ένα εξάμηνο πριν από οποιονδήποτε άλλο υποψήφιο. Με τη διπλή ιδιότητα του γραμματέα-υποψηφίου, όργωσε την Ελλάδα, ψάχνοντας υποστήριξη από μικρά, μεσαία και μεγάλα στελέχη του Κινήματος, έχοντας την υποστήριξη του Προέδρου. 

Τα αποτελέσματα των ευρωεκλογών όμως δεν ήταν τα ανάλογα. Απέτυχε πανηγυρικά να εκλεγεί και μάλιστα είναι 4ος αναπληρωματικός  - αφού εκτός των εκλεγέντων, τον ξεπέρασαν ο Φίλιππος Σαχινίδης, ο Λευτέρης Καρχιμάκης (γιος του πρώην βουλευτή Λασηθίου), και ο Θοδωρής Ζαγοράκης που αποτελεί σαφέστατη ένδείξη του ότι κάποιες φορές το να σε θέλει ο αρχηγός, δεν αρκεί...

Έλλειψη σεβασμού στο δημόσιο χρήμα - το παράδειγμα του Ελληνικού Οργανισμού Φαρμάκων (ΕΟΦ)

 Θα περίμενε κανείς ότι η επιλογή ενός καθηγητή Φαρμακολογίας, ως προέδρου του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων (ΕΟΦ) θα έφερνε έναν αέρα αλλαγής σ' ένα ιδιαίτερα σημαντικό οργανισμό, ο οποίος προϊσταται ενός χώρου που αναμένεται ν' αποτελέσει προμετωπίδα της εξαγωγικής δραστηριότητας της χώρας τα επόμενα χρόνια.

Δυστυχώς όμως αντί γι' αυτό παρουσιάζονται τα γνωστά, για δημόσιους οργανισμούς, φαινόμενα όπου το ταμείο του οργανισμού αντιμετωπίζονται ως προέκταση του οικογενειακού τραπεζικού λογαριασμού. Και εξηγούμαστε...

Όπως αναφέρει η εφημερίδα "Δημοκρατία"ο γνωστός και διακεκριμένος καθηγητής Φαρμακολογίας του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Αλεξανδρούπολης (ο οποίος έχει παράλληλα τη θέση του διευθυντή του τμήματος Κλινικής Φαρμακολογίας του Ακαδημαϊκού Γενικού Νοσοκομείου της ίδιας πόλης), διορίστηκε επίσημα στη θέση του προέδρου του ΕΟΦ στις 8 Νοεμβρίου του 2023. Στις 21 του ίδιου μήνα όμως εγκρίθηκε δαπάνη 190 ευρώ για να μεταβεί στην Αλεξανδρούπολη για "υπηρεσιακούς λόγους". Έτσι ο κύριος καθηγητής απουσίασε από τις 21 εώς τις 28 του μήνα. Χωρίς να υπάρχει άμεσο στρατηγικό παράρτημα/γραφείο του οργανισμού στη συγκεκριμένη πόλη, η μετάβαση αυτή μπορεί μόνο να προκαλέσει εύλογες απορίες. Όχι όμως τόσο μεγάλες όσο η 2η απόφαση ανάληψης οικονομικής υποχρέωσης από τον ΕΟΦ, ύψους 250 ευρώ αυτή τη φορά, με ημερομηνία έκδοσης την 1η του Δεκέμβρη (3 μέρες μετά δηλαδή από την επιστροφή του από το προηγούμενο ταξίδι), η οποία αφορούσε μετάβαση στην ίδια πόλη για το διάστημα μεταξύ 1ης και 5ης του Δεκέμβρη. Το ίδιο συνέβει με συνεχόμενες αποφάσεις (και πάντα επικαλούνταν "υπηρεσιακούς λόγους") για 250 ευρώ (12 - 18 Δεκέμβρη), 150 ευρώ (7-8 Ιανουαρίου) και 400 ευρώ (12-17 Ιανουαρίου). Συνολικά στο πρώτο τρίμηνο προεδρίας του ο κύριος Μανωλόπουλος έλειψε περίπου ένα ολόκληρο μήνα, πάντα στην Αλεξανδρούπολη και πάντα για τους γνωστούς "υπηρεσιακούς λόγους". 

Μπορεί κανείς να υποθέσει πολλά, αλλά νομίζουμε είναι εύλογο το ερώτημα, μήπως τελικά αυτοί οι λόγοι δεν έχουν σχέση με τον ΕΟΦ αλλά με το γεγονός ότι ο κύριος Μανωλόπουλος έχει προσωπικές και επαγγελματικές υποθέσεις στην πόλη (όπου μάλλον διατηρεί ακόμα κατοικία). Προφανώς και στα 2024, υπάρχουν δυνατότητες για εξ' αποστάσεως εργασία, αλλά προφανέστερα δεν είναι σωστό τα έξοδα μετακίνησης προς την κατοικία του προέδρου ενός οργανισμού, να καλύπτονται από το δημόσιο ταμείο, χρησιμοποιώντας την καραμέλα των "υπηρεσιακών υποθέσεων". Αυτά μπορούν να καλύπτονται από το μισθό του, ειδικά εφόσον η μετάβαση στο μέρος μόνιμης κατοικίας και η ανάληψη καθηκόντων σε μια άλλη πόλη αποτελούν προσωπικές επιλογές του ωφελουμένου.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον (όπως αναφέρει η δημοσιογράφος Μαρία Παναγιώτου που έβγαλε την υπόθεση στην επιφάνεια) είναι το γεγονός ότι ο κύριος Μανωλόπουλος αναφέρεται στο διορισμό του ως "προσωρινός" πρόεδρος του ΕΟΦ, πράγμα που έρχεται σε αντίθεση με την πομπώδη ανακοίνωση της πρόσληψης του, στην οποία αναφερόταν ως "νέος". Το δημοσίευμα αναφέρει ότι πιθανή εξήγηση αποτελεί το γεγονός ότι μέχρι να γίνει επίσημος ο διορισμός είχε τεθεί σε ισχύ ο νόμος Κεραμέως, ο οποίο μέσα στα πολλά θέτει ως προϋπόθεση τη πρόσληψη προέδρων οργανισμών μέσω ΑΣΕΠ. Ο χαρακτηρισμός επομένως της προεδρίας του ως "προσωρινής" (χωρίς παράλληλα να υπάρχει ένα όριο στην προσωρινότητα αυτή), ξεπερνάει το νομικό σκόπελο, επιτρέποντας την ανάληψη της προεδρίας του οργανισμού από τον κύριο καθηγητή...

Να το πως έφτασε στο κλείσιμο η "Γιούλα", η τελευταία μεγάλη ελληνική υαλουργία.

Tο κλείσιμο της εταιρείας "Γιούλα", της τελευταίας υαλουργίας στην Ελλάδα, φαίνεται πως δεν έχει επιστροφή. Τόσο η ανακοίνωση της πορτογαλικής εταιρείας μητρικής εταιρείας BA Glass (που αναφέρεται σε δυσθεώρητο ενεργειακό κόστος) όσο και η αδυναμία της κυβέρνησης να παρέμβει για να κρατήσει το εργοστάσιο στο Αιγάλεω ανοιχτό (πράγμα καθόλου παράδοξο δεδομένου ότι παραδοσιακά οι ελληνικές κυβερνήσεις τα τελευταία 20 χρόνια ΔΕΝ παρεμβαίνουν σε τέτοιες περιπτώσεις όπως εξάλλου συνέβη και με τις εταιρείες "Πίτσος" και "Sprider"), επιβεβαιώνουν το οριστικό λουκέτο. Η δε "Ελαϊς" τελευταία στιγμή γλύτωσε το "φούντο", λόγω εξαγοράς.

Το παράδοξο με την ξαφνική απόφαση του μητρικού ομίλου είναι ότι στο τελευταίο δημοσιευμένο οικονομικό report επισημαίνεται πως το 2022 υπήρξε «σημαντική βελτίωση» στη λειτουργία του ελληνικού εργοστασίου, ενώ δεν γίνεται καμιά αναφορά σε ζημιές. Με βάση τον ισολογισμό της Γιούλα, επισήμως ΒΑ Υαλουργία Ελλάδας Μονοπρόσωπη Ανώνυμη Εταιρεία, η εταιρεία είχε το 2022 κύκλο εργασιών 60,795 εκατ. ευρώ, αυξημένο κατά 45,5% σε σχέση το 2021 (41,768 εκατ. ευρώ), ενώ στην τελευταία γραμμή «έγραψε» ζημιές προ φόρων 239 χιλ. ευρώ, από ζημιές 2,163 εκατ. ευρώ. Οι συσσωρευμένες της ζημιές στις 7 χρήσεις από τη σύστασή της, δηλαδή από το 2016 που άλλαξε χέρια, είχαν φτάσει τα 7,47 εκατ. ευρώ. Παράλληλα η εταιρεία εμφάνιζε αρνητικά ίδια κεφάλαια ύψους 562 χιλ. ευρώ. Κάτι που επισημαίνει και ο ορκωτός ελεγκτής (ΕΥ). Ωστόσο, σύμφωνα πάντα με όσα αναφέρονται στις οικονομικές καταστάσεις, η διοίκηση της ΒΑ Υαλουργία Ελλάδας διαβεβαίωνε ότι είχε λάβει δέσμευση από τον μητρικό για οικονομική ενίσχυση μέσα στους επόμενους 12 μήνες, ενώ δήλωνε συγκρατημένα αισιόδοξη για το 2023. Προφανώς ο πορτογαλικός κολοσσός - ιδιοκτήτης της εταιρείας προτίμησε να ΜΗΝ πληρώσει και να κλείσει την εταιρεία. 

«Μάλιστα, για να προχωρήσει γρήγορα στην εκκαθάριση, πρότεινε στους εργαζομένους τη διπλάσια αποζημίωση από τη νόμιμη, ώστε να υπογράψουν οικειοθελείς αποχωρήσεις, μένοντας όμως εκτός ταμείου ανεργίας» αναφέρεται στην ανακοίνωση της ΓΣΕΕ.

Η "Γιούλα" πάντως εξαφανίζεται, παίρνοντας μαζί της μια μεγάλη ιστορία... Ενας μικρός φούρνος και η παραδοσιακή «μαστοριά» δύο αδελφών, του Κυριάκου και του Γιάννη Βουλγαράκη, αυτό ήταν η "Γιούλα" πριν από 77 χρόνια όταν ιδρύθηκε στη Νίκαια, παίρνοντας το όνομα της μητέρας των δύο ιδιοκτητών. Τότε η "Γιούλα" ήταν μια από τις 50 (!!!) συνολικά επιχειρήσεις που ασχολούνταν με την παραγωγή χειροποίητου φυσητού γυαλιού στην Ελλάδα. Για να εξελιχθεί σε ένα από τα βαριά ονόματα της παραδοσιακής ελληνικής βιομηχανίας χρειάστηκαν περίπου 40 χρόνια και αρκετές επενδύσεις σε τεχνολογικό εξοπλισμό. Ακριβώς μισό αιώνα από την ίδρυση της εταιρείας και αφού η οικογένεια Βουλγαράκη είχε εξαγοράσει την υαλουργία Κρόνος, γνωστή για τα ποτήρια και τα τασάκια της, η "Γιούλα" επεκτείνεται στα Βαλκάνια. Πρώτα εξαγοράζει τη βουλγαρική εταιρεία STIND AD το 1997 και έναν χρόνο μετά το εργοστάσιο DRUJBA AD που εδρεύει στη Φιλιππούπολη. Το 2000 στο μετοχικό κεφάλαιο της εταιρείας εισέρχεται η Global Finance, ενώ το 2003 πραγματοποιείται η εξαγορά της STIROM SA στη Ρουμανία, με ένα από τα μεγαλύτερα εργοστάσια παραγωγής γυαλιού στην περιοχή. Το 2005 εξαγοράζεται η ουκρανική BIOMEDSKLO που ειδικεύεται στην παραγωγή γυάλινων περιεκτών αλλά και φαρμακευτικού γυαλιού, ενώ λίγους μήνες μετά αποκτάται η επίσης ουκρανική BUCHA GLASSWORKS. Λίγο πριν από την πώλησή της το 2016 στους Πορτογάλους, η "Γιούλα" διέθετε 6 εταιρείες σε Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία και Ουκρανία, 7 μονάδες παραγωγής με 15 κλιβάνους τήξεως γυαλιού και 49 γραμμές σχηματοδότησης προϊόντων οι οποίες παρήγαγαν ετησίως πάνω από 2 δισ. τεμάχια προϊόντων συσκευασίας, 125 εκατ. τεμάχια επιτραπέζιων προϊόντων, 52.000 τόνους φαρμακευτικό γυαλί και 650.000 τ.μ. διακοσμητικό γυαλί. 

Εκεί κάπου άρχισαν τα προβλήματα με τους ιδιοκτήτες να κρατούν το εργοστάσιο της Ουκρανίας και να συνεχίζουν να δραστηριοποίηση τους εκεί και τους Πορτογάλους να συνεχίζουν (με τα σημερινά αποτελέσματα)...

Είναι κρίμα που η εταιρεία δεν τα κατάφερε, σε αντίθεση με τις παρακάτω εταιρείες στις οποίες δόθηκε, έστω και την τελευταία στιγμή, μια δεύτερη ευκαιρία: 

Creta Farms 

H Creta Farms βρέθηκε να κλυδωνίζεται το 2019 από σοβαρά οικονομικά προβλήματα αλλά και τη σφοδρή διαμάχη μεταξύ των δύο τότε μεγαλομετόχων της, των αδελφών Κωνσταντίνου και Μάνου Δομαζάκη. Με τον ενδοοικογενειακό εμφύλιο να μαίνεται, η Creta Farms βρέθηκε πολύ κοντά στο σημείο μηδέν. Η παραγωγή συρρικνωνόταν κάθε εβδομάδα που περνούσε  και τα αποθέματα τελείωναν. Σε συνέντευξη τύπου τότε, ο Κωνσταντίνος Δομαζάκης είχε εκτιμήσει  μάλιστα ότι «η Creta Farms δεν θα μπορούσε να αντέξει για περισσότερο από 15 ημέρες καθώς ήδη γινόταν ορατή η έλλειψη επώνυμων προϊόντων στα σούπερ μάρκετ αλλά και κρέατος που προμήθευε η εταιρεία στις τουριστικές περιοχές της Κρήτης. To 2020, η Creta Farms περνάει στα χέρια του Δημήτρη Βιτζηλαίου μέσω του oμίλου Bella Bulgaria και της Ιmpala  Invest σε μια προσπάθεια η κρητική βιομηχανία  να γλιτώσει από τον αλληλοσπαραγμό των αδελφών Δομαζάκη. Στη νέα εποχή που ξεκίνησε τότε, η εταιρεία όχι μόνο κατάφερε να ξαναβρεί τον βηματισμό της αλλά σήμερα να έχει επιστρέψει στις πρώτες θέσεις της αγοράς αλλαντικών.

Η ΗΒΗ

Το εργοστάσιο της Pepsico HBH στο Λουτράκι κατέβασε ρολά τον Ιανουάριο του 2013, λόγω των σημαντικών οικονομικών προβλημάτων που αντιμετώπισε η αμερικανική πολυεθνική στην ελληνική αγορά, απολύοντας και τους τελευταίους εργαζομένους. Mετά το λουκέτο είχαν κατατεθεί διάφορες επενδυτικές προτάσεις που αφορούσαν κυρίως την μετατροπή του κτιρίου σε εμπορικό κέντρο. Το εργοστάσιο στο Λουτράκι Κορινθίας εμφιάλωνε το φυσικό μεταλλικό νερό ΗΒΗ-Λουτράκι και θεωρούνταν μια από τις πιο σύγχρονες μονάδες εμφιάλωσης στην Ελλάδα. Πέρασαν 10 ολόκληρα χρόνια αδράνειας, για να πάρουν  ξανά μπρος οι μηχανές του εμβληματικού εργοστασίου εμφιάλωσης της PepsiCo στο Λουτράκι. Η παραγωγική μονάδα στο Λουτράκι, απέκτησε ξανά ζωή μετά τη στρατηγική συνεργασία της PepsiCo Hellas με τη N.U. AQUA. Βασικός πυρήνας της συνεργασίας ήταν η επαναλειτουργία της μονάδας παραγωγής και εμφιάλωσης φυσικού μεταλλικού νερού Λουτρακίου Κορινθίας, σε μια επένδυση ύψους 20 εκατ. ευρώ, η οποία στην πλήρη ανάπτυξή της θα ξεπεράσει τα 55 εκατ. ευρώ.

Το οινοποιείο Μπουτάρης 

Η οινοποιία Μπουτάρη  ταλαιπωρούνταν την προηγούμενη δεκαετία από τα ανυπέρβλητα οικονομικά προβλήματα.Δεν ήταν λίγες οι φορές, που περιουσιακά στοιχεία της βορειοελλαδίτικης εταιρείας με την ιστορία των 140 ετών βρέθηκαν στη πόρτα του πλειστηριασμού και σώθηκαν την τελευταία στιγμή.  Το 2022 ήρθε η διάσωση της ιστορικής οινοποιίας Μπουτάρης Α.Ε., η οποία μέχρι την εμφάνιση  των Ελληνοσουηδών επιχειρηματιών του Ηλία και Θωμά Γεωργιάδη, βρισκόταν μεταξύ σφύρας και άκμονος. Ο οινοποιός – επιχειρηματίας Κωνσταντίνος Μπουτάρης έχει πλέον την τιμητική θέση συμβούλου στη νέα εταιρεία και την επιχείρηση την τρέχει ο Θωμάς Γεωργιάδης, ως πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος. Υπενθυμίζεται πως σε υλοποίηση της από 22/8/2022 δικαστικής απόφασης επικύρωσης συμφωνίας εξυγίανσης για την Μπουτάρης καθώς και για την θυγατρική της «Ι. Μπουτάρης & Υιός Οινοποιητκή Α.Ε.» η ιδιοκτησία των πέντε οινοποιείων εμβαδού 15.660 τ.μ., καθώς και των πέντε αμπελώνων, έκτασης 633 στρεμμάτων έχει περάσει στην Premia Properties, η οποία εκμισθώνει τις εγκαταστάσεις στη νεοϊδρυθείσα εταιρεία Μπουτάρη Οινοποιητική.

Η ΑΓΝΟ 

Από το 1950 στη Θεσσαλονίκη έως και το 1999, οπότε και τέθηκε υπό καθεστώς ειδικής εκκαθάρισης – η Αγνό ήταν μια από τις εταιρείες που κατείχε σημαντική θέση στον κλάδο του γάλακτος Το 1997 η εταιρεία  είχε πωλήσεις 19 δισ. δραχμών και χρέη ύψους 23 δισ. δραχμών προς την Αγροτική Τράπεζα. Έτσι, δύο χρόνια μετά μπήκε υπό καθεστώς ειδικής εκκαθάρισης. Η εταιρεία περνά στα χέρια της Αγροτικής Τράπεζας το 2000 και το 2003 ύστερα από έναν περιπετειώδη διαγωνισμό, η εταιρεία έρχεται στα χέρια  της εταιρείας Κολιός  Α.Ε. Η διάσωση της ΑΓΝΟ όμως δεν είχε την πορεία που αναμενόταν .Από τον Αύγουστο του 2012 η ΑΓΝΟ άρχισε να μην ανταποκρίνεται στις οικονομικές της υποχρεώσεις έναντι των πιστωτών της. Ήταν Δεκέμβριος του 2014, όταν η ΑΓΝΟ έβαλε τελικά λουκέτο. Έκτοτε επιχειρήθηκε αρκετές φορές η εκποίηση των εγκαταστάσεων και των σημάτων της. Στην τελευταία προσπάθεια, οι εγκαταστάσεις της ΑΓΝΟ καθώς και το σύνολο των εμπορικών σημάτων της αποκτήθηκαν από τον Όμιλο Ελληνικά Γαλακτοκομεία με το τίμημα να φτάνει περίπου τα 7,7 εκατ. ευρώ.

Η ελληνική στεγαστική κρίση, η "Χρυσή Βίζα" και το Airbnb

 Η στεγαστική κρίση αποτελεί μαζί με την ακρίβεια, την κατάρρευση της δημόσιας υγείας και της δημόσιας παιδείας και το δημογραφικό αποτελεί ένα από τα πέντε σημαντικότερα προβλήματα της χώρας - έχοντας μάλιστα σημαντική σύνδεση με το δημογραφικό. Τα αίτια της στεγαστικής κρίσης δεν είναι απλά αν και η βασική πηγή του προβλήματος είναι η "χρυσή βίζα", ένα πρόγραμμα που ξεκίνησε πριν από μερικά χρόνια και η εισαγωγή του στην ελληνική νομοθεσία, συνδέθηκε με την άνοδο του βραχυχρόνιας μίσθωσης - αλλά όχι μόνο: Όταν το ενοίκιο για ένα 3άρι πλέον κοστίζει 900 ευρώ το μήνα στις τουριστικές επαρχιακές πόλεις, τα αίτια είναι σίγουρα βαθύτερα. Ο καθηγητής Κώστας Λαπαβίτσας γράφει αναλυτικά για το φαινόμενο:

Οι στεγαστικές κρίσεις είναι χαρακτηριστικό του χρηματιστικοποιημένου καπιταλισμού. Μόλις την περασμένη εβδομάδα οι Ταϊμς της Νέας Υόρκης ανέφεραν ότι η πόλη αντιμετωπίζει τη χειρότερη στεγαστική κρίση των τελευταίων 50 ετών, με το ποσοστό των διαθέσιμων ενοικιαζομένων ακινήτων να πέφτει στο εξαιρετικά χαμηλό 1,4% το 2023. Αναπόφευκτα τα ενοίκια και οι τιμές των κατοικιών έχουν σκαρφαλώσει σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα. Στο Λονδίνο τα πράγματα είναι μάλλον χειρότερα και η κατάσταση δεν είναι πολύ καλύτερη στο Παρίσι.

Προφανώς υπάρχουν κοινά αίτια που αντανακλούν τη χρηματιστικοποίηση της στέγασης στις προηγμένες καπιταλιστικές χώρες. Συγκεκριμένα, τα σπίτια έχουν μετατραπεί σε χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που προσελκύουν τράπεζες και άλλους χρηματοπιστωτικούς φορείς, οι οποίοι ενισχύουν τη στεγαστική κερδοσκοπία κυρίως μέσα στη μεσαία τάξη. Το κράτος, εν τω μεταξύ, αποχωρεί από την παροχή δημόσιας κατοικίας. Αλλά η κατοικία δεν είναι ένα κανονικό εμπόρευμα. Πρώτον, η πλειονότητα των εργαζομένων αναζητά συνήθως μια στέγη πάνω από το κεφάλι της και όχι κέρδη. Δεύτερον, η αγορά κατοικία αφορά κυρίως το υπάρχον απόθεμα και όχι τη ροή νεόδμητων κατοικιών. Κατά συνέπεια, η αγορά κατοικίας είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη στους κανονισμούς, τους νόμους και τις παραδοσιακές πρακτικές κάθε χώρας. Με την ίδια λογική, η χρηµατιστικοποίηση της στέγασης διαφέρει πολύ από χώρα σε χώρα.

Η Ελλάδα αποτελεί ένα πρωτοφανές πρόσφατο παράδειγμα στεγαστικής κρίσης. Τα στοιχεία είναι συγκλονιστικά. Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδας, κατά τα τρία πρώτα τρίμηνα του 2023 οι τιμές των νέων διαμερισμάτων (κάτω των 5 ετών) στην Αθήνα αυξήθηκαν κατά 13% σε σχέση με το 2022. Οι τιμές των παλαιότερων διαμερισμάτων (άνω των 5 ετών) αυξήθηκαν κατά 16%. Τα ποσοστά ήταν ακόμη υψηλότερα στη Θεσσαλονίκη: 16% για τα νέα και 17% για τα παλαιότερα διαμερίσματα. Οι αυξήσεις αυτές ήρθαν να προστεθούν στη σημαντική άνοδο κάθε χρόνο από το 2018. Ο κοινωνικός αντίκτυπος είναι τεράστιος και καταστροφικός. Η Ελλάδα έχει σήμερα τη χειρότερη οικονομική προσβασιμότητα σε κατοικίες στην ΕΕ: Το 32,4% του ελληνικού αστικού πληθυσμού ζει σε κατοικίες που κοστίζουν περισσότερο από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματος. Και μόνο οι αριθμοί αυτοί συνιστούν απόδειξη της εκτεταμένης (και συχνά σιωπηλής) φτώχειας στη χώρα.

Οι Έλληνες εργαζόμενοι συνθλίβονται μεταξύ των εξαιρετικά υψηλών τιμών των κατοικιών, από τη μια, και του δεύτερου χαμηλότερου ακαθάριστου διαθέσιμου εισοδήματος στην ΕΕ (λίγο πάνω από τη Σλοβακία), από την άλλη. Το ποσοστό των νοικοκυριών που ζουν σε νοικοκυριά με καθυστερήσεις στις πληρωμές στεγαστικών δανείων, ενοικίων και λογαριασμών κοινής ωφέλειας είναι το υψηλότερο στην ΕΕ, δηλαδή 36,4%. Οι επιπτώσεις είναι δραματικές για τους νέους, οι οποίοι δεν είναι σε θέση να αποκτήσουν σπίτι, πόσο μάλλον να δημιουργήσουν οικογένεια. Η χρηματιστικοποίηση της στέγασης έφτασε στην Ελλάδα, όπως και η αναπόφευκτη κρίση. Αλλά εδώ σταματούν οι ομοιότητες με τις χώρες του πυρήνα της ΕΕ. Η ελληνική χρηματιστικοποίηση είναι υποτελής, επειδή η κύρια κινητήρια δύναμή της είναι κεφάλαια που προέρχονται από το εξωτερικό.

Η τυπική πορεία μιας στεγαστικής φούσκας είναι να μπαίνει επιθετικά στη αγορά ακινήτων το εγχώριο τραπεζικό σύστημα και να προκαλεί την άνοδο των τιμών παρέχοντας φθηνή πίστωση. Αυτό δεν συμβαίνει στην Ελλάδα. Το ενυπόθηκο χρέος μειώνεται σταθερά από το 2010 και η ροή νέων στεγαστικών δανείων είναι ουσιαστικά στάσιμη από το 2015. Οι τάσεις αυτές συμβαδίζουν απολύτως με τα υψηλά επιτόκια από το δεύτερο εξάμηνο του 2021, προφανώς για να χτυπηθεί ο πληθωρισμός. Η σημερινή ελληνική φούσκα ακινήτων δεν προκαλείται από το εγχώριο τραπεζικό σύστημα. Ο κύριος ένοχος δεν είναι δύσκολο να βρεθεί: Είναι οι άμεσες ξένες επενδύσεις (ΑΞΕ). Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδας, το 2022, οι συνολικές ΑΞΕ ανήλθαν σε 7,9 δισ. ευρώ, ποσό ρεκόρ. Από αυτές, τα 2,5 δισ. κατευθύνθηκαν σε χρηματοπιστωτικές δραστηριότητες και ασφάλειες και τα 0,8 δισ. σε ακίνητα. Οι δύο αυτές ροές αποτέλεσαν την κύρια πηγή κεφαλαίων για τη φούσκα των ακινήτων. Συγκρίνετε αυτά τα ποσά με το χαμηλό 1,5 δισ. που πιθανώς πήγε στη μεταποίηση (το πόσο πραγματικά πήγε είναι συζητήσιμο). Ο θόρυβος που συνεχώς κάνει η κυβέρνηση Μητσοτάκη σχετικά με τις επιτυχίες της στις ΑΞΕ είναι ντροπή.

Η πραγματικότητα είναι ότι η άνοδος των ΑΞΕ για τη στέγαση ξεκίνησε γύρω στο 2017 και η κύρια αιτία της ήταν η κυνική και διεφθαρμένη πρακτική της Χρυσής Βίζας. Μέχρι το 2023 η Ελλάδα είχε δεχθεί 31000 αιτήσεις και από αυτές περισσότερες από 21000 είχαν κατατεθεί μετά το 2021. Τα δύο τρίτα των αγοραστών ήταν Κινέζοι, ενώ υπήρχαν σημαντικά ποσοστά Τούρκων, Λιβανέζων, πολιτών του Ηνωμένου Βασιλείου κ.ά. Αγόρασαν σε μεγάλο βαθμό το υπάρχον απόθεμα κατοικιών, καθώς ο κατασκευαστικός τομέας μετά βίας προσπαθεί να ανακάμψει από την καταστροφή της προηγούμενης δεκαετίας. Η εισροή των ΑΞΕ συνοδεύτηκε από την εκτίναξη του Airbnb στην Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη και αλλού. Ο μετασχηματισμός που έχει προκληθεί στον τουρισμό είναι ιδιαίτερα εμφανής στα αστικά κέντρα, όπως και ο αντίκτυπος στην αγορά κατοικίας. Στο πλαίσιο αυτό, υπήρξαν και εγχώριοι παράγοντες που έχουν παίξει σημαντικό ρόλο στη φούσκα των κατοικιών. Μεγάλα τμήματα της μεσαίας τάξης ενεπλάκησαν, καθώς η διαδικασία απαιτεί ελάχιστη προσωπική επένδυση και μπορεί να αποφέρει σημαντικές αποδόσεις για να συμπληρώσει το χαμηλό εισόδημα.

Η υποτελής χρηματιστικοποίηση της κατοικίας στην Ελλάδα δίνει μια πραγματική εικόνα της οικονομίας που έχει δημιουργηθεί στη χώρα μετά τα πακέτα διάσωσης της προηγούμενης δεκαετίας. Χαρακτηρίζεται από αδύναμες επενδύσεις και χαμηλή παραγωγή, βασίζεται σε χαμηλούς μισθούς και χαμηλό διαθέσιμο εισόδημα, ευνοεί την άκρατη κερδοσκοπία στον τομέα των ακινήτων και των χρηματοπιστωτικών στοιχείων, ιδίως μέσω του αυξανόμενου τουρισμού. Η οικονομία της οποίας προΐσταται ο Μητσοτάκης έχει ήδη φέρει μια κρίση στέγασης χωρίς προηγούμενο, ιδίως για τους νέους. Στο μέλλον θα φέρει και ευρύτερη κρίση χωρίς προηγούμενο, γιατί αναπόφευκτα θα καταρρεύσει.

Δεν υπάρχει κανένα μυστήριο σχετικά με τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για να αντιμετωπιστεί η ελληνική στεγαστική κρίση. Πρώτα απ’ όλα, πρέπει να σταματήσουν οι τεράστιες κερδοσκοπικές εισροές ΑΞΕ. Η αύξηση του ορίου της Χρυσής Βίζας στα 500.000 ευρώ, την οποία έκανε ο Μητσοτάκης, δεν θα πετύχει πολλά. Η Χρυσή Βίζα φέρνει μόνο προβλήματα στην ελληνική κοινωνία και πρέπει να καταργηθεί εντελώς. Στη συνέχεια θα πρέπει να ληφθούν αυστηρά διοικητικά μέτρα για τη ρύθμιση τόσο του κόστους στέγασης όσο και του τομέα του Airbnb. Πάνω απ’ όλα, η χώρα χρειάζεται επειγόντως εκτεταμένο πρόγραμμα κατασκευής αξιοπρεπών δημόσιων κατοικιών, ειδικά για τους νέους. Αυτά που απαιτούνται είναι ξεκάθαρα. Αυτό που λείπει είναι η συνεκτική δημόσια φωνή που θα τα διεκδικήσει. Τίποτε δεν θα γίνει αν δεν υπάρξει αυτενέργεια και δράση από αυτούς που σηκώνουν το μεγάλο βάρος της κρίσης.

Περί της ίδρυσης των ιδιωτικών πανεπιστημίων στην χώρα μας... (Η συνέχεια)...

 Συνεχίζουμε τη συζήτηση για ένα από τα μείζονα ζητήματα των ημερών - το νομοσχέδιο για την ίδρυση των ιδιωτικών πανεπιστημίων στην χώρα μας. Ένα θέμα που έχει διχάσει τόσο την κοινή γνώμη όσο και τους Συνταγματολόγους (δείτε εδώ την κοινή επιστολή 8 εξ αυτών που εκφράζει ρητά την άποψη ότι η "παράκαμψη" του Συντάγματος δε δικαιολογείται και δε στηρίζεται νομικά).

Η δημοσιοποίηση του σχεδίου νόμου του υπουργείου Παιδείας, επιβεβαίωσε τις ανησυχίες για τον τρόπο που μεθοδεύεται η ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων, και τις οποίες είχαμε εκφράσει σε προηγούμενη ανάρτησή μας εδώ. 

Και αυτό γιατί η ανάρτηση στη δημόσια διαβούλευση του σχετικού σχεδίου νόμου περιλαμβάνει αρκετά σημεία που δείχνουν ότι ότι αυτό που θα έχουμε θα είναι απλώς μια προσφορά εμπορευματοποιημένης και όχι απαραίτητα υψηλού επιπέδου «ανώτατης εκπαίδευσης» και των αντίστοιχων τίτλων που πλέον θα αναγνωρίζονται αυτόματα. Στα πλαίσια της παρουσίασης του ζητήματος αναδημοσιεύουμε το άρθρο του Παναγιώτη Σωτήρη από το in.gr:

Βασική πλευρά της κυβερνητικής ρητορικής μέχρι τώρα ήταν θα έλθουν μεγάλου κύρους αναγνωρισμένα πανεπιστήμια του εξωτερικού και θα ιδρύσουν δικά τους παραρτήματα στην Ελλάδα, μεταφέροντας και το ανάλογο κύρος, όπως και ότι αυτό είναι διαφορετικό από τις διάφορες συμφωνίες συνεργασίας που έχουν ήδη διάφορα κολέγια. Όμως, ο τρόπος με τον οποίο ορίζεται στο νομοσχέδιο το Νομικό Πρόσωπο Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης είναι κάπως διαφορετικός. Στο άρθρο 129, παράγραφος β’ ορίζεται ως εξής: ««Νομικό Πρόσωπο Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (Ν.Π.Π.Ε.)»: νομικό πρόσωπο ειδικού σκοπού μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, ρυθμιζόμενο με τις διατάξεις του παρόντος, με αποκλειστικό σκοπό την παροχή υπηρεσιών ανώτατης εκπαίδευσης, το οποίο συνδέεται απευθείας με το μητρικό ίδρυμα, και αποτελεί παράρτημά του στην Ελλάδα, με βάση απόφαση του αρμοδίου οργάνου του μητρικού ιδρύματος που προσδιορίζει λεπτομερώς την εσωτερική μεταξύ τους σχέση και αντανακλάται επί του κεφαλαίου ή με βάση συμφωνίες πιστοποίησης (validation) ή δικαιόχρησης (franchising), οι οποίες διασφαλίζουν ουσιωδώς την ορθή τήρηση των ακαδημαϊκών προτύπων του μητρικού ιδρύματος.» Εδώ πρέπει να επισημάνουμε ότι όταν μιλάμε για συμφωνίες πιστοποίησης (validation) ή δικαιόχρησης (franchising) δεν μιλάμε για κάτι που απέχει πολύ από τη σημερινή κατάσταση όπου τα Κολέγια προσφέρουν προγράμματα πιστοποιημένα από το μητρικό, ενώ αντίστοιχα και η έννοια του franchise είναι αρκετά διαφορετική από την έννοια του «έρχεται το ξένο πανεπιστήμιο». Και παρότι η κυβέρνηση υποστήριζε σε ένα προηγούμενο διάστημα ότι έβαλε φραγμό στις διαθέσεις των Κολεγίων να γίνουν πανεπιστήμια, φαίνεται ότι τους ανοίγει έναν δρόμο, να μετατρέψουν την ισχύουσα σχέση τους με ένα Πανεπιστήμιο του εξωτερικού σε μια μορφή «μη κερδοσκοπικού» ΝΠΠΕ και να αποκτήσουν χαρακτήρα μη κρατικού πανεπιστημίου. Να σημειώσουμε εδώ ότι μη κερδοσκοπικό δεν σημαίνει μη κερδοφόρο, απλώς ότι δεν διανέμονται τα κέρδη στους μετόχους, αλλά επανεπενδύονται. Μόνο που είναι πολύ εύκολο να φτιαχτεί ένα πλέγμα συναλλαγών που θα επιτρέπουν σε όποιον επενδύει να αποκομίζει το σχετικό κέρδος. Το όλο θέμα θυμίζει "ΜΚΟ", το καθεστώς των οποίων δημιουργήθηκε για το κοινό καλό, αλλά ξέρουμε πολύ καλά ότι δεκάδες φτιάχτηκαν με σκοπό να αποκομίζουν οι "ηγέτες" τους οικονομικά οφέλη και μόνο.

Ένα άλλο ερώτημα ήταν πως θα υπήρχε έλεγχος ώστε να είναι όντως υψηλού επιπέδου πανεπιστημιακά ιδρύματα. Ως προς αυτό υποτίθεται ότι θα υπήρχαν τα αυστηρά κριτήρια που θα θέτει και θα ελέγχει η ΕΘΑΑΕ. Όμως, μια ματιά στις διατυπώσεις του σχεδίου νόμου δείχνει ότι σε κρίσιμα ζητήματα δεν είναι η ΕΘΑΑΕ που πιστοποιεί αλλά το μητρικό ίδρυμα. Και αυτό γιατί μπορεί η ΕΘΑΑΕ να ελέγχει εάν υπάρχουν οι κατάλληλες κτιριακές εγκαταστάσεις, όμως ως προς τα προγράμματα σπουδών αυτό που ελέγχει είναι εάν «διαθέτει την αξιολόγηση και πιστοποίηση από το μητρικό ίδρυμα για τα προσφερόμενα προγράμματα σπουδών του». Εάν είναι πιστοποιημένο από το μητρικό ίδρυμα, τότε το πιστοποιεί και η ΕΘΑΑΕ και στην συνέχεια αυτό το πρόγραμμα σπουδών δίνει τίτλο σπουδών που αναγνωρίζεται «αυτόματα» ως τίτλος του μητρικού ιδρύματος, χωρίς τη διαδικασία του ΔΟΑΤΑΠ. Αυτή η μεταφορά της αρμοδιότητας στο μητρικό ίδρυμα αποτυπώνεται και στο πως ορίζεται το διδακτικό και ερευνητικό προσωπικό. Εδώ πρέπει να σημειώσουμε ότι στον μέχρι τώρα διάλογο η κυβέρνηση επέμεινε στο ότι θα υπάρχουν τουλάχιστο 30 διδάσκοντες με διδακτορικό. Τώρα, οι διατυπώσεις του νόμου παραπέμπουν απλώς στο ότι θα είναι «κάτοχοι διδακτορικού σε θέμα συναφές με το αντικείμενο της διδασκαλίας τους και διαθέτει τα ουσιαστικά προσόντα, που απαιτούνται για την κατοχή θέσης διδακτικού προσωπικού αντίστοιχης βαθμίδας, καθώς και ειδικό διδακτικό προσωπικό με προσόντα, τρόπους επιλογής και όρους υπηρεσίας, αντίστοιχους με εκείνους του μητρικού ιδρύματος.» 

Όμως, η έννοια του διδακτικού και ερευνητικού προσωπικού μέχρι σήμερα δεν σήμαινε απλά την κατοχή διδακτορικού και μια αντιστοιχία με το «μητρικό ίδρυμα». Στη χώρα μας σήμαινε κατοχή διδακτορικού, ερευνητικό έργο και προϋπηρεσία και διαδικασία εκλογής από ένα εκλεκτορικό σώμα της αυτής ή ανώτερης βαθμίδας στη βάση του ερευνητικού έργου, με ταυτόχρονη περιγραφή των απαιτήσεων για κάθε βαθμίδα. Αυτό είναι διαφορετικό από την πρακτική ορισμένων ιδιωτικών πανεπιστημίων του εξωτερικού όπου είναι κατά βάση απόφαση της διοίκησης η πρόσληψη του διδακτικού προσωπικού. Ούτε αποτελεί εγγύηση η γενική αναφορά ότι «τα κριτήρια εκλογής και εξέλιξης εγκρίνονται από το μητρικό ίδρυμα και τηρούν τις αρχές της διαφάνειας, της λογοδοσίας, της αξιοκρατίας, της ακαδημαϊκής ελευθερίας και της ποιοτικής παροχής υπηρεσιών ανώτατης εκπαίδευσης». Η έννοια του πανεπιστημίου δεν ταυτίζεται με αυτή του εκπαιδευτήριου. Ένα πανεπιστήμιο είναι ένας σύνθετος εκπαιδευτικός, μορφωτικός και ερευνητικός οργανισμός. Γι’ αυτό και διαμορφώθηκε μια μεγάλη παράδοση, που στην Ελλάδα αποτυπώθηκε διαχρονικά στη νομοθεσία για τα δημόσια πανεπιστήμια αλλά και στη σχετική συνταγματική πρόβλεψη, αυτοδιοίκητου των πανεπιστημίων. 

Αυτό δεν έχει να κάνει μόνο με την αυτονομία ως προς την απόφαση, αλλά και με το ότι τα όργανα που απαρτίζονται από το ακαδημαϊκό προσωπικό (και όχι π.χ. το τμήμα μάρκετινγκ ή τον οικονομικό διευθυντή) είναι αυτά που πρέπει κατεξοχήν να έχουν την ευθύνη των βασικών αποφάσεων για την κατεύθυνση των ιδρυμάτων. Αυτό σημαίνει ένα πανεπιστήμιο πρέπει να έχει αποφασιστικά όργανα όπως είναι οι Συνελεύσεις των Τμημάτων ή η Σύγκλητος. Στα ΝΠΠΕ το ακαδημαϊκό όργανο θα έχει μόνο συμβουλευτικό χαρακτήρα και όχι αποφασιστικό. Όπως αναφέρει το άρθρο 148, παράγραφος 1: «Σε κάθε Ν.Π.Π.Ε. λειτουργεί ακαδημαϊκό όργανο, το οποίο απαρτίζεται από μέλη του εκπαιδευτικού προσωπικού του, που εκπροσωπούν τις Σχολές του και λειτουργεί ως συμβουλευτικό όργανο, προτείνοντας στρατηγικές που σχετίζονται με την ερευνητική και εκπαιδευτική αποστολή του». Αυτό σημαίνει αποφάσεις πραγματικές θα παίρνει το μάνατζμεντ. Μόνο που αυτό δεν παραπέμπει ακριβώς σε… ακαδημαϊκότητα. 

Ένα βασικό πεδίο αντιπαράθεσης εξαρχής γύρω από τα μη κρατικά πανεπιστήμια ήταν το ενδεχόμενο να διαμορφωθούν δύο δρόμοι εισόδου στην ανώτατη εκπαίδευση, συμπεριλαμβανομένων των σχολών υψηλής ζήτησης όπως είναι οι ιατρικές ή νομικές σχολές: ένας που θα περνάει μέσα από τις πανελλήνιες και την ανάγκη υψηλών σχολικών επιδόσεων και ένας που θα περνάει από την ικανότητα καταβολής των διδάκτρων. Η κυβέρνηση είχε προσπαθήσει να υποστηρίξει ότι όλα αυτά θα λύνονταν μέσα από τη θεσμοθέτηση υψηλών ακαδημαϊκών κριτηρίων. Όμως, το σχέδιο νόμου προβλέπει απλώς να πετύχει ο φοιτητής την μικρότερη δυνατή ελάχιστη βάση εισαγωγής, δηλαδή τον χαμηλότερο μέσο όσο ανά πεδίο και αυτόν πολλαπλασιασμένο με τον συντελεστή 0,8. Όπως αναφέρει το σχέδιο νόμου: «με ελάχιστη βάση εισαγωγής (ΕΒΕ), η οποία προκύπτει από τον μικρότερο εκ των μέσων όρων των βαθμολογιών του συνόλου των εξεταζομένων ανά επιστημονικό πεδίο, πολλαπλασιαζόμενο με τον συντελεστή 0,8». Και όπως το διευκρινίζει το υπουργείο Παιδεία στο κείμενο ερωταπαντήσεων που έδωσε: «Η βάση αυτή θα είναι μία, και θα προκύπτει από τον μικρότερο εκ των μέσων όρων των βαθμολογιών του συνόλου των εξεταζόμενων ανά επιστημονικό πεδίο πολλαπλασιαζόμενο με συντελεστή 0.8». 

Για να καταλάβουμε τι σημαίνει αυτό ας δούμε τους φετινούς μέσους όρους των πανελλαδικώς εξεταζομένων μαθημάτων ανά επιστημονικό πεδίο, πολλαπλασιασμένους με συντελεστή 0,8. 

1o ΠΕΔΙΟ Μέσος Όρος Πεδίου    11,78Χ 0,80=9,42 

2ο ΠΕΔΙΟ Μέσος Όρος Πεδίου    12,34Χ0,80=9,87 

3ο ΠΕΔΙΟ Μέσος Όρος Πεδίου    11,64 Χ0,80=9,31 

4ο ΠΕΔΙΟ Μέσος Όρος Πεδίου    10,43Χ0,80=8,34.

 Όπως βλέπουμε ο χαμηλότερος μέσος όρος είναι στο τέταρτο πεδίο και με συντελεστή 0,8 μας δίνει μια βάση 8,34/20 ακόμη και για τη μη κρατική Ιατρική Σχολή, όταν π.χ. η Ιατρική Αθηνών είχε φέτος μια βάση που αντιστοιχούσε με μέσο όρο 19. Όλα αυτά καταλήγουν σε ένα κρίσιμο ερώτημα που είναι εάν όλη αυτή η συζήτηση ήταν προδιαγεγραμμένη να καταλήξει κάπου εδώ, δηλαδή στη νομιμοποίηση ιδρυμάτων που κατά βάση θα πάνε να καλύψουν μια ζήτηση εκπαιδευτικών υπηρεσιών κυρίως παρά να συμβάλουν σε μια συνολικότερη αναβάθμιση του ακαδημαϊκού τοπίου στη χώρα. 

Γιατί στην Ελλάδα πολλές φορές παρουσιάστηκε μια εξιδανικευμένη εικόνα των «ιδιωτικών πανεπιστημίων». Αυτό γινόταν με την προβολή διάσημων ιδρυμάτων, ιδρυμένων αιώνες πριν και σε χώρες όπου η έννοια του κρατικού πανεπιστημίου ήρθε αργότερα και τα οποία λόγω της ιστορίας τους είχαν υψηλά ερευνητικά και ακαδημαϊκά κριτήρια και παράδοση αυτοδιοίκητου (αν και πρόσφατα έχουν και αυτά προβλήματα ως προς αυτή τη διάσταση με τους χορηγούς να απαιτούν π.χ. απόλυση προέδρων με τις απόψεις των οποίων για το Παλαιστινιακό διαφωνούν). Όμως, στην πράξη αυτοί που πραγματικά προωθούσαν την ίδρυση τέτοιων ιδρυμάτων δεν απείχαν πολύ από τη λογική των ιδρυμάτων που κυρίως θα διεκδικούσαν μερίδιο μιας υπαρκτής «αγοράς», ιδρύματα πιο κοντά στη λογική των “private for profit” ακόμη και τύποις «μη κερδοσκοπικών». Δεν ήρθαν οι σύγχρονοι «ευεργέτες». 

Τα πράγματα κάνει χειρότερα, η επιλογή να μην συζητηθούν όλα αυτά εντός μιας συνταγματικής αναθεώρησης που θα μπορούσε να εξετάσει πολύ πιο αυστηρά και τα κριτήρια και τους όρους υπό τους οποίους θα μπορούσαν αυτά να λειτουργήσουν, πέραν προφανώς του να συζητήσει πολύ πιο ουσιαστικά την πραγματική σκοπιμότητα και αναγκαιότητα μιας τέτοιας κίνησης. Γιατί η παράκαμψη της συνταγματικής αναθεώρησης δεν είναι απλώς η παράκαμψη μιας πιο «χρονοβόρας» διαδικασίας. Είναι η άρνηση της αναγκαίας θεσμικής αυστηρότητας που θα κατοχύρωνε πολύ περισσότερο την όποια επιλογή και σε τελική ανάλυση θα την νομιμοποιούσε ουσιαστικά με τις ασφαλιστικές δικλείδες της διπλής κοινοβουλευτικής έγκρισης. Και τα αποτελέσματα αυτής της θεσμικής σπουδής είναι εμφανή ήδη από το σχέδιο νόμου...